महत्त्व माणसाला नसतं, तर त्याच्या स्वभावाला असतं

महत्त्व माणसाला नसतं, तर त्याच्या स्वभावाला असतं

माणसाच्या आयुष्यात त्याच्या स्वभावाइतकी मोठी गोष्ट दुसरी कुठलीही नाही. माणसाचा स्वभावच त्याला वेगळं आणि खास बनवतो. एखाद्या व्यक्तीचं रूप, कपडे किंवा संपत्ती भलेही आकर्षक वाटतील, पण या गोष्टी क्षणिक असतात. मात्र, स्वभावाचा गोडवा कायम मनाला मोहवतो आणि हृदयात घर करून राहतो.

कधी कधी एखादी व्यक्ती पहिल्याच भेटीत आपल्या मनाचा ठाव घेते. तिच्या वागण्यातला साधेपणा, बोलण्यातला जिव्हाळा यामुळे आपण तिच्याकडे ओढले जातो. त्याउलट, काही व्यक्ती आयुष्यभर जवळ असूनही आपल्या मनाला भिडत नाहीत. ही दुरावा निर्माण करणारी गोष्ट ना रूप असतं, ना कपडे, ना संपत्ती – ती असते त्यांच्या स्वभावाची कमतरता.

माणसाचं मन म्हणजे एक आरसा आहे. हा आरसा जितका स्वच्छ, तितकी माणसं त्यात स्वतःला पाहून आनंदी होतात. पण आजकाल आपण स्वच्छ मनापेक्षा बाह्य गोष्टींना जास्त महत्त्व देतो. महागडे कपडे, चकचकीत राहणीमान, मोठमोठ्या गोष्टी यावर भर देत असताना, आपण मनाच्या शुद्धतेकडे दुर्लक्ष करतो.

खरं तर, स्वच्छ कपडे लोकांचं लक्ष वेधतात, पण स्वच्छ मन देवाचं लक्ष वेधतं. एक साधा प्रसंग घ्या – एका गरीब माणसाने फाटके कपडे घातलेले होते. त्याला पाहून लोक त्याची हेटाळणी करत होते. पण त्याच व्यक्तीने आपल्या ताटातील भाकरी एका भुकेल्या व्यक्तीला दिली आणि सगळ्यांना स्तब्ध केलं. त्या माणसाच्या फाटलेल्या कपड्यांपेक्षा त्याचं उदार मन जास्त मौल्यवान होतं.

स्वच्छ मन म्हणजे दुसऱ्यांच्या वेदना समजून घेण्याची ताकद, निःस्वार्थपणे मदत करण्याची वृत्ती आणि कुठल्याही परिस्थितीत प्रामाणिक राहण्याचं धैर्य. असा स्वभाव असलेली व्यक्ती खऱ्या अर्थाने मोठी असते.

आजच्या स्पर्धेच्या युगात स्वभावातील साधेपणा हरवत चालला आहे. माणसाच्या मनात स्वच्छतेची जागा स्वार्थाने घेतली आहे. पण समाज सुधारायचा असेल, तर प्रत्येकाने स्वतःपासून सुरुवात केली पाहिजे. मन शुद्ध असेल, तर त्या मनातून निर्माण होणाऱ्या प्रत्येक कृतीत देवाचं प्रतिबिंब दिसेल.

माणसाच्या स्वभावाने तो इतरांच्या हृदयात कायमचं स्थान निर्माण करू शकतो. आपल्या चांगल्या स्वभावाने आपण फक्त माणसं नाही, तर माणसांमधील देवही जिंकू शकतो. त्यामुळे स्वभाव हीच आपली खरी संपत्ती आहे, आणि ती जोपासणं हीच आपल्या जीवनाची खरी साधना आहे.

© शब्दांकन:दीपक पवार(संपादक)खान्देश माझा