शब्दांच्या सावलीतला प्रकाश: श्रीराम चिंतामण कुलकर्णी

शब्दांच्या सावलीतला प्रकाश: श्रीराम चिंतामण कुलकर्णी

माणसाच्या मोठेपणाचं मोजमाप त्याच्या पदाने ठरत नाही, तर जीवन वाटेवर आलेल्या संघर्षांनी आणि त्यातून साकार झालेल्या मूल्यांनी होतं. मूळगाव फरकांडे, तालुका एरंडोल आणि सध्या मुरबाळ, जिल्हा ठाणे येथे वास्तव्यास असलेले श्रीराम चिंतामण कुलकर्णी हे याचं जिवंत उदाहरण आहेत.

त्यांचा जन्म एकदम सामान्य कुटुंबात झाला. वडील ‘नूतन फूडसेल सोसायटी’, कासोदा येथे व्यवस्थापक म्हणून कार्यरत होते. घराचं अर्थकारण सांभाळण्यासाठी आई-वडील रात्रदिवस मेहनत करत. बालपण खडतर होतं, पण त्या अंधारात ही एक प्रकाशकिरण होता — आईवडिलांचा कष्टमय जीवनप्रवास आणि त्यांनी मनात खोलवर रुजवलेलं शिक्षणाचं महत्त्व. लहान वयातच श्रीराम सरांनी मनाशी ठरवलेलं — “घराची उन्नती हवी असेल, तर शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही.”

त्यांनी मनापासून शिक्षण घेतलं. अडथळ्यांवर मात करत शिकले आणि शिक्षणाचा दीप पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी शिक्षक झाले. शिक्षक झाल्यावर त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या डोळ्यांत केवळ ज्ञानाचीच नव्हे, तर स्वप्नांची ही ज्योत पेटवली. त्यांचं बोलणं मृदू, पण अर्थवाही. शिकवणीत शिस्त होती, पण त्या सोबत माया ही होती. म्हणूनच ते "विद्यार्थीप्रिय शिक्षक" या बिरुदाला खऱ्या अर्थाने पात्र ठरले.

पण त्यांचा जीवन प्रवास केवळ शिक्षणापुरताच मर्यादित नव्हता. त्यांच्या अंतरात्म्यात शब्दांचं एक स्वतंत्र विश्व आकार घेत होतं. अनुभव, निरीक्षणं, प्रसंग यांचं चिंतन करत ते लेखनाच्या वाटेवर मार्गस्थ झाले. त्यांच्या विचारांची, जाणिवांची आणि अंतःप्रेरणांची साक्ष त्यांनी लेखनातून घ्यायला सुरुवात केली. आणि त्यातून साकार झाला ‘चंदनाचे खोड’ हा त्यांच्या लेखांचा संग्रह — ज्याचं प्रकाशन 22 डिसेंबर 2024 रोजी पार पडलं.

‘चंदनाचे खोड’ हे नावच त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचं सार आहे. जसं चंदन झाड घासलं जातं तसं ते अधिक सुगंधित होतं, तसंच त्यांच्या जीवनातील संघर्षांनी त्यांना घडवलं आणि त्यांच्या विचारांना तेज दिलं. त्यांनी अनुभवलेला प्रत्येक क्षण, प्रत्येक प्रसंग — त्यांनी शब्दबद्ध केला आणि तो वाचकांच्या हृदयात घर करून बसला.

त्यांचे अनेक लेख विविध दैनिकांमधून प्रकाशित झाले. त्या प्रत्येक लेखामध्ये अनुभवांची समृद्धता, भावनांची खोलवर जाणीव आणि विचारांची परिपक्वता दिसून येते. त्यांचं लेखन केवळ कथा सांगत नाही, ते अंतर्मनाच्या गाभ्याला स्पर्श करतं. ग्रामीण जीवन, नातेसंबंध, संस्कार, शिक्षण — हे सारे त्यांच्या लेखनाच्या प्रतिध्वनीत ऐकू येतात.

आज श्रीराम सर शिक्षक म्हणून सेवानिवृत्त झाले असले, तरी लेखक म्हणून, विचारवंत म्हणून आणि एक संवेदनशील माणूस म्हणून ते समाजाच्या मनामनात अजून ही जिवंत आहेत. त्यांच्या आठवणी, त्यांची शिकवण, आणि त्यांचे लेख — हे आजच्या पिढीला वैचारिक चंदनासारखं वाटतात — सौम्य, शीतल आणि सुगंधित.

श्रीराम चिंतामण कुलकर्णी हे नाव म्हणजे संघर्ष, संयम आणि सर्जनशीलतेचा त्रिवेणी संगम. एक शांत झरा जसा आसपासच्या वातावरणाला गंधित करतो, तसंच त्यांच्या शब्दांनी ही आयुष्याला अर्थ दिला आहे. म्हणूनच त्यांच्या लेखणीचा प्रत्येक स्पर्श वाचकांच्या अंतःकरणाला हलवून जातो — शांत, स्थिर आणि नित्य प्रेरणादायी.

शब्दांच्या सावलीतून उमटणाऱ्या त्या दीपप्रकाशासारखा — तेजस्वी, विचारप्रवृत्त आणि काळाला स्पर्श करणारा.

© दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा