विलास मोरे : मातीपासून मनापर्यंतचा शब्दप्रवास"

"विलास मोरे : मातीपासून मनापर्यंतचा शब्दप्रवास"

एरंडोल – ज्या मातीने त्यांना जन्म दिला, त्याच मातीच्या लेकरांसाठी त्यांनी लिहिलेलं कवितेचं छोटंसं स्वप्न आज संपूर्ण महाराष्ट्रातील पहिलीच्या अभ्यासक्रमाचा भाग ठरलं आहे. एरंडोलचे सुपुत्र व सर्जनशील साहित्यिक विलास कांतीलाल मोरे यांची "चांदोबाचं घर" ही बालकविता महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ, पुणे (बालभारती) यांच्या इयत्ता पहिलीच्या मराठी अभ्यासक्रमात, शैक्षणिक वर्ष २०२५–२६ पासून समाविष्ट करण्यात आली आहे.

ही केवळ एक कविता अभ्यासक्रमात समाविष्ट झाल्याची बातमी नाही, तर ती त्यांच्या निर्मळ लेखणीस मिळालेली मान्यता आहे. ही मान्यता त्यांच्या मनातील निरागसतेला आणि बालविश्वाशी असलेल्या हृदयस्पर्शी नात्याला लाभलेली आहे.

विलास मोरे यांचा साहित्यिक प्रवास हा केवळ शब्दांचा नव्हता, तो एक भावनांचा झरा होता. त्यांनी लिहिलेल्या प्रत्येक ओळीत मातीचा गंध आणि माणुसकीची उब जाणवते. त्यांच्या "पांढरे हत्ती काळे दात" या बहुचर्चित कादंबरीस कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाच्या एम.ए. अभ्यासक्रमात स्थान मिळालं. या कादंबरीस महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा तसेच जामनेर मसाप शाखेचा उत्कृष्ट कादंबरी पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. अजरा, ठाणे, जळगाव, रेंदाळ-कोल्हापूर येथील विविध साहित्य संस्थांनी त्यांच्या लेखनकार्याचा गौरव केला आहे.

बालकवितेच्या माध्यमातून लहानग्यांच्या मनात शाळा, चंद्र, खेळ आणि सुट्टीची गोड ओळख निर्माण करणाऱ्या मोरे सरांचा "शाळेला सुट्टी लागली रे" हा काव्यसंग्रहही महाराष्ट्र शासनाच्या बालकवी पुरस्काराने सन्मानित झाला आहे. त्यांच्या लेखणीत असलेली निरागसता वाचकांच्या मनाशी थेट संवाद साधते.

"धोंड्या" ही त्यांची एक कथा सध्या प्रथम वर्ष कला शाखेच्या अभ्यासक्रमात समाविष्ट असून, त्यांच्या लेखनाला उच्च शिक्षणातही मानाचं स्थान प्राप्त झालं आहे.

त्यांची अलीकडेच प्रसिद्ध झालेली कादंबरी "मुक्या विहीरीचा आवाज" ही एका ग्रामीण वेदनेची अंतःकरणाला भिडणारी कहाणी सांगते. ही कादंबरी म्हणजे शेतकऱ्यांच्या दुःखाचं जिवंत चित्रण आहे. त्यांच्या "तिसरा डोळा" या कादंबरीचं इंग्रजी भाषांतर प्रा. सुरेश पांडे यांनी केलं असून, "शाळेला सुट्टी लागली रे" या बालकवितेचं इंग्रजी रूपांतर डॉ. एस. आर. पाटील यांनी केलं आहे.

आजवर त्यांनी कथा, कविता, कादंबऱ्या, बालकथा, बालनाट्य आणि बालकादंबऱ्या अशा एकूण १६ पुस्तकांचे लेखन केलं आहे. त्यांच्या साहित्याचा आवाका केवळ पुस्तकापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. "झाला वारा मंद" आणि "सेल्फी फोटू" हे त्यांचे दोन व्हिडिओ अल्बमही लोकप्रिय ठरले आहेत. एक प्रतिभावान साहित्यिक म्हणून ते जसे प्रभावी आहेत, तसंच चित्रपट, संगीत आणि नाट्य या क्षेत्रांतही त्यांनी स्वतःची ओळख निर्माण केली आहे.

एम.ए. ते इयत्ता पहिलीपर्यंत – असा त्यांच्या शब्दांचा प्रवास आहे. उच्च शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांपासून अगदी लहान मुलांपर्यंत त्यांची लेखणी पोहोचली आहे. त्यांचं साहित्य केवळ वाचलं जात नाही, ते अनुभवलं जातं, आत्म्यात झिरपतं आणि विचारांना आकार देतं.

या यशाबद्दल मन:पूर्वक अभिनंदन करणाऱ्यांमध्ये – कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाचे मराठी विभागप्रमुख डॉ. म. सू. पगारे, डॉ. एस. आर. पाटील, प्रताप गंगावणे, अमर देसाई, डॉ. माधव कदम, डॉ. जितेंद्र गिरासे, डॉ. वासुदेव वले, प्रा. सुरेश पांडे, ॲड. मोहन शुक्ला, वि.दा. पिंगळे, अशोक सोनवणे, डॉ. मिलिंद बागुल, प्रा. जी. आर. महाजन, प्रा. देवबा पाटील यांचा समावेश आहे. तसेच विविध साहित्यिक संस्था, सांस्कृतिक व राजकीय क्षेत्रातील मान्यवरांनी त्यांचं हार्दिक अभिनंदन केलं आहे.

आज, जेव्हा "चांदोबाचं घर" ही कविता इयत्ता पहिलीच्या लाखो विद्यार्थ्यांच्या पाठ्यपुस्तकात स्थान मिळवते, तेव्हा त्या प्रत्येक पानातून एक नाद ऐकू येतो – तो आहे माणुसकीचा, संवेदनशीलतेचा आणि लेखनाच्या जिवंततेचा.

विलास मोरे यांचं हे यश केवळ त्यांचं वैयक्तिक यश नाही, तर ते संपूर्ण जिल्ह्याचं, मराठी भाषेचं आणि महाराष्ट्राच्या सर्जनशील साहित्यविश्वाचं अभिमानाचं क्षण आहे.

हृदयाच्या खोल कप्प्यातून उमटलेली ही कविता, त्यांच्या लेखणीचा अमर ठसा पिढ्यान्-पिढ्यांच्या मनावर उमटवत राहील, हीच त्यांच्या साहित्यप्रेमाचा खरी झलक आहे.

© दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा