राहून गेलेल्या क्षणांची खंत.....!

राहून गेलेल्या क्षणांची खंत.....!

खंत मनाला बोचते, कारण ती हरवलेल्या क्षणांची आठवण करून देते. आयुष्यात काही वेळा आपण सगळं असूनही थांबतो.भीतीपोटी, अहंकारापोटी किंवा “आत्ता नको” या निष्काळजी विचारापोटी. त्या क्षणी वेळ आपल्या बाजूने उभा असतो, माणसं जवळ असतात, भावना जिवंत असतात. पण आपण दुर्लक्ष करतो. आणि जेव्हा वेळ निघून जातो, तेव्हा हातात उरते ती फक्त खंत.

वेळ गेल्यावर शब्द निष्प्रभ होतात. माफी उशिरा सुचते, प्रयत्न अपुरे वाटतात. जे बोलायला हवं होतं ते मनातच राहून जातं, आणि जे करायला हवं होतं त्याची केवळ आठवण उरते. मन त्या “राहून गेलेल्या” गोष्टीभोवतीच फिरत राहतं. रात्री शांततेत, एकांतात ती खंत अधिकच बोचते. त्या क्षणी केलेली एक छोटी चूक, एक दुर्लक्ष, आयुष्यभराची सल बनून राहते.

पण खंत ही केवळ वेदना नाही. ती मनाला हादरवते, अंतर्मुख करते. स्वतःच्या चुकीची जाणीव झाल्यावर माणूस अधिक संवेदनशील होतो. दुसऱ्याच्या डोळ्यातली न बोललेली भावना ओळखायला शिकतो. शब्द बोलण्याआधी त्यांचा परिणाम विचारात घेतो. कुणाला दुखावण्याआधी दोनदा थांबतो. कारण त्याला ठाऊक असतं.वेदना शब्दांतून नाही, तर दुर्लक्षातून अधिक जन्माला येते.

खंत मनावर एक कठोर पण महत्त्वाचं सत्य ठसवते.

चुकलेलं परत मिळत नाही. पण त्याच वेळी ती वर्तमान क्षणाचं मोल शिकवते. आजचा दिवस, आजची माणसं, आज व्यक्त करता येणारं प्रेम यांची किंमत समजू लागते. “नंतर” या शब्दाला मनातून हळूहळू निरोप दिला जातो, आणि “आत्ता” जगण्याचं धैर्य येतं.

खंत माणसाला मोडत नाही; ती त्याला घडवते. वेदनेतून आलेली समज, अनुभवातून आलेली शहाणपणाची शांतता आयुष्यभर साथ देते. म्हणूनच खंत ही केवळ जखम नसते. ती मनाला परिपक्व करणारा, आयुष्याला दिशा देणारा एक मौनातला धडा असतो. आणि कदाचित म्हणूनच, खंत बोचत असली तरी ती आपल्याला अधिक माणूस बनवते.

© दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा