मराठी शाळा आयुष्याची शिदोरी....!

मराठी शाळा आयुष्याची शिदोरी....!

मराठी शाळा म्हणजे केवळ शिकवणी देणारी इमारत नव्हे, तर माणूस घडवणारी संस्कारांची पंढरी होती. त्या शाळेच्या अंगणात पाय ठेवताच केवळ वर्गात प्रवेश होत नसे, तर आयुष्याच्या शाळेत प्रवेश झाल्यासारखं वाटायचं. तिथे पुस्तकं होती, अभ्यास होता; पण त्याहून अधिक होतं ते माणूस म्हणून जगायचं मौलिक शिक्षण.

गुरुजींचा आवाज कधी कडक वाटायचा, कधी रागीटही भासायचा; पण त्या आवाजामागे दडलेली आपुलकी आज प्रकर्षाने जाणवते. ते ओरडायचे कारण द्वेष नव्हता, तर आपल्यातून चांगला माणूस घडावा ही तळमळ होती. वही नीट नसेल तर टोमणा मिळायचा, पण विचार गढूळ होऊ नयेत यासाठी सतत समज दिली जायची. “अक्षर चुकलं तरी चालेल, पण माणुसकी चुकता कामा नये” हे तिथे नकळत मनावर कोरलं जायचं.

मराठी शाळेत शिस्त होती, पण ती भीतीची नव्हती. ती जबाबदारीची, स्वाभिमानाची आणि आत्मभानाची होती. वेळेवर येणं, स्वच्छ राहणं, मोठ्यांचा मान ठेवणं, मित्राला मदत करणं हे सगळं शिकवण्यासाठी वेगळे धडे नव्हते, ते रोजच्या वागण्यातून शिकवलं जायचं. स्पर्धा असायची, पण ती एकमेकांना मागे टाकण्यासाठी नव्हे, तर स्वतःला अधिक चांगलं घडवण्यासाठी.

मराठी भाषेने भावना व्यक्त करायला शिकवलं. आनंद, दुःख, राग, प्रेम या सगळ्यांना शब्द देण्याचं बळ शाळेने दिलं. निबंध लिहिताना, कविता म्हणताना, भाषण करताना स्वतःला ओळखायला शिकवलं. इंग्रजी शाळा आपल्याला जगात पुढे नेते, पण मराठी शाळा आपल्याला आपल्या मुळांशी घट्ट बांधून ठेवते.

अपयश आलं तरी खचायचं नाही, मानाने उभं राहायचं हे तिथे शिकवलं गेलं. कमी गुण मिळाले तरी “पुन्हा प्रयत्न कर” हा विश्वास गुरुजींच्या नजरेत दिसायचा. साध्या वर्गात, साध्या गणवेशात बसून मोठी स्वप्न पाहण्याची हिंमत मराठी शाळेनेच दिली.

आज आयुष्यात खूप पुढे आलो असलो, तरी मागे वळून पाहताना कळतं की आपली माणुसकी, मूल्यं, विचारांची दिशा या सगळ्याची पायाभरणी त्या मराठी शाळेतच झाली. म्हणूनच मराठी शाळा ही केवळ आठवण नाही; ती आयुष्यभर साथ देणारी, कठीण काळात दिशा दाखवणारी आणि माणूस म्हणून समृद्ध करणारी अमूल्य शिदोरी आहे.

© दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा