जळणाऱ्यांना जळू द्या....!

जळणाऱ्यांना जळू द्या....!

काही लोकांच्या आयुष्यात एक विलक्षण सवय दडलेली असते.त्यांना स्वतःच्या आयुष्यापेक्षा दुसऱ्यांच्या आयुष्यात काय घडत आहे, याचीच अधिक उत्सुकता असते. कोण कुठे जात आहे, कोणाशी बोलत आहे, कोण किती पुढे जात आहे, कोणाच्या आयुष्यात किती आनंद आहे किंवा किती दुःख आहे, कोण किती कमावत आहे.जणू काही इतरांच्या जीवनाचा लेखाजोखा ठेवणे हीच त्यांची जबाबदारी आहे. समाज अशा वृत्तीला “घुबडासारखं लक्ष ठेवणं” असे म्हणतो. आणि त्यासाठी एक जुनी म्हणही प्रचलित आहे.“स्वतःचं ठेवायचं झाकून आणि दुसऱ्याचं बघायचं वाकून.” या म्हणीतला टोमणा साधा वाटला तरी त्यात खोल वास्तव दडलेले आहे.

अनेकदा ज्यांच्याकडे स्वतःचे स्पष्ट ध्येय नसते, स्वतःची स्वप्ने साकार करण्याची जिद्द नसते, तेच इतरांच्या प्रवासात डोकावतात. ते दुसऱ्यांच्या प्रगतीचा अंदाज घेतात, त्यांच्या प्रत्येक हालचालीवर लक्ष ठेवतात आणि त्यांच्या यशामागील कारणांचा शोध घेत राहतात. परंतु हे करताना ते एक महत्त्वाची गोष्ट विसरतात.प्रत्येक यशामागे संघर्षांची सावली असते. प्रत्येक हसऱ्या चेहऱ्यामागे अश्रूंचा इतिहास असतो. प्रत्येक उंच भरारीमागे अपयशांच्या असंख्य पायऱ्या चढलेल्या असतात. त्यांना फक्त यशाचे चमकदार रूप दिसते; त्या चमक मागे दडलेली कष्टांची पराकाष्ठा, घाम, वेदना आणि न थांबणारी जिद्द मात्र दिसत नाही.

घुबडाला अंधारात स्पष्ट दिसते; परंतु प्रकाश वाढला की त्याचे डोळे दिपतात. काही लोकांचाही स्वभाव तसाच असतो. त्यांना इतरांच्या आयुष्यातील चुका, कमतरता आणि अडचणी त्वरित दिसतात; परंतु जेव्हा एखादी व्यक्ती आपल्या मेहनतीने, सातत्याने आणि आत्मविश्वासाने उंच भरारी घेते, स्वतःच्या स्वप्नांना आकार देते, तेव्हा त्या तेजस्वी प्रकाशाकडे सरळ पाहणे त्यांना कठीण जाते. कारण प्रकाशात उभे राहण्यासाठी स्वतःलाही प्रयत्नांचा दिवा पेटवावा लागतो. आणि तो दिवा पेटवण्यासाठी धैर्य, संयम, सातत्य आणि स्वतःवरचा अढळ विश्वास आवश्यक असतो.

माणसाने आयुष्यात एक गोष्ट नेहमी लक्षात ठेवावी.लोक काय बोलतात, कोण निरीक्षण करते, कोण टीका करते, यावर आपले आयुष्य अवलंबून नसते. आपला प्रवास हा आपल्यासाठी असतो. आपण टाकलेले प्रत्येक छोटे पाऊल, केलेला प्रत्येक प्रामाणिक प्रयत्न, सहन केलेली प्रत्येक वेदना आणि अपयशातून घेतलेला प्रत्येक धडा हे सर्व आपल्या यशाची पायाभरणी करत असतात. इतरांच्या नजरा थांबवण्यासाठी आपण आपली गती कमी करू नये; उलट आपला प्रकाश अधिक तेजस्वी करावा.

लोक पाहतील, बोलतील, अंदाज बांधतील; परंतु त्या नजरा आपल्या प्रवासाचा वेग ठरवत नाहीत. आपले ध्येय, आपली जिद्द आणि आपले कष्ट यांच्याच जोरावर आपण पुढे जातो. दुसऱ्यांच्या नजरेत अडकून राहिलो तर आपण थांबतो; पण स्वतःच्या स्वप्नांकडे निष्ठेने पाहत राहिलो तर आपण निश्चितच पुढे जातो. प्रत्येक दिवसाचा प्रामाणिक प्रयत्न आपल्या आयुष्याचा प्रकाश अधिक उजळवत असतो.

आणि जेव्हा हा प्रकाश खऱ्या अर्थाने वाढतो, तेव्हा अंधारात राहणाऱ्यांना डोळे मिटावे लागतात. कारण घुबडाला फक्त अंधारातच दिसते; प्रकाशाशी सामना करण्याची ताकद त्याच्यात नसते. म्हणून इतरांच्या निरीक्षणाने आपण लहान होत नाही; आपण आपल्या ध्येयाने मोठे होतो. दुसऱ्यांच्या नजरेत अडकून न राहता, स्वतःच्या स्वप्नांकडे निर्धाराने चालत राहणे हेच खरे शहाणपण आहे.

शेवटी, आपल्या आयुष्याचा मार्ग इतरांच्या नजरा ठरवत नाहीत; तो आपल्या कष्टांनी, आत्मविश्वासाने आणि जिद्दीने घडतो. म्हणून आपल्या प्रकाशाला वाढवत राहा. तो इतका प्रखर करा की कुठल्याही सावलीची भीती उरू नये. कारण जेव्हा माणूस स्वतःच्या ध्येयासाठी प्रामाणिकपणे झटतो, तेव्हा अंधाराला मागे हटणे अपरिहार्य ठरते.

© दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा