मीच श्रेष्ठ अहंकारातून नम्रतेकडे जाणारा प्रवास...!

मीच श्रेष्ठ अहंकारातून नम्रतेकडे जाणारा प्रवास...!

आजच्या स्पर्धात्मक जगात प्रत्येक जण स्वतःला सिद्ध करण्याच्या धडपडीत आहे. या धावपळीत नकळत एक विचार मनात घर करून बसतो. “माझ्यासारखा मीच!”

आपण जे करतो, ज्या पद्धतीने विचार करतो, जसे जगतो… तसे कोणीच नाही, असे आपल्याला वाटू लागते. स्वतःवर विश्वास असणे ही नक्कीच चांगली गोष्ट आहे; परंतु हा विश्वास जेव्हा अहंकारात परिवर्तित होतो, तेव्हा तो आपल्या डोळ्यांवर पडदा टाकतो.

या जगात कोणीही पूर्ण नाही आणि कोणीही अंतिम नाही.इतिहास साक्षी आहे.असंख्य महान व्यक्ती या भूमीवर होऊन गेल्या. त्यांनी पर्वत हलवले, समुद्र पार केले, समाजाला नवी दिशा दिली, विचारांची क्रांती घडवली. तरीही काळाच्या प्रवाहाने त्यांनाही मागे टाकले. कारण प्रत्येक शिखराच्या पुढे आणखी एक शिखर असतेच. प्रत्येकाला “शेरास सव्वाशेर” असतो. ही केवळ म्हण नाही, तर जीवनाचे शाश्वत सत्य आहे.

आपण कितीही यशस्वी झालो, कितीही मोठे झालो, तरी कुठेतरी कोणी तरी आपल्यापेक्षा अधिक कष्टाळू, अधिक बुद्धिमान, अधिक संयमी असतो. ही जाणीव आपल्याला कमी लेखत नाही; उलट ती आपल्याला अधिक समृद्ध बनवते. कारण खरे मोठेपण स्वतःची स्तुती करण्यात नसते, तर इतरांचे मोठेपण मान्य करण्यात असते.

अहंकार माणसाला क्षणभर उंच नेतो,

परंतु नम्रता त्याला आयुष्यभर उंच ठेवते.

जेव्हा आपण “मीच सर्वश्रेष्ठ” असा विचार करतो, तेव्हा आपण शिकणे थांबवतो. आणि जेव्हा शिकणे थांबते, तेव्हा वाढही थांबते. परंतु जेव्हा आपण मान्य करतो की अजून खूप काही शिकायचे आहे, तेव्हा प्रत्येक माणूस आपला गुरु बनतो आणि प्रत्येक अनुभव आपल्याला अधिक परिपक्व करतो.अपयश आपल्याला नम्र बनवते, तर यश आपली परीक्षा घेत असते.

आपण एखाद्या क्षेत्रात पारंगत असू शकतो; पण दुसऱ्या क्षेत्रात कुणीतरी आपल्यापेक्षा कितीतरी पुढे असतो. आपण धावण्यात कुशल असू, पण कुणीतरी उंच उडी मारण्यात निष्णात असतो. आपण बोलण्यात पटाईत असू, पण कुणीतरी शांततेतूनही मन जिंकत असतो. जीवनाची ही समतोलता अत्यंत सुंदर आहे.

अहंकार हा काचेच्या महालासारखा असतो. बाहेरून तेजस्वी, पण आतून नाजूक.नम्रता मात्र जमिनीवर घट्ट रोवलेल्या वृक्षासारखी असते वादळ आले तरी न ढळणारी.

या विशाल विश्वात आपण एक छोटासा तारा आहोत. आपला प्रकाश महत्त्वाचा आहे; परंतु आपण एकटेच आकाश उजळवत नाही. असंख्य ताऱ्यांच्या एकत्र तेजामुळेच आकाश सुंदर दिसते. आपण एक थेंब आहोत; पण प्रत्येक थेंबामुळेच सागर पूर्ण होतो. आपण एक सूर आहोत; पण अनेक सूर मिळूनच सुरेल संगीत घडते.

म्हणूनच स्वतःवर प्रेम करा, आत्मविश्वास ठेवा; पण त्या आत्मविश्वासाला नम्रतेची किनार द्या. यश मिळवा; पण त्याला माणुसकीची उब द्या. कारण शेवटी लोक आपल्या कर्तृत्वापेक्षा आपल्या स्वभावाची आठवण ठेवतात.

“माझ्यासारखा मीच” या विचारातून जेव्हा आपण बाहेर पडतो, तेव्हा आपल्या नजरेत इतरांचे तेज दिसू लागते. तुलना थांबते आणि प्रेरणा सुरू होते. स्पर्धा संपते आणि सहप्रवासाची सुरुवात होते.

खरे श्रेष्ठत्व इतरांना हरवण्यात नसते; तर सर्वांना सोबत घेऊन पुढे जाण्यात असते.आणि कदाचित तेव्हाच, जेव्हा लोक आपल्याला “महान” म्हणतील, तेव्हा आपण हसून म्हणू “मी अजूनही शिकत आहे… आणि शिकत राहणार आहे.”

© दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा