गल्लीत उभा विद्यार्थी...!

गल्लीत उभा विद्यार्थी...!

एक काळ असा होता, जेव्हा विद्यार्थी गल्लीमध्ये उभे असत. दूरवरून शिक्षक दिसले की, मुलं आपोआप मार्ग बदलत, शांतपणे निघून जायची. भीती नव्हती, पण मनात एक जबाबदारी होती.अखंड आणि गोड. शिक्षक काही बोलतील याची भीती नव्हती, पण त्यांनी पाहिलं की आपण चुकीचं वागत आहोत, हे जाणवण्याची ती सूक्ष्म जाणीव प्रत्येकाच्या मनात रुजलेली होती.

शिक्षक म्हणजे फक्त ज्ञान देणारे नव्हते, तर जीवन घडवणारे आधारस्तंभ होते. त्यांच्या एका शब्दाचा घरी पोहोचणारा परिणाम मुलांना माहित होता. आणि घरच्या वातावरणात तो शब्द किती महत्त्वाचा ठरतो, यावर पालकांचा ठाम विश्वास असायचा. पालक आणि शिक्षक यांच्यात न बोलता तयार झालेली ही साखळी इतकी मजबूत होती की, त्यात शिस्त होती, संस्कार होते आणि भविष्यासाठीची तयारी होती.

आजच्या काळात, मुलं शिक्षकांना घाबरत नाहीत. पण दुसरी भीती आहे.स्वतःच्या जबाबदारीपासून लांब जाण्याची भीती. घर आणि शाळा वेगवेगळ्या दिशेने खेचू लागल्यावर, मुलं मधेच हरवतात. शिस्त तुटते, आदर कमी होतो आणि शिक्षण फक्त पुस्तकापुरतं राहते.

तो काळ कठोर वाटायचा, पण मागे वळून पाहिलं की, त्या कठोरपणातच माणूस घडायचा. गल्लीत उभ्या राहणाऱ्या त्या विद्यार्थ्यांच्या सावल्या आजही मनाला हलवतात. प्रत्येक टोकाला जाणीव होती.सामान्य वर्तनातूनही संस्कार तयार होतात; प्रेम, आदर आणि जबाबदारीचे बीज मनाच्या मातीत पेरले जातात.

आज आपण पाहतो, मुलं घाबरत नाहीत, पण अनेकदा स्वतःच्या मूल्यांची जाणीवही हरवून बसतात. 

मग त्या गल्लीतील शांत उभारीची आठवण जणू अंगठीच्या गाभ्यातल्या मण्यासारखी आहे.अर्थपूर्ण, दडपण टाळणारी, आणि आयुष्य घडवणारी.शिस्त, संस्कार आणि जबाबदारी हीच खरी संपत्ती होती, जी कुठेही शिकवली गेली नाही, पण प्रत्येक पावलावर अनुभवल्यामुळे जीवनात अढळ ठसा सोडते.

© दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा