खान्देश माझा

शब्दांविना मिळणारा आधार....!  कधी कधी आयुष्यात असे क्षण येतात, जेव्हा शब्दांची गरजच उरत नाही. मन खूप थकलेलं असतं, भावनांचा पूर आत उसळत असतो, आणि अशा वेळी एखादी व्यक्ती शांतपणे येते… तुमच्या जवळ बसते… आणि नकळत तुमच्या खांद्यावर डोकं टेकवते. त्या क्षणी ती काही बोलत नाही, पण तिच्या त्या एका कृतीत विश्वास, आपलेपणा आणि सुरक्षिततेची भावना भरलेली असते. खरं सांगायचं तर, यापेक्षा मोठं प्रमाणपत्र माणसाच्या चांगुलपणाचं दुसरं कोणतं असू शकतं? या जगात अनेक लोक भेटतात काही ओळखीचे, काही जवळचे, काही फक्त नावापुरते. पण काही माणसं अशी असतात ज्यांच्याजवळ गेलं की मनाला शांतता मिळते. त्यांच्या बोलण्यात, त्यांच्या वागण्यात आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात एक वेगळाच सुगंध असतो.माणुसकीचा, समजुतीचा आणि निरपेक्ष आपलेपणाचा. अशी माणसं स्वतःचं चांगुलपण कधीच मिरवत नाहीत. ते मोठमोठ्या गोष्टी करत नाहीत, मोठे दावे करत नाहीत. पण त्यांच्या साध्या उपस्थितीतही लोकांना आधार मिळतो. कारण ते ऐकून घेतात, समजून घेतात आणि कोणताही स्वार्थ न ठेवता दुसऱ्याच्या वेदनेला थोडीशी जागा देतात. जेव्हा एखादी व्यक्ती तुमच्याकडे भ...

अशी कमवा ओळख की नाव आपोआप मोठं होईल.....! माणूस जन्माला येतो तेव्हा त्याला दोन गोष्टी सहज मिळतात.रूप आणि नाव. रूप हे निसर्गाची देणगी असते, तर नाव आई-वडिलांनी प्रेमाने दिलेली ओळख असते. परंतु या दोन्ही गोष्टी माणसाला जन्मतः मिळालेल्या असल्या, तरी त्या त्याची खरी ओळख बनत नाहीत. माणसाची खरी ओळख घडते ती त्याच्या कष्टातून, त्याच्या स्वभावातून आणि सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे त्याने आयुष्यात केलेल्या कर्मातून. रूप हे क्षणभंगुर असतं. काळाच्या प्रवाहात ते बदलत जातं. आज सुंदर वाटणारा चेहरा उद्या सुरकुत्यांनी झाकला जाऊ शकतो. शरीराची ताकदही काळाबरोबर कमी होत जाते. पण माणसाने केलेली चांगली कर्मं मात्र काळाच्या ओघात कधीच नष्ट होत नाहीत. ती लोकांच्या मनात, आठवणींमध्ये आणि इतिहासात कायमची कोरली जातात. म्हणूनच म्हणतात रूपाने नाही, तर कर्माने सुंदर व्हावं. खऱ्या अर्थाने मोठा तोच ठरतो, ज्याची ओळख त्याच्या कामातून निर्माण होते. अशा लोकांना स्वतःची स्तुती करण्याची गरज पडत नाही. कारण त्यांच्या कार्याची साक्ष समाज स्वतः देत असतो. जेव्हा एखाद्या व्यक्तीचं काम बोलू लागतं, तेव्हा त्याला स्वतःची ओळख करू...

तलाठी आणि नागरिक फोनमधील गैरसमज....! तलाठी हा गावाच्या प्रशासनाचा एक महत्त्वाचा आधारस्तंभ मानला जातो. सामान्य नागरिकांच्या अडचणी, शंका आणि कागदपत्रांशी संबंधित प्रश्न सोडवण्यासाठीच त्यांची नेमणूक झालेली असते. मात्र, अनेकदा असे दिसून येते की एखाद्या नागरिकाने आपल्या शंकांचे निरसन करण्यासाठी तलाठी साहेबांना फोन लावला, तर त्यावरून गैरसमज निर्माण होतात आणि काही वेळा तलाठी महाशय नाराज ही होतात. या मागील कारणांचा विचार केला तर एक वेगळाच भावनिक पैलू समोर येतो. गावातील शेतकरी, कष्टकरी किंवा सामान्य माणूस आपल्या कामाच्या व्यापातून वेळ काढून जेव्हा तलाठी साहेबांना फोन करतो, तेव्हा त्याच्या मनात फक्त एकच अपेक्षा असते.आपल्या प्रश्नाचे समाधान मिळावे. त्याला शासनाच्या नियमांची, प्रक्रियेची फारशी माहिती नसते. त्यामुळे तो थेट संबंधित अधिकाऱ्याशी संपर्क साधतो. परंतु दुसऱ्या बाजूला, तलाठी साहेबांवर ही कामाचा प्रचंड ताण असतो. एकाच वेळी अनेक गावे, नोंदी, अहवाल, आणि शासनाच्या विविध योजना यांचा भार त्यांच्या खांद्यावर असतो. अशा परिस्थितीत सतत येणारे फोन, वारंवार विचारले जाणारे तेच प्रश्न, किंवा ...

“प्रतिष्ठित” व्यक्तीपेक्षा “चारित्र्यसंपन्न” व्यक्ती नेहमीच श्रेष्ठ ठरते....! मानवी जीवनात “प्रतिष्ठा” आणि “चारित्र्य” या दोन संकल्पना नेहमीच चर्चेत असतात. समाजात अनेकदा एखाद्या व्यक्तीकडे संपत्ती, सत्ता, पद किंवा प्रसिद्धी असेल, तर त्याला प्रतिष्ठित मानले जाते. लोक त्याला सन्मान देतात, त्याचे कौतुक करतात आणि त्याच्या भोवती एक वेगळे वलय निर्माण होते. पण या बाह्य प्रतिष्ठेच्या मागे त्या व्यक्तीचे खरे व्यक्तिमत्त्व किती स्वच्छ, प्रामाणिक आणि नितळ आहे, याचा विचार मात्र फार थोडे लोक करतात. म्हणूनच माणसाची खरी उंची त्याच्या प्रतिष्ठेने नव्हे, तर त्याच्या चारित्र्याने मोजली जाते. चारित्र्य ही माणसाची खरी ओळख असते. ते कोणत्या ही पदावर, पैशावर किंवा प्रसिद्धीवर अवलंबून नसते. चारित्र्य म्हणजे प्रामाणिकपणा, सत्यनिष्ठा, नम्रता आणि माणुसकी यांचे सुंदर मिश्रण. ही मूल्ये माणसाला घरातील संस्कारांमधून, आई-वडिलांच्या शिकवणीतून आणि आयुष्यातील अनुभवातून मिळतात. त्यामुळे चारित्र्य ही अशी संपत्ती आहे जी कुणाकडून मागून मिळत नाही आणि पैशाने विकतही घेता येत नाही. ती माणसाच्या अंतःकरणातून उमललेली अ...

प्रामाणिक मनाची निडर वाटचाल....! माणसाच्या आयुष्यात सर्वात मौल्यवान गोष्ट कोणती असेल तर ती म्हणजे त्याचे मन. मन जर स्वच्छ, निर्मळ आणि प्रामाणिक असेल, तर माणूस जगात कुठेही उभा राहू शकतो. त्याला कोणाची भीती वाटत नाही, कारण त्याच्या अंतःकरणात कोणताही खोटेपणा किंवा अपराधाची सावली नसते. आजची दुनिया फार विचित्र आहे. इथे लोकांना सत्यापेक्षा अफवा जास्त आवडतात, आणि चांगुलपणापेक्षा दोष काढण्यातच जास्त आनंद मिळतो. कधी कधी तर परिस्थिती अशी होते की लोक देवालाही दोष देतात. आयुष्यात एखादी अडचण आली, स्वप्न अपूर्ण राहिले किंवा काहीतरी आपल्या मनासारखे झाले नाही, की लगेच लोक म्हणतात “देवाने असे का केले?” जणू प्रत्येक वेदनेचे उत्तर देवाकडेच आहे. पण खरे पाहिले तर देवावर दोष ठेवणारी ही दुनिया माणसाच्या मनातील अस्वस्थतेचे प्रतिबिंब आहे. जेव्हा माणूस स्वतःच्या चुका स्वीकारत नाही, तेव्हा तो दोष दुसऱ्यावर टाकण्याचा प्रयत्न करतो.कधी परिस्थितीवर, कधी नशिबावर आणि कधी देवावर. म्हणूनच जीवनात सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे आपल्या मनाची शुद्धता जपणे. जर आपले विचार स्वच्छ असतील, हेतू चांगले असतील आणि आपण कु...

खोट्या गप्पांमागील सावली आणि सत्याचा प्रकाश...! जीवनात काही वेळा असे प्रसंग येतात जिथे काही लोक स्वतःला योग्य दाखवण्यासाठी दुसऱ्यांबद्दल खोट्या गोष्टी पसरवतात. अफवा पेरतात, गैरसमज निर्माण करतात, आणि समोरच्या व्यक्तीची प्रतिमा धुसर करण्याचा प्रयत्न करतात. त्यांना वाटते की हे करून ते स्वतःला वर उभे करू शकतात. पण ते विसरतात एक अत्यंत साधी पण शक्तिशाली गोष्ट सत्याचा प्रकाश नेहमी येतो. खोटं कितीही काळ लपवण्याचा प्रयत्न केला तरी ते टिकत नाही. विश्वास हे खोट्या गोष्टींवर टिकत नाही, आणि मनाच्या खोलवर बसलेले प्रेम व निष्ठा खोट्या अफवांपेक्षा जास्त मजबूत असतात. जेव्हा सत्य उजेडात येतं, तेव्हा खोट्या गोष्टींचा आधार घेतलेली नाती हळूहळू ढासळू लागतात. ज्या नात्यांची पायाभरणी खोटेपणावर आहे, ती नाती वरून कितीही मजबूत दिसली तरी आतून हळूहळू कमकुवत होत जातात. खोट्या शब्दांचा घाला, गुप्त गैरसमज, आणि ढोंगी छटा हळूहळू नात्यांच्या मुळे ज्या ठिकाणी जीवनरस ओतला जातो, तिथून शोषून घेतात. काळाच्या पडद्याआड दिसलेले हे खोटे नाती वेळोवेळी उघड होतात; आणि ज्या नात्यांनी खरी मर्मळीक न दाखवता फक्त बाह्य छटा ...

फक्त तेच लोक वाईट बोलतात….! जीवन हा एक अनोखा प्रवास आहे. त्या प्रवासात आपल्याला अनेक लोक भेटतात.काही आपल्याला हसवतात, काही आपल्याला प्रेरणा देतात, तर काही आपल्यावर टीका करतात. पण लक्षात ठेवा, फक्त तेच लोक आपल्याविषयी वाईट बोलतात, ज्यांची आपल्यासमोर बोलायची ‘लायकी’ नसते. जे लोक आपल्यावर टीका करतात, त्यांचे शब्द फक्त त्यांच्या स्वतःच्या अपयश, असमर्थता किंवा भीतीतून येतात. त्यांच्याकडे धैर्य, आत्मविश्वास किंवा प्रयत्नांची ताकद नसते; त्यामुळे ते आपल्याला खाली खेचण्याचा प्रयत्न करतात. त्यांच्या वाईट शब्दांमागे हताशा, तिरस्कार आणि आपल्या यशाची भीती दडलेली असते. पण लक्षात ठेवा. त्यांचे वाईट बोलणे आपल्याला कमी करीत नाही; ते फक्त त्यांची मर्यादा दाखवते. जगात खरे यशस्वी लोक तेच असतात जे शब्दांवर थांबत नाहीत, तर कृतीतून आपली उंची दाखवतात. विरोधकांचे शब्द फक्त निरीक्षण असतात; त्यांना आपल्या प्रयत्नांवर, धैर्यावर आणि मेहनतीवर परिणाम करता येत नाही. आपले यश, आपली उंची आणि आपली किंमत फक्त आपल्या प्रयत्नांची आणि आत्मविश्वासाची फळे आहेत. हृदयात एक गोष्ट ठेवा. ज्यांना आपल्यावर बोलायची लायकी न...

शास्त्री फार्मसीतील ‘युफोरिया 2K26’ आठवणी, स्वप्ने आणि भावनांचा अविस्मरणीय सोहळा....! एरंडोल येथील शास्त्री फार्मसी महाविद्यालयाच्या प्रांगणात १४ मार्चचा दिवस काहीसा वेगळाच उजाडला होता. वातावरणात एक अनोखी उत्सुकता होती, चेहऱ्यांवर आनंदाची झळाळी होती आणि मनात असंख्य आठवणींची चाहूल लागली होती. कारण त्या दिवशी महाविद्यालयात ‘युफोरिया 2K26’ या वार्षिक स्नेहसंमेलनाचा भव्य सोहळा रंगणार होता. हा कार्यक्रम केवळ एक सांस्कृतिक उत्सव नव्हता, तर तो विद्यार्थ्यांच्या भावना, स्वप्ने, मैत्री आणि आठवणींचा एक हृदयस्पर्शी संगम ठरला. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. विजय शास्त्री होते. त्यांच्यासोबत सचिव सौ. रूपा शास्त्री, उपप्राचार्य डॉ. पराग कुलकर्णी, प्रा. जावेद शेख आणि कार्यक्रम समन्वयक प्रा. राहुल बोरसे यांची उपस्थिती कार्यक्रमाला विशेष मानाचे स्वरूप देत होती. मान्यवरांच्या हस्ते दीपप्रज्वलन होताच सभागृहात टाळ्यांचा कडकडाट झाला आणि जणू त्या तेजस्वी प्रकाशाने विद्यार्थ्यांच्या स्वप्नांनाही उजाळा मिळाला. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन प्रा. अनु...

काही चेहरे आनंद देतात काही आग लावतात....! मुंगूसचं तोंड पाहिलं की दिवस चांगला जातो, अशी एक जुनी समजूत आपल्या गावाकडच्या लोकांमध्ये आजही ऐकायला मिळते. पहाटेच्या धूसर प्रकाशात जर मुंगूस दिसलं, तर मनात नकळत एक आशा जागते.आज काहीतरी चांगलं घडेल. कारण मुंगूस म्हणजे चपळाई, धैर्य आणि संकटावर मात करण्याचं प्रतीक मानलं जातं. पण आयुष्याचं गणित मात्र इतकं सोपं नसतं. काही वेळा आपल्या आयुष्यात अशीही काही “मुंगूस तोंडची” माणसं येतात की, त्यांचं तोंड पाहिलं की मनात विचित्र कळ उठते. नकळत तळपायाची आग मस्तकात जाते. त्यांच्या बोलण्यात, वागण्यात, नजरेत एक अशी कडवटपणा असतो की आपला शांत दिवसही अस्वस्थ करून टाकतो. ही माणसं कधी आपलेच असतात नातेवाईक, शेजारी, कधी मित्रही. त्यांच्याकडे पाहिलं की वाटतं, माणूस म्हणून इतकी कटुता मनात कशी साठवता येते? दुसऱ्याच्या आनंदावर पाणी फेरणं, प्रत्येक गोष्टीत नकारात्मकता शोधणं, आणि दुसऱ्याच्या मनाला नकळत जखम करणं.जणू त्यांचं रोजचं कामच असतं. पण खरं सांगायचं तर, अशा माणसांमुळेच आपल्याला चांगल्या माणसांची किंमत कळते. जसं अंधारामुळे दिव्याचा प्रकाश अधिक तेजस्वी वाटतो,...

शब्दांविना मिळणारा आधार....!  कधी कधी आयुष्यात असे क्षण येतात, जेव्हा शब्दांची गरजच उरत नाही. मन खूप थकलेलं असतं, भावनांचा पूर आत उसळत असतो, आणि अशा वेळी एखादी व्यक्ती शांतपणे येते… तुमच्या जवळ बसते… आणि नकळत तुमच्या खांद्यावर डोकं टेकवते. त्या क्षणी ती काही बोलत नाही, पण तिच्या त्या एका कृतीत विश्वास, आपलेपणा आणि सुरक्षिततेची भावना भरलेली असते. खरं सांगायचं तर, यापेक्षा मोठं प्रमाणपत्र माणसाच्या चांगुलपणाचं दुसरं कोणतं असू शकतं? या जगात अनेक लोक भेटतात काही ओळखीचे, काही जवळचे, काही फक्त नावापुरते. पण काही माणसं अशी असतात ज्यांच्याजवळ गेलं की मनाला शांतता मिळते. त्यांच्या बोलण्यात, त्यांच्या वागण्यात आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात एक वेगळाच सुगंध असतो.माणुसकीचा, समजुतीचा आणि निरपेक्ष आपलेपणाचा. अशी माणसं स्वतःचं चांगुलपण कधीच मिरवत नाहीत. ते मोठमोठ्या गोष्टी करत नाहीत, मोठे दावे करत नाहीत. पण त्यांच्या साध्या उपस्थितीतही लोकांना आधार मिळतो. कारण ते ऐकून घेतात, समजून घेतात आणि कोणताही स्वार्थ न ठेवता दुसऱ्याच्या वेदनेला थोडीशी जागा देतात. जेव्हा एखादी व्यक्ती तुमच्याकडे भ...

७५ वर्षांची उज्ज्वल परंपरा साळवे इंग्रजी विद्यालय व ग्राम सुधारणा मंडळाचा अमृत महोत्सवी सोहळा उत्साहात शिक्षण, संस्कार आणि समाजसेवेच्या प्रवासाचा भावनिक उत्सव साळवे इंग्रजी विद्यालय व ग्राम सुधारणा मंडळाच्या ७५ वर्षांच्या उज्ज्वल प्रवासाचा साक्षीदार ठरलेला अमृत महोत्सवी समारंभ अत्यंत उत्साहपूर्ण, भावनिक आणि दिमाखदार वातावरणात संपन्न झाला. अनेक पिढ्यांना शिक्षणाचे संस्कार देत समाजात सक्षम नागरिक घडविणाऱ्या या संस्थेच्या कार्याचा गौरव करण्यासाठी परिसरातील मान्यवर, माजी विद्यार्थी, पालक आणि ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. या सोहळ्यामुळे शाळेच्या आठवणींना उजाळा मिळाला आणि संस्थेच्या कार्याबद्दल अभिमानाची भावना सर्वांच्या मनात दाटून आली. या कार्यक्रमाचे अध्यक्षस्थान जी. एन. पाटील यांनी भूषविले. प्रमुख अतिथी म्हणून ग्राम सुधारणा मंडळाचे अध्यक्ष डॉ. गिरीश नारखेडे, शालेय समितीचे अध्यक्ष डॉ. शशिकांत नारखेडे तसेच सर्व संचालक मंडळ आणि मान्यवर अतिथी उपस्थित होते. त्यांच्या उपस्थितीमुळे कार्यक्रम अधिकच प्रेरणादायी आणि अर्थपूर्ण ठरला. कार्यक्रमाची सुरुवात म...

गझल सम्राट सुरेश भट यांच्या दि.14 मार्च 2026 रोजी असलेल्या 23 व्या स्मृतिदिनानिमित्त लेख . मराठी गझलचे जनक  गझल सम्राट सुरेश भट                  दि.१४ मार्च २०२६ असलेल्या मराठी साहित्यातील महान कवी गझल सम्राट सुरेश भट यांना २३ व्या स्मृतिदिनानिमित्त विनम्र अभिवादन ॥       मराठी साहित्यातील 'गझल सम्राट' म्हणून ओळखले जाणारे सुरेश भट यांनी मराठी गझलेला घराघरात पोहोचविले.गझल सम्राट सुरेश श्रीधर भट त्यांचे वडील श्रीधर भट हे व्यवसायाने डॉक्टर होते. त्यांच्या आईला साहित्याची आणि कवितेची प्रचंड आवड होती, ज्याचा प्रभाव सुरेश भट यांच्यावर बालपणापासूनच पडला.सुरेश भट यांचे बालपण इतर मुलांसारखे साधे नव्हते; त्यात शारीरिक आणि मानसिक संघर्षाचे पदर होते.लहानपणी त्यांना पोलिओ झाला होता. यामुळे त्यांचा उजवा पाय अधू झाला. या शारीरिक व्याधीमुळे त्यांना बालपणात बराच मानसिक त्रास सहन करावा लागला, पण याच वेदनेने त्यांच्यातील कवीला अधिक प्रगल्भ केले. त्यांचे प्राथमिक आणि माध्यमिक शिक्षण अमरावतीतच झाले. त्यांना अभ्यासापेक्षा कविता आणि ...

स्वतःच्या मनगटावरचा विश्वास...! स्वतःच्या मनगटावर विश्वास असलेल्यांना दुसऱ्याच्या सामर्थ्याची भीती कधीच वाटत नाही… जीवनाच्या प्रवासात माणसाला अनेक प्रकारच्या अडचणी, संकटे आणि आव्हाने भेटत असतात. काही वेळा समोरची परिस्थिती इतकी कठीण असते की ती पाहून मन घाबरून जाते. पण काही माणसं अशी असतात की जी परिस्थिती कितीही कठीण असली तरी डगमगत नाहीत. कारण त्यांचा विश्वास दुसऱ्यांच्या ताकदीवर नसतो, तर स्वतःच्या मनगटावर असतो. स्वतःच्या मनगटावर विश्वास असलेला माणूस कधीही दुसऱ्याच्या सामर्थ्याला घाबरत नाही. त्याला माहित असते की खरी ताकद शरीरात नसते, ती मनात असते. आत्मविश्वास, मेहनत आणि जिद्द या तीन गोष्टी ज्या माणसाच्या आयुष्यात असतात, त्याला कुणीही सहज हरवू शकत नाही. कारण तो प्रत्येक संकटाला घाबरून मागे हटत नाही, तर त्याला सामोरे जाण्याचे धैर्य दाखवतो. अशा माणसांच्या डोळ्यांत स्वप्नं असतात, पण त्या स्वप्नांना पूर्ण करण्याची जिद्दही असते. त्यांच्या मनात अपयशाची भीती नसते, कारण त्यांना माहित असते की प्रत्येक अपयश ही यशाकडे नेणारी एक पायरी असते. म्हणूनच ते पडले तरी पुन्हा उभे राहतात, हारले तरी...

दि.१५ मार्च २०२६ ला असलेल्या मान्यवर कांशिराम साहेबांच्या ९२ व्या जयंती निमित्त लेख . -------------------------------------------------- बहुजन सत्तेचे शिल्पकार मान्यवर कांशीरामजी             शोषितांना सत्तेची स्वप्ने पाहायला शिकविणारे बहुजन नायक,शून्यातून विश्व निर्माण करणारे महामानव,वोट आमचा, राज तुमचे नाही चालणार! या घोषणेचे निर्माता,राजकीय क्रांतीचे प्रणेते,बहुजन सत्तेचे शिल्पकार,सायकलवरून सत्तेपर्यंत पोहोचणारे राजकारणी,एक अकल्पनीय राजकीय संघर्ष करणारे 'चाणक्य',कोट्यवधी लोकांच्या मनात स्वाभिमान जागृत करणारे, "ज्याची जेवढी संख्या भारी, त्याची तेवढी हिस्सेदारी"  हा प्रेरणादायी विचार बहुजन समाजाला देणारे मान्यवर कांशीराम साहेबांना ९२ व्या जयंतीनिमित्त विनम्र अभिवादन ॥             सन - १९३४ सालातील मार्च मासाच्या १५ तारखेला जन्मलेल्या कांशीरामजींचे नाव त्यांच्या स्वकर्तृत्वाने बहुजन समाजातील बहुजन रत्न समाजरत्न,बहुजन नायक म्हणून भारताच्या इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी लिहिल्या गेले. त्यांचा जन्म पंजाबमधील रोपड जिल्ह्...

मागे बोलणाऱ्यांपेक्षा सोबत उभे राहणारेच खरे...! आयुष्यात एक गोष्ट खूप लवकर समजून घ्यावी लागते. जगाचं काम आहे बोलणं. आपण काही केलं तरी लोक बोलतात, आणि काही केलं नाही तरीही लोक बोलतात. म्हणून आपल्या मागे कोण काय बोलतं याचा विचार करत बसलो, तर आपण कधीच पुढे जाऊ शकत नाही. खरं तर आपल्या मागे बोलणाऱ्यांची हिम्मत इतकीच असते की ते फक्त पाठीमागे बोलू शकतात; समोर येऊन सत्य बोलण्याचं धैर्य मात्र त्यांच्यात नसतं. म्हणूनच जेव्हा लोक आपल्या मागे बोलतात आणि समोर येऊन काही बोलू शकत नाहीत, तेव्हाच आपल्या व्यक्तिमत्त्वाचा आणि आपल्या कर्तृत्वाचा खरा विजय झालेला असतो. या जगात प्रत्येक जण सल्ला देण्यासाठी तयार असतो. “असं कर, तसं करू नको,” “ही वाट सोपी आहे,” “तो मार्ग योग्य नाही” अशा असंख्य गोष्टी आपल्याला ऐकायला मिळतात. वाट दाखवणारे अनेकजण असतात, पण त्या वाटेवर चालायचं काम मात्र आपल्यालाच करावं लागतं. कारण आपल्या स्वप्नांचा भार दुसरं कोणी उचलत नाही, आपल्या संघर्षाचं ओझंही आपल्यालाच वाहावं लागतं. आयुष्याचा प्रवास कितीही लोकांमध्ये सुरू झाला तरी शेवटी तो प्रवास अनेकदा एकट्यालाच पूर्ण करावा लागतो. ...