स्वातंत्र्याची ज्योत आणि समाजसेवेचा वसा: जिभाऊंचं प्रेरणादायी जीवन"

*"स्वातंत्र्याची ज्योत आणि समाजसेवेचा वसा: जिभाऊंचं प्रेरणादायी जीवन"

एरंडोल शहरात जन्मलेल्या स्वातंत्र्यसैनिक स्व. पंडित खंडू ठाकूर, ज्यांना संपूर्ण तालुका प्रेमाने ‘जिभाऊ’ म्हणत असे, हे एक असामान्य व्यक्तिमत्व होते. त्यांनी आपल्या आयुष्याची सुरुवात एका सामान्य कुटुंबात केली, पण त्यांचे ध्येय नेहमीच असामान्य होते. बालपणापासूनच त्यांच्या मनात अन्यायाविरुद्ध लढण्याची जिद्द होती आणि सर्वसामान्य लोकांसाठी काहीतरी करण्याची तळमळ होती. त्यांच्यातील ही तळमळ आणि लढाऊ वृत्ती त्यांना लोकांमध्ये विशेष आदर आणि प्रेम मिळवून देत होती.

स्वातंत्र्यसंग्रामाच्या काळात इंग्रज सरकारच्या अन्यायाविरुद्ध लढण्याचे धाडस जिभाऊंनी दाखवले. त्यांना प्रेरणा मिळाली ती माननीय आमदार सिताराम भाई बिर्ला यांच्याकडून. त्यांच्या आशीर्वादाने जिभाऊंनी स्वातंत्र्य लढ्यात उडी घेतली आणि इंग्रजांच्या विरोधात आवाज उठवला. त्यांना स्वातंत्र्याच्या लढ्याच्या कारणाने जेलमध्येही जावे लागले, परंतु त्यांनी कधीच हार मानली नाही. त्यांचं देशप्रेम आणि जनतेसाठीची तळमळ इतकी प्रखर होती की त्यांनी स्वतःच्या स्वातंत्र्याची पर्वा न करता भारतमातेच्या स्वातंत्र्यासाठी संघर्ष केला.

स्वातंत्र्यानंतरही जिभाऊंचं सेवाव्रत संपलं नाही. राजकारणात प्रवेश करून त्यांनी समाजातील सामान्य माणसांच्या समस्यांची सोडवणूक करण्याचं व्रत हाती घेतलं. त्यांच्या आदर्श मानलेल्या आमदार सिताराम भाई बिर्ला यांच्या आशीर्वादाने, जिभाऊंनी एरंडोल तालुक्याच्या भालगाव गणातून पंचायत समितीमध्ये निवडून येण्याचा मान मिळवला. पंधरा वर्षे त्यांनी उपसभापती म्हणून सेवा दिली, परंतु त्यांच्या नेतृत्वाची ख्याती फक्त त्यांच्याच कार्यकाळापूरती सीमित राहिली नाही. ते नेहमीच सर्वसामान्य माणसांच्या हक्कांसाठी लढत राहिले, समाजातील गोरगरीबांना न्याय देण्यासाठी ते पुढे होते.

जिभाऊंचं व्यक्तिमत्व हे एक लोकनेता म्हणून ओळखलं जातं. त्यांनी आपलं संपूर्ण जीवन समाजसेवेसाठी समर्पित केलं होतं. त्यांची सहजता, साधेपणा, आणि प्रामाणिकता यामुळेच ते लोकांच्या मनात विशेष स्थान मिळवू शकले. त्यांचे कार्य केवळ स्वातंत्र्यसंग्रामापुरतेच मर्यादित राहिले नाही, तर त्यांनी स्वातंत्र्यानंतरही समाजाच्या विकासासाठी खूप काही केले. त्यांचा दृष्टिकोन नेहमीच समाजाच्या उन्नतीसाठी असायचा आणि याच दृष्टिकोनातून त्यांनी अनेक विकासकामे केली.

आज जिभाऊंच्या कार्याची आठवण येते तेव्हा मन अभिमानाने भरून येतं. एक सामान्य कुटुंबातून आलेले, पण असामान्य कार्य करणारे हे व्यक्तिमत्व समाजात अजरामर आहे. त्यांच्या कार्याची साक्ष देणारी अनेक विकासकामे आजही एरंडोल तालुक्यात उभी आहेत. समाजाच्या बांधिलकीतून उभे राहिलेले हे महान व्यक्तिमत्व आजही लोकांच्या हृदयात जिवंत आहे.

जिभाऊंनी आपल्या जीवनातून दिलेला संदेश स्पष्ट आहे – "समाजासाठी आणि देशासाठी कार्य करत राहणं हाच खरा धर्म आहे." त्यांच्या या संदेशाने अनेकांना प्रेरणा मिळाली आहे, आणि यामुळेच ते एरंडोल तालुक्यातील लोकांच्या हृदयात सदैव अजरामर राहतील.

© शब्दांकन:दीपक पवार (संपादक)खान्देश माझा

÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷

*स्वतंत्रता और समाजसेवा की ज्योत: जिभाऊ का प्रेरणादायी जीवन

एरंडोल शहर में जन्मे स्वतंत्रता सेनानी स्व. पंडित खंडू ठाकूर, जिन्हें तालुके के लोग प्रेम से ‘जिभाऊ’ कहते थे, एक अद्वितीय व्यक्तित्व के धनी थे। उनका जीवन सादगी और संघर्ष की मिसाल है। एक साधारण परिवार में जन्म लेने के बावजूद, उनकी सोच और उद्देश्य हमेशा असाधारण रहे। बचपन से ही उनके दिल में अन्याय के खिलाफ लड़ने की जिद और आम लोगों के लिए कुछ कर गुजरने की प्रबल इच्छा थी। यही जज़्बा और साहस उन्हें जनता के दिलों में एक विशेष स्थान दिलाता था।

स्वतंत्रता संग्राम के दौर में, जिभाऊ ने अंग्रेजी सरकार के अन्याय के खिलाफ आवाज़ उठाने का साहस दिखाया। उन्हें माननीय विधायक सिताराम भाई बिर्ला से प्रेरणा मिली, जिनके मार्गदर्शन और आशीर्वाद से जिभाऊ ने स्वतंत्रता संग्राम में कूदने का निश्चय किया। उन्होंने अंग्रेजों के अत्याचारों का डटकर सामना किया, जिसके कारण उन्हें जेल की सज़ा भी भुगतनी पड़ी। लेकिन उनके अडिग देशप्रेम और जनसेवा की भावना कभी कमज़ोर नहीं पड़ी। उन्होंने अपनी स्वतंत्रता की परवाह किए बिना, मातृभूमि की स्वतंत्रता के लिए संघर्ष जारी रखा।

स्वतंत्रता प्राप्ति के बाद भी जिभाऊ का समाजसेवा का संकल्प थमा नहीं। राजनीति में प्रवेश करके उन्होंने आम जनता की समस्याओं के समाधान का बीड़ा उठाया। उनके आदर्श, सिताराम भाई बिर्ला की छत्रछाया में, जिभाऊ ने एरंडोल तालुके के भालगांव गण से पंचायत समिति में चुनाव जीता और पंद्रह वर्षों तक उपसभापति के रूप में सेवा की। लेकिन उनकी नेतृत्व की ख्याति सिर्फ उनके कार्यकाल तक सीमित नहीं रही। वे हमेशा आम जनता के अधिकारों के लिए संघर्षरत रहे, समाज के दबे-कुचले वर्गों को न्याय दिलाने के लिए अग्रसर रहे।

जिभाऊ का व्यक्तित्व एक सच्चे जननेता का था। उनका सम्पूर्ण जीवन समाजसेवा के प्रति समर्पित था। उनकी सादगी, सहजता और ईमानदारी ने उन्हें जनता के दिलों में विशेष स्थान दिलाया। उनका कार्य केवल स्वतंत्रता संग्राम तक सीमित नहीं रहा, बल्कि स्वतंत्रता के बाद भी उन्होंने समाज के विकास के लिए अनेक कार्य किए। उनका दृष्टिकोण हमेशा समाज की उन्नति के लिए था, और इसी विचारधारा के साथ उन्होंने कई विकास कार्य किए।

आज जब जिभाऊ के योगदान की याद आती है, तो मन गर्व से भर जाता है। एक साधारण परिवार से उठकर असाधारण कार्य करने वाला यह व्यक्तित्व समाज में अमर है। उनके कार्यों की गवाही आज भी एरंडोल तालुके में खड़ी कई विकास परियोजनाएं देती हैं। समाज की भलाई के प्रति उनका निस्वार्थ समर्पण उन्हें आज भी लोगों के दिलों में जीवित रखता है।

जिभाऊ ने अपने जीवन से एक स्पष्ट संदेश दिया— "समाज और देश के लिए कार्य करना ही सच्चा धर्म है।" उनके इस संदेश ने न केवल लोगों को प्रेरणा दी, बल्कि वे हमेशा एरंडोल तालुके की जनता के हृदयों में अमर रहेंगे।

÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷

* The Flame of Freedom and a Life of Service: Jibhau’s Inspirational Journey

Born in the town of Erandol, freedom fighter Pandit Khandu Thakur, affectionately known as ‘Jibhau’ by the entire taluka, was a man of extraordinary character. Despite coming from a humble background, his goals were never ordinary. From a young age, Jibhau possessed an unwavering determination to fight against injustice and a deep desire to do something meaningful for the common people. This passion and his fighting spirit earned him immense respect and love from those around him.

During the freedom struggle, Jibhau courageously stood against the injustices of British rule. He drew inspiration from the honourable MLA, Sitaram Bhai Birla, whose blessings guided Jibhau to take the bold step of joining the fight for India's independence. His defiance against the British regime landed him in jail, but his resolve remained unshaken. His love for the country and his concern for the welfare of its people was so intense that he was willing to sacrifice his personal freedom for the larger goal of liberating Mother India.

Even after independence, Jibhau’s commitment to service did not wane. He entered politics, determined to address the problems faced by ordinary people. With the blessings of his mentor, Sitaram Bhai Birla, Jibhau was elected to the Panchayat Samiti from the Bhalaon constituency of Erandol Taluka. For fifteen years, he served as the deputy chairperson, but his leadership extended far beyond his official role. He constantly fought for the rights of the common people and was always at the forefront of efforts to secure justice for the poor and oppressed.

Jibhau’s personality embodied the essence of a true people's leader. He dedicated his entire life to serving society, and his simplicity, humility, and honesty earned him a special place in the hearts of the people. His work was not limited to the freedom struggle; even after independence, he played a key role in advancing the development of the community. His vision was always focused on the upliftment of society, and under his leadership, many development projects were initiated.

Today, as we remember Jibhau’s work, our hearts swell with pride. A man from a modest family, who achieved remarkable feats, remains a timeless figure in the history of the community. His legacy lives on through the many development projects that still stand tall in Erandol Taluka. His dedication to society has made him a permanent fixture in the hearts of the people, ensuring that his memory continues to inspire future generations.

Jibhau’s life delivered a clear message – “Serving society and the nation is the true path to righteousness.” This message has inspired countless individuals, and it is for this reason that he remains immortal in the hearts of the people of Erandol Taluka.