खान्देश माझा

अनुपम मित्तल: एक यशस्वी संघर्षाची कथा जीवनात यश आणि अपयश हे अनिवार्य भाग आहेत. ज्या लोकांनी अपयश स्वीकारलं आणि त्याचा सामना योग्य रीतीने केला, त्यांनाच यशाची खरी गोडी चाखता येते. अनुपम मित्तल यांची कथा याच यश आणि संघर्षाचं उत्तम उदाहरण आहे. अनुपम यांचा प्रवास सुरुवातीला सोपा नव्हता. लहान वयातच त्यांनी करोडपती होण्याचा अनुभव घेतला, पण एका रात्रीत सर्व काही गमावले. त्यांना आयुष्यात मोठा धक्का बसला, पण त्यांनी तो स्वीकारला आणि पुन्हा उभं राहण्याचा ठरवला. २० व्या वर्षी मायक्रोस्ट्रॅटेजीमध्ये काम करत असताना अनुपम मित्तल स्वप्नांच्या दुनियेत होते. त्यांची कंपनी ४० अब्ज डॉलर्सच्या किमतीला पोहोचली होती. पण एका रात्रीतच सर्व काही बदललं. त्यांची संपत्ती नष्ट झाली आणि त्याचवेळी त्यांच्या जीवनात एक मोठा वळण आला. हे अपयश त्यांना खूप मोठा धक्का देणारे होते, पण अनुपम यांचा आत्मविश्वास त्यांना पुन्हा उभं राहण्याची प्रेरणा देत होता. त्यांच्याकडे फक्त ३०,००० डॉलर्स शिल्लक होते, आणि त्यांनी त्या पैशांचा वापर करून भारतात परत येऊन Shaadi.com नावाचा डोमेन खरेदी केला. हा निर्णय अनेकांना धाडसी आणि...

व्यक्तिमत्व विकास कार्यशाळा..भाग ३       स्वतःचा स्वप्नांची शक्ती ! स्वप्नं... प्रत्येकाच्या आयुष्यात ती वेगवेगळ्या स्वरूपात प्रकट होतात. ज्या ठिकाणी पोहोचायचं आहे, त्या गंतव्यस्थानाचं प्रतीक म्हणजे स्वप्नं. कधी ती तेजस्वी चंद्राप्रमाणे असतात, आपल्या प्रकाशाने आपल्याला मार्ग दाखवतात, तर कधी अंधाऱ्या रात्रीच्या आकाशातील हरवलेल्या एखाद्या अंधुक तार्‍याप्रमाणे भासतात. तरीही, ही स्वप्नं आपल्याला धैर्य देतात, उभं करतात आणि ध्येय गाठण्यासाठी सतत प्रेरणा देतात. जीवनात असे क्षण येतात, जेव्हा वाटतं, “कदाचित हे स्वप्न केवळ कल्पना असेल; मी हे कधीच साध्य करू शकणार नाही.” परंतु याच वेळी आपली अंतरात्मा सांगते, “तुझ्या स्वप्नांवर विश्वास ठेव, कारण तीच तुझी खरी दिशा दाखवणारी आहेत.” स्वप्नं कधीही आपल्याला सोडून जात नाहीत. संकटं कितीही मोठी असली तरी, ती पुन्हा उभं राहण्याचं बळ देतात. स्वप्नांमागचं धैर्य आपल्याला कठीण प्रसंगांना सामोरं जाण्याचं सामर्थ्य देतं. एका लहानशा खेड्यात जन्मलेल्या एका तरुण मुलीचं उदाहरण घ्या. तिचं कुटुंब उपजीविकेसाठी झगडत होतं. शिक्षण घेणं तिच्यासाठी एक ...

मायेचा सुगंध आणि आठवणींचा दीप     स्व. सुगंधाबाई रतन पवार आज माझी आई, स्वर्गीय सुगंधाबाई रतन पवार, यांच्या तृतीय पुण्यस्मरणाचा दिवस. तिच्या आठवणीने मन पुन्हा ओलावलं आहे. साधी, भोळी, मनमिळावू अशी ती माझी आई होती. कोणत्याही माणसाला ती सहज आपलंसं करून टाकायची. घरातील मोठी सून म्हणून तिच्यावर अनेक जबाबदाऱ्या होत्या. पण ती सगळ्या जबाबदाऱ्या आनंदाने पार पाडायची. तिला कधीही कशाची तक्रार नव्हती. आईचा स्वभाव प्रेमळ आणि समंजस होता. तिने कधीच कोणाला दुखावलं नाही. उलट ती प्रत्येकाला समजून घेत, त्यांना आधार देत जगायची. ती आमच्या कुटुंबाचा आधारस्तंभ होती. तिच्या हसतमुख आणि शांत स्वभावामुळे घरात कायमच आनंदाचं वातावरण असायचं. स्वतःसाठी ती कधीच काही मागायची नाही; तिचं संपूर्ण आयुष्य कुटुंबासाठीच होतं. आज ती आपल्यात नाही, पण तिच्या आठवणी मात्र प्रत्येक क्षणी सोबत आहेत. स्वयंपाकघरात तिच्या हातचं जेवण, तिच्या मायेच्या गोष्टी, आणि तीने घालवलेले क्षण सतत मनात रुंजी घालतात. तिचं अस्तित्व कुटुंबाला जोडून ठेवण्याचं काम करायचं. तिच्या शिकवणींनी आम्हाला आयुष्य जगायला शिकवलं. आईने आम्हाला प्र...

स्वतःला ओळखा ! आपलं आयुष्य म्हणजे एक प्रवास आहे. या प्रवासात आपण अनेकदा बाहेरच्या गोष्टींमध्ये हरवतो—दुसऱ्यांचं यश, त्यांचे अनुभव, त्यांच्या गोष्टी. पण आपण विसरतो की आपल्या आत एक अफाट ताकद आहे, जी आपलं खरं भविष्य घडवू शकते. स्वतःची ओळख म्हणजे आपल्या अंतरंगात डोकावणं, आपली स्वप्नं, आवडी-निवडी, ताकद, आणि कमकुवत बाजू समजून घेणं. प्रत्येक व्यक्तीमध्ये काही तरी खास असतं, पण ती खासियत ओळखून त्याचा मागोवा घेणं आवश्यक आहे. आपण अनेकदा कठीण प्रसंगांना सामोरं जातो, ज्यामुळे आपला आत्मविश्वास डगमगतो. पण या अडचणी आपल्याला आपली खरी ताकद दाखवतात. चुका होणं हा यशाचा भाग आहे. त्या मान्य केल्या आणि त्यातून काही तरी शिकले, तरच आपण अधिक सक्षम बनतो. स्वतःवर प्रेम करणं हे ही खूप महत्त्वाचं आहे. समाजाच्या अपेक्षांमध्ये गटांगळ्या खाणाऱ्या आपल्याला स्वतःसाठी थोडा वेळ द्यायला शिकायला हवं. स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घ्या, तुमच्या स्वप्नांसाठी मेहनत करा. स्वतःवर प्रेम करणं म्हणजे स्वार्थीपणा नाही; तर ते स्वतःच्या गरजांवर लक्ष केंद्रित करणं आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि स्वामी विवेकानंद यांसारख्या महान ...

स्वतःची क्षमता ओळखा ! आयुष्यात अनेक वेळा असे क्षण येतात, जेव्हा आपल्याला वाटतं की काही तरी गमावल्यासारखं आहे, काही तरी अपूर्ण आहे. हे एक स्वाभाविक अनुभव आहे, कारण प्रत्येक व्यक्ती आयुष्यात काही तरी साध्य करण्यासाठी संघर्ष करत असतो. अनेकदा आपल्याला आपल्या क्षमतेची, आपल्यात असलेल्या सामर्थ्याची जाणीव नसते, आणि म्हणूनच आपल्याला असे वाटते की आपले सामर्थ्य इतरांच्या तुलनेत कमी आहे. पण खरी गोष्ट म्हणजे, यश कधीच इतर कोणाच्या कुवतीवर अवलंबून नसतं. यश आपल्या आतल्या शक्तीवर, आपल्या क्षमतेवर आधारित असतं. प्रत्येक व्यक्तीमध्ये एक अद्वितीय क्षमता असते. ती क्षमता ओळखली की, आपले जीवन एका नवीन उंचीवर पोहोचू शकते. जेव्हा आपण आपल्या क्षमतेची जाणीव करतो, तेव्हा आपल्याला स्वतःचं एक नवीन रूप दिसायला लागतं. आपल्यात असलेली अडचणींवर मात करण्याची शक्ती, आपल्या मनातील स्वप्न पूर्ण करण्याचा आत्मविश्वास, आणि स्वतःच्या सामर्थ्यावर असलेला विश्वास हेच आपल्याला यशाच्या शिखरावर पोहोचवतात. आयुष्यात कितीही कठीण प्रसंग असो, किती ही अडचणी असो, जर आपण आपल्या आतल्या शक्तीला ओळखलं आणि त्यावर विश्वास ठेवला, तर आपण...

"नम्रतेचं सामर्थ्य: नात्यांचं संगोपन" जीवन हे भावनांनी भरलेलं एक सुंदर गुंफण आहे. आनंद, दुःख, ताण-तणाव, समाधान, नैराश्य अशा भावना प्रत्येकाच्या आयुष्यात येत असतात. या भावनांमुळे कधी आपलं वागणं गोड होतं, तर कधी कठोर. कधी संवाद वाढतो, तर कधी न बोलण्यामुळे नात्यांमध्ये दरी निर्माण होते. अशा वेळी नाती टिकवण्यासाठी शांतपणे विचार करणं, परिस्थिती योग्य प्रकारे हाताळणं, आणि स्वतःला सावरणं खूप महत्त्वाचं ठरतं. वाद हा नात्यांमधला एक भाग आहे. पण वादातून नेहमीच कुणी जिंकतो किंवा हरतो, असं नाही. वादात जिंकण्यापेक्षा नातं टिकवणं महत्त्वाचं असतं. जेव्हा वाद होतो, तेव्हा शांत राहून परिस्थिती हाताळल्यास नात्यांमधील कटुता दूर होऊ शकते. "मी चुकू शकतो" हा विचार स्वीकारल्याने नाती वाचतात आणि अहंकार कमी होतो. कधी कधी समोरच्याची बाजू समजून घेणं, त्याचं म्हणणं ऐकणं किंवा आपल्या विचारांना थोडं मागे ठेवणं म्हणजे पराभव नाही, तर आपली प्रगल्भता आहे. नात्यांमध्ये अहंकाराला जागा नसावी. "माझं बरोबर आहे" हा हट्ट सोडून "तुझं ही बरोबर असू शकतं" असं म्हणणं नात्यांना अधि...

स्वतःवर विश्वास ठेवा, तुमच्यात अपार शक्ती आहे जीवनाच्या प्रत्येक वळणावर, जेव्हा आपल्याला अडचणींना तोंड द्यावे लागते, तेव्हा मनात एकच प्रश्न उभा राहतो – "मी हे करू शकतो का?" अनेक वेळा आपल्याला वाटतं की आपल्याकडे ती क्षमता नाही किंवा आपण अपयशी होऊ, पण हेच ते क्षण असतात जेव्हा आपल्याला आपल्या खऱ्या शक्तीचा शोध घ्यावा लागतो. अशा कठीण वेळातच आपल्याला खूप शिकायला मिळतं आणि हे शिकणं खूप महत्त्वाचं असतं. तुमच्यात एक अपार शक्ती आहे, जी फक्त तुमच्याच विश्वासावर काम करते. कितीही कठीण परिस्थिती असली तरी, किंवा आयुष्यात कितीही मोठं संकट आलं तरी, आपल्याकडे एक अनोखी क्षमता आहे – ती म्हणजे आत्मविश्वास. आपल्या आतल्या शक्तीला ओळखा, ती तुमच्यासमोर असलेल्या प्रत्येक अडचणीला पार करू शकते. जितका अधिक विश्वास तुम्ही स्वतःवर ठेवाल, तितकी तुम्हाला त्याची ताकद जाणवेल. आपल्या आत अशी एक अद्भुत शक्ती आहे जी प्रत्येक संकटाला मात देऊन यशाच्या शिखरावर पोहोचवते. कधी कधी आपल्याला वाटतं की सर्व काही गोंधळलेलं आहे. ध्येय समोर असलं तरी ते दिसत नाही. पण, हे लक्षात ठेवा, हाच तो क्षण असतो जेव्हा आपला आत...

"स्वतःचा शोध, जीवनाचा प्रकाश" जीवनाच्या प्रवासात आपण नेहमीच काही तरी शोधत असतो. काही गोष्टी आपल्याला मिळतात, तर काही नाहीत, पण एक गोष्ट जी अनंत शोध घेऊन ही आपल्याला कधीच सापडत नाही, ती म्हणजे आपली खरी ओळख. अनेक वेळा आपण इतरांच्या अपेक्षांमध्ये खूप गोंधळलेले असतो. आपली ओळख इतरांच्या तुलनेवर आणि त्यांच्या अपेक्षांवर आधारित असते. पण हे खरे नाही. आपलं खरं अस्तित्व आपल्या आतच लपलेलं आहे. कधी कधी असं वाटतं की आपण सगळं इतरांसाठी करत आहोत. आपल्या कुटुंबाच्या, मित्रांच्या आणि समाजाच्या अपेक्षांच्या ओझ्याखाली आपलं अस्तित्व कुठे तरी हरवलेलं असतं. दुसऱ्यांच्या जीवनात आपली भूमिका निभावत असताना आपली खरी ओळख काय आहे, हेच आपल्याला समजत नाही. पण हाच मोठा धोका आहे. आपण किती ही इतरांच्या इच्छेनुसार जगलो, तरी आपली खरी ओळख हरवलेली असते. आपण आपल्यापेक्षा जास्त मूल्यवान आहोत. आपली खरी ओळख आपल्यातच आहे. जर आपण आपल्या आत डोकावले, आपला अंतर्मनाचे ऐकले आणि आपल्या इच्छांशी समर्पण केलं, तरच आपल्याला आपली खरी ओळख सापडेल. एक छोटं उदाहरण घ्या – एक मुलगा जो आपल्या आई-वडिलांच्या मोठ्या अपेक्षांमध्...

कृतीतून इतिहास घडवणाऱ्यांचे स्थान आपलं नाव इतिहासात कोरायचं असेल, तर केवळ शब्दांवर अवलंबून राहता येत नाही. अनेक लोक मोठ्या गोष्टी सांगतात, मोठ्या गोष्टींचे स्वप्न पाहतात, पण त्या गोष्टी प्रत्यक्ष कृतीतून घडवणारेच खरे इतिहासकार ठरतात. “बोलून दाखवण्यापेक्षा करून दाखवणे” हेच खरे यश आहे. शिवाजी महाराजांचं नाव इतिहासात कोरलेलं आहे आणि ते फक्त त्यांच्या शब्दांमुळे नाही, तर त्यांच्या कर्तृत्वामुळे. स्वराज्य स्थापनेसाठी त्यांनी जी शौर्याची आणि संघर्षाची गोष्ट केली, ती केवळ बोलण्यातून नव्हे, तर प्रत्यक्ष कृतीतून सिद्ध केली. लोकांनी जे स्वप्न पाहिलं, ते प्रत्यक्षात आणलं. त्यांच्या पराक्रमाने आणि क्रियाशीलतेने इतिहास घडवला. महात्मा गांधीजींचं उदाहरणही तसंच आहे. त्यांचे बोलणं फक्त शब्दांत न रेंगाळता, ते "अहिंसा" ही संकल्पना कृतीत उतरवून दाखवली. त्यांची विचारशक्ती, त्यांचा धाडस आणि समर्पणामुळेच भारताला स्वातंत्र्य मिळालं. त्यांनी नुसत्या शब्दांनीच नव्हे, तर आपल्या कृतीद्वारे सर्व जगाला एक नवा मार्ग दाखवला. आपल्या साध्या जीवनात देखील अशी अनेक उदाहरणं आहेत. एखादा शेतकरी जो कष्ट ...

कष्ट आणि यशाची गाथा.. आयुष्याच्या प्रत्येक क्षेत्रात एक गोष्ट नेहमीच सत्य आहे – "कष्टाला पर्याय नाही." प्रत्येकाने आपापल्या क्षेत्रात यशाची शिखरे गाठण्यासाठी खूप मेहनत घेतली आहे. अनेक अडचणी, त्रास, आणि अपयश हे सर्व असताना, जेव्हा आपण कष्टांचा पाठपुरावा करतो, तेव्हा तेच आपल्या यशाचं खरं कारण बनतात. कधी कधी आपण आपल्या कष्टांचा परिणाम दिसत नाही असं वाटतं, आणि आपलं झगडं बेकार आहे असं जाणवतं. परंतु, याच क्षणी आपल्याला समजायला हवं की कष्टाचं फल हळूहळू मिळतं. जरा विचार करा, एक शेतकरी त्याच्या शेतात दिवस-रात्र कष्ट करतो, त्याच्या हातांवर बोटांचे व्रण पडतात, पण त्याच्या मनात असतो एकच विचार – "माझ्या कष्टांचे फळ नक्की मिळेल." आणि त्याचप्रमाणे, एक विद्यार्थी रात्रभर अभ्यास करत असतो, त्याच्या डोळ्यांवर झोपेची छाया असतानाही त्याच्या मनात एकच विचार असतो – "ह्या कष्टांमुळेच मी माझं भविष्य घडवणार आहे." यशाचं एकच मार्ग आहे – प्रामाणिक मेहनत आणि परिश्रम. जे लोक मेहनत करतात, त्यांच्यासाठी यश एक दिव्य भेट ठरते. कष्ट हे फक्त शारीरिक श्रम नाहीत, तर ते मानसिक संघर्ष ...

एक नातं आपलं... आज खूप एकटं वाटतंय. असं काही तरी आहे, जे शब्दांत व्यक्त करायला खूपच अवघड जातं. मनात गोंधळ आहे, अस्वस्थता आहे, पण सांगायचं कोणाला? काय सांगू, काहीच बोलता येत नाही. कधी कधी स्वतःलाच समजावणं खूप कठीण होऊन जातं. आपलं मन ओळखायला लागतो, त्याच्या गोड आणि वाईट भावना समजून घ्यायला लागतात, पण हे तेव्हाच शक्य होतं, जेव्हा आपल्याला आपल्या अस्तित्वाची जाणीव खूपच कमी होत असते. मन निरागस असावं लागते, आणि ते निरागसतेच सांगतं की, जसं तुमच्यासोबत असताना मी सर्व विसरतो, तसं माझं अस्तित्व पूर्ण होतं. त्या पूर्णत्वासाठी, एक विश्वासार्ह आणि समजूतदार नात्याची आवश्यकता असते. दोन हृदयं एकमेकांशी जुळल्यावर, आयुष्याला एक नवा अर्थ मिळतो. दोन जीव एका विश्वासाच्या धाग्याने जोडले जातात, आणि जीवनातील प्रत्येक क्षणाला एक वेगळीच गोडी मिळते. पण नात्यात एक महत्त्वाची गोष्ट आहे – समतोल असावा लागतो. एकानेच सर्व काही पुढाकार घेतला, तर नातं परिपूर्ण होऊ शकत नाही. नातं दोघांनी एकत्र टिकवावं लागते, एकमेकांना समजून घ्यावं लागते. नातं म्हणजे एक परस्पर विश्वास, जिथे दोघेही एकाच वेळी एकमेकांच्या धडकात ध...

 "खरा मित्र" जीवनाच्या प्रवासात अनेक वळणं आणि अडचणी येतात. कधी कधी असं वाटतं की आपल्याभोवती कोणाचंही अस्तित्व नाही, आणि आपण एकटेच आहोत. सर्वजण आपापल्या जगात निघून गेले आहेत. परंतु जेव्हा आपली उमेद संपली असते, आणि जीवन अंधकारमय वाटतं, तेव्हा खरा मित्र आपल्या पाठीशी उभा राहतो. तो फक्त तुमच्या दुःखात सहभागी होऊन सहानुभूती दाखवत नाही, तर तो तुमच्या दुःखाला त्याचप्रमाणे आपलं मानून, तुमच्यासोबत त्या अडचणींवर मात करण्याचा प्रयत्न करतो. खरा मित्र तोच, जो तुमच्यासोबत असतो, फक्त तुमच्या सुखाच्या काळात नाही, तर तुमच्या दुःखातही. जेव्हा तुम्हाला असं वाटतं की सगळं संपलं आहे, आणि काही राहिलं नाही, तेव्हा खरा मित्र तुमच्यासोबत असतो. त्याच्या सहवासाने तुमचं जीवन नवा मार्ग घेतं, त्याच्यामुळे तुम्हाला पुन्हा आशा मिळते. तो तुमच्यासोबत उभा राहतो, तुमचं धैर्य वाढवतो आणि तुमचं मनोबल मजबूत करतो. खरा मित्र असल्यानं, प्रत्येक वळणावर तुमचं मार्गदर्शन होतं. तो फक्त मित्र नाही, तर तुमचा विश्वासू साथीदार आहे. तो तुमच्या जवळ असताना, तुम्हाला असं वाटतं की तुम्ही कधीही एकटे नाही. जेव्हा जग तुमच्...

तोंडावर कौतुक, पाठीमागे चेष्टा करणारे लोक जीवनात असे लोक आपल्याला अनेकदा भेटतात, जे समोर हसून आपलं कौतुक करतात, आपल्याला खूप चांगलं, महान म्हणतात. ते आपल्याला आपल्या यशाची आणि कर्तृत्वाची स्तुती करत असतात, पण त्याच लोकांच्या पाठीमागे तेच लोक आपली खिल्ली उडवतात. आपण कितीही संघर्ष केला तरी, ते आपल्याच मेहनतीला नाचवत असतात. अशा लोकांची ओळख समोर असली तरी पाठीमागे त्यांचे खरे रंग कधी दिसत नाहीत. हे लोक आपल्याला समोर गोड शब्द देऊन विश्वास जिंकण्याचा प्रयत्न करतात. ते आपल्याला समजवतात की आपलं काम खूप चांगलं आहे, पण जेव्हा आपल्याला आवश्यकता असते तेव्हा तेच लोक आपल्या पाठीमागे आपली उपहास करत असतात. त्या गोड शब्दांमधून त्यांच्या पाठीमागचा खरा हेतू कधी समोर येत नाही. ते फक्त एक लपवलेली खेळी करत असतात. अशा लोकांची खरी ओळख म्हणजे, ते कधीच आपल्याला संपूर्णपणे पाठिंबा देत नाहीत. ते आपल्याला तोंडावर गोड बोलतात आणि पाठीमागे आपल्या कामात अडचणी निर्माण करतात. हे लोक फक्त आपला आत्मविश्वास कमी करण्याचा प्रयत्न करत असतात. त्यांच्या अशा चेष्टांमुळे आपल्या मनावर एक वेगळीच छाया पडते. कधी कधी तर असे...

" नवरा-बायकोचे नाते: संघर्षांतून फुलणारे प्रेम" नवरा-बायकोचं नातं म्हणजे दोन वेगळ्या स्वभावांच्या व्यक्तींच्या आयुष्याचा एकत्र सुरू झालेला सुंदर प्रवास. या प्रवासात कधी सुखाचे, तर कधी दुःखाचे क्षण येतात. कधी प्रेमाचा सागर उफाळून येतो, तर कधी मतभेदांचे वादळ. तरीही, या नात्यातली प्रेमाची आणि विश्वासाची ताकद प्रत्येक अडचण पार करण्याची क्षमता देते. खरं तर, नवरा-बायकोचं नातं फक्त आनंदाच्या क्षणांमध्ये नव्हे, तर संकटांच्या प्रसंगी खऱ्या अर्थाने उमलतं. दैनंदिन जीवनात भांडणं आणि मतभेद अपरिहार्य असतात. कधी घरकामावरून, कधी मुलांच्या संगोपनावरून, तर कधी अगदी क्षुल्लक कारणांवरून वाद होतो. कधीकधी रागाच्या भरात कठोर शब्दही वापरले जातात, पण त्या शब्दांमागे असलेली माया आणि एकमेकांची काळजी हृदयाला जाणवते. भांडणं म्हणजे नात्याचा शेवट नसतो; ती नात्याला अधिक बळकट करणारी प्रक्रिया असते. खऱ्या संकटांच्या वेळी हे नातं अधिक दृढ होतं. आर्थिक अडचणी, आजारपण, मुलांच्या समस्या अशा कठीण प्रसंगी नवरा-बायको एकमेकांना आधार देतात. बायको नवऱ्याचं दुःख स्वतःचं मानते, तर नवरा तिच्या अश्रूंमागचा दुःखा...

स्वर्गीय मनोहर काशिनाथ पाटील: साधेपणातून उभं राहिलेलं असामान्य जीवन स्वर्गीय मनोहर काशिनाथ पाटील यांचं जीवन म्हणजे संघर्ष, कर्तृत्व, आणि माणुसकीचं एक सुंदर उदाहरण. धानोरा, तालुका चोपडा येथील एका साध्या शेतकरी कुटुंबात २७ मे १९५१ रोजी जन्मलेल्या मनोहर पाटलांचं बालपण अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत गेलं. शिक्षण व लग्नासाठी त्यांच्या वडिलांनी घर गहाण ठेवून मुलांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी संघर्ष केला. या संघर्षातून प्रेरणा घेऊन मनोहर पाटलांनी आपल्या मेहनतीच्या आणि जिद्दीच्या जोरावर एक यशस्वी जीवन घडवलं. मुंबईसारख्या अपरिचित शहरात नोकरीसाठी गेल्यावर त्यांना प्रचंड अडचणींचा सामना करावा लागला. आंबिवली येथील एका रंग उत्पादन कंपनीत काम करत असताना त्यांनी शिक्षणाला प्राधान्य दिलं. हनुमान मंदिरात राहून त्यांनी एलएसजीडी आणि सॅनिटरी इन्स्पेक्टरचा कोर्स पूर्ण केला. उल्हासनगर महानगरपालिकेत त्यांना नोकरी मिळाली. परंतु, ते इथेच थांबले नाहीत. आपल्या कर्तृत्वाच्या जोरावर त्यांनी टाऊन प्लॅनिंग विभागात स्थायिक होऊन स्वतःचं स्थान निर्माण केलं. मनोहर पाटलांनी आपल्या कुटुंबाला कायमच प्राधान्य दिलं. आपल्य...

सहानुभूती: भावना शब्दांपलीकडची सहानुभूती ही माणुसकीचा गाभा आहे. दुसऱ्याच्या वेदनांशी तादात्म्य पावणे, त्याच्या दुःखात सहभागी होणे, हे आपल्या मनाला उभारी देणारे असते. जसे आपल्याला कोणी सहानुभूती दाखवली, तर आपल्याला बरे वाटते, तसेच आपण कोणाला सहानुभूती दाखवली, तरीही आपल्याला समाधान मिळते. परंतु खरी सहानुभूती ही केवळ शब्दांत मर्यादित नसावी, ती कृतीतून व्यक्त व्हावी, आणि त्यात हृदयाचा ओलावा असावा. जीवनात प्रत्येकाला कधी ना कधी अडचणींना सामोरे जावे लागते. संकटांशी झुंजत असताना मदतीचा हात मिळाला, तर ते दुःख हलके होऊन जाते. पण मदत ही केवळ सहानुभूतीच्या शब्दांत व्यक्त होऊन थांबता कामा नये. ती हृदयातून यावी आणि कृतीतून व्यक्त व्हावी. कारण "मला तुझं दुःख समजतंय" असे म्हणणे पुरेसे नसते; "मी तुझ्या पाठीशी आहे, मी तुला मदत करीन" हे कृतीतून दाखवणे महत्त्वाचे असते. सहानुभूती दाखवताना आपल्याला समोरच्या व्यक्तीच्या गरजा समजून घेतल्या पाहिजेत. कधी कधी त्या व्यक्तीला आपली सहानुभूती नको असू शकते; त्याला फक्त खंबीर आधाराची गरज असते. अशा वेळी, आपण केवळ सहानुभूतीच्या शब्दांनी ...

प्रयत्न आणि नशिबाचा मार्ग आपण अनेक वेळा आपल्या जीवनात नशिबावर विश्वास ठेवतो. “जे होईल तेच होईल,” असं म्हणून काही गोष्टी नशिबावर सोडून देतो. कधी काही हवं असतं, पण ते मिळत नाही. तेव्हा आपलं मन म्हणतं, "जाऊ दे, नशिबातच नव्हते." आणि मग आपण त्या गोष्टीला मागे टाकून पुढे जातो. पण हेच विचार आपल्याला कधी कधी थांबवतात. आपल्याला जे हवं असतं, ते साधता येत नाही आणि तेव्हा मन खचून जातं. सांगायचं म्हणजे, आपलं प्रत्येक प्रयत्न आपल्याला स्वप्नांच्या एक पाऊल जवळ आणतो. जिद्द, चिकाटी आणि अथक परिश्रम हे सर्व आपल्या इच्छाशक्तीला प्रकट करतात. यश प्राप्त करण्यासाठी, नशिबापेक्षा जास्त महत्त्वाचं असतं ते आपलं ठरलेलं ध्येय आणि त्यासाठी केलेली मेहनत. जोपर्यंत आपल्या मनात तीव्र इच्छाशक्ती नसेल, तोपर्यंत नशिब देखील आपल्याला यश देऊ शकत नाही. यश एक प्रक्रिया आहे. ती फक्त बाह्य घटकांवर अवलंबून नसते. आपल्या प्रयत्नांचे, आपल्या ठरावाचे आणि त्यासाठी घेतलेल्या पावलांचे महत्त्व आहे. नशिब जरी काही प्रमाणात आपल्याला मदत करत असले, तरी तेच आपलं यश ठरवत नाही. यशाच्या शिखरावर पोहोचणं म्हणजे आपल्या प्रयत्ना...

श्याम बेनेगल : एक महान दिग्दर्शक, एक अनमोल व्यक्तिमत्त्व भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक तेजस्वी प्रकाश स्तंभ आज अंधारात गेला आहे. दादासाहेब फाळके पुरस्काराने सन्मानित ज्येष्ठ दिग्दर्शक श्याम बेनेगल यांच्या निधनाने केवळ एक व्यक्ती हरपली नाही, तर एक विचारधारा, एक प्रेरणा आणि सर्जनशीलतेचा अनमोल वारसा हरपला आहे. त्यांच्या निधनाने फक्त चित्रपटसृष्टीच नव्हे, तर संपूर्ण कलाजगत शोकमग्न झाले आहे. श्याम बेनेगल हे नाव संवेदनशील आणि सामाजिक विषयांवर आधारित चित्रपटांसाठी अजरामर झाले आहे. त्यांच्या 'अंकुर', 'निशांत', 'मंडी', 'भूमिका', 'मम्मो' यांसारख्या चित्रपटांनी समाजाच्या वास्तवाचे प्रतिबिंब दाखवले. त्यांच्या चित्रपटांनी प्रेक्षकांना फक्त मनोरंजनच दिले नाही, तर समाजातील अनेक प्रश्नांवर विचार करायला भाग पाडले. मानवी संघर्ष, दु:ख आणि आशावादाचे अद्भुत मिश्रण त्यांच्या चित्रपटांमध्ये दिसते. त्यांचा स्वभाव अत्यंत साधा आणि समजूतदार होता. नवोदित कलाकारांना संधी देणे, त्यांना घडवणे आणि त्यांच्या प्रतिभेला योग्य वाव मिळवून देणे हे त्यांचे वैशिष्ट्य होते. अने...

मान-अपमान: जीवनाचा अविभाज्य भाग जीवन सुख-दुःख, सन्मान-अपमान यांच्या संमिश्र अनुभवांनी भरलेले आहे. या अनुभवांमधूनच माणसाचे खरं व्यक्तिमत्त्व घडतं. जीवनात प्रत्येकालाच कधी ना कधी सन्मान मिळतो, तर कधी अपमानही सहन करावा लागतो. सन्मान मिळाल्यावर मन प्रसन्न होते, आत्मसन्मान वाढतो, आणि जग जिंकल्याचा आनंद होतो. परंतु जेव्हा अपमानाचा प्रसंग येतो, तेव्हा मनाला प्रचंड वेदना होतात. आत्मसन्मानाला धक्का बसतो, चीड निर्माण होते, आणि अपमान करणाऱ्याविषयी कटुता वाटते. मात्र खरे पाहता, जीवनाच्या यशस्वी प्रवासासाठी या दोन्ही गोष्टींचा स्वीकार करणे आवश्यक असते. ज्या सहजतेने आपण सन्मानाचा स्वीकार करतो, त्याच संयमाने आणि धैर्याने अपमानाचा सामना करणे गरजेचे आहे. अपमान हा माणसाला खचवण्यासाठी येत नाही, तर त्यातून काहीतरी शिकवण्याचा प्रयत्न असतो. अपमानाने खचून न जाता त्याचा उपयोग प्रेरणा म्हणून केला पाहिजे. आपले ध्येय साध्य करण्यासाठी अपमान हा एक आधार ठरू शकतो, फक्त त्याकडे बघण्याचा दृष्टिकोन सकारात्मक असावा. अपमान सहन करणे सोपे नसते, परंतु यशस्वी व्यक्ती नेहमी अशा प्रसंगांतून पुढे गेलेल्या असतात. मना...

मला ही मोरपिसासारखं व्हायचंय... काही माणसं आपल्या आयुष्यात येतात आणि त्यांच्या अस्तित्वामुळे आपलं मन हलकं होतं, जणू मोरपिसाचा हळुवार स्पर्श झाला असावा. त्यांच्या शब्दांत, वागण्यात, आणि प्रेमात एक निरागसता असते, जी आपल्याला एका वेगळ्या आनंदाच्या विश्वात नेते. अशा माणसांची साथ म्हणजे आयुष्यभरासाठी मिळालेला स्नेहाचा अमूल्य ठेवा असतो. काही माणसं साखरेसारखी गोड असतात. त्यांच्या बोलण्याने, हास्याने, आणि त्यांच्या वागण्याने आयुष्य गोडसर होतं. छोट्या-छोट्या क्षणांत ही त्यांच्या सोबत आपल्याला परिपूर्ण समाधान मिळतं. त्यांच्या गोडव्यामुळे आयुष्य कधी सुंदर बनतं, हे कळत ही नाही. काही माणसं आपल्या जीवनात आधारस्तंभासारखी ठाम उभी असतात. संकटांच्या वावटळीत ते आपल्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहतात. त्यांच्या उपस्थितीमुळे आपल्याला सुरक्षिततेची अनुभूती होते. त्यांचा आधार म्हणजे आयुष्याला मिळालेला एक विश्वासाचा कणखर पाया असतो. चाफ्यासारखी माणसं आयुष्यभर सुगंध पसरवत राहतात. त्यांच्या सहवासाने आपला दिवस उजळतो, मन प्रसन्न होतं, आणि आयुष्य सकारात्मक विचारांनी भारलेलं वाटतं. त्यांचं असणं म्हणजे एक सुंदर...

प्रेरणेचा प्रकाश: सुजाता जाधवचा यशस्वी प्रवास प्रत्येक व्यक्तीच्या जीवनात संघर्ष येतो, परंतु त्या संघर्षातून मार्ग काढत यशाचं शिखर गाठणं हीच खरी जिद्द असते. पुण्याच्या सुजाता जाधवने आपल्या जिद्दीने आणि मेहनतीने यूपीएससी परीक्षेत देशात २२ वा आणि महाराष्ट्रात पहिला क्रमांक मिळवला. तिचं हे यश केवळ वैयक्तिक स्वरूपाचं नसून, लाखो लोकांसाठी प्रेरणादायी आहे. शेतकरी कुटुंबात जन्मलेल्या सुजाताचं बालपण खूप साध्या परिस्थितीत गेलं. आर्थिक अडचणींनी तिच्या शिक्षण प्रवासात अडथळे निर्माण केले, परंतु तिच्या स्वप्नांवरची श्रद्धा कधीही डगमगली नाही. २०१४ मध्ये बारावी उत्तीर्ण झाल्यावर ती पुण्यात आली. तिचं एकच स्वप्न होतं—प्रशासनात प्रवेश करून समाजासाठी भरीव योगदान देण्याचं. सुजाताला विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी कार्य करणाऱ्या विद्यार्थी सहाय्य समितीने खूप मोठा आधार दिला. ती म्हणते, "विद्यार्थी सहाय्य समिती म्हणजे एक वटवृक्ष आहे, ज्याच्या सावलीत आम्हा सर्वांना उभं राहण्यासाठी बळ मिळालं." लीला पूनावाला फाऊंडेशनकडून मिळालेली शिष्यवृत्ती आणि इन्सपायर स्कॉलरशिप यासारख्या मदतींमुळे तिच्या ...

टीकाकारांचे महत्त्व टीकाकार आपल्या जीवनातील महत्त्वाचा भाग आहेत, हे मान्य करायलाच हवे. आपण जिथे चुकतो, कमी पडतो किंवा सुधारणा करण्याची गरज असते, तिथे हेच लोक आपल्याला जाणीव करून देतात. त्यांचा हेतू आपल्याला कमी लेखण्याचा असतो की मदत करण्याचा, हे समजणे कधी कठीण जाते. मात्र, त्यांच्या अस्तित्वामुळे आपण नक्कीच पुढे जाण्यासाठी प्रेरित होतो." टीका करणे हे सोपे काम आहे; पण त्या टीकेसाठी दोष शोधणे, त्याचा अभ्यास करणे आणि त्यासाठी प्रयत्न करणे, हे अत्यंत अवघड असते. अशा टीकाकारांचे आपल्या आयुष्यातील स्थान आरशासारखे असते, जे आपले दोष स्पष्टपणे दाखवतात. हा आरसा आपल्याला आपल्या कमतरतांवर काम करण्याची आणि स्वतःला सुधारण्याची अमूल्य संधी देतो. म्हणूनच, अशा टीकाकारांचा नेहमी आदर केला पाहिजे. कधी कधी टीकाकारांच्या शब्दांनी आपले मन दुखावले जाते, आपण खचून जातो. पण त्या शब्दांतील सत्याचा शोध घेतला, तर तेच शब्द आपल्या यशाचा मार्ग दाखवू शकतात. इतिहास हेच सिद्ध करतो की मोठमोठ्या यशस्वी व्यक्तींवर सुरुवातीला समाजाने टीका केली. मात्र, त्यांनी ही टीका स्वीकारली आणि तिच्या जोरावर स्वतःला अधिक भ...

लोक आपल्याला शिकवतात, दुखवत नाहीत आयुष्याच्या प्रवासात आपल्याला अनेक लोक भेटतात. काही आपल्याला आनंद देतात, काही आपल्याला विचार करायला लावतात, तर काही आपल्याला अश्रू आणतात. अशा अनेक प्रसंगांतून आपण नेहमीच अनुभव घेत असतो. अनेकदा आपण म्हणतो, "हे लोक मला दुखावत आहेत." पण प्रत्यक्षात ते लोक आपल्याला काही शिकवण्यासाठीच आपल्या सोबत आलेले असतात. जेव्हा एखादी व्यक्ती आपल्याशी कठोर बोलते, तेव्हा आपल्याला त्या शब्दांमुळे वेदना होतात. आपण रागाने किंवा दु:खाने प्रतिक्रिया देतो. पण जर आपण थोडं थांबून त्या शब्दांचा अर्थ समजून घेतला, तर लक्षात येतं की त्या कठोरतेमध्ये ही आपल्यासाठी एक शिकवण दडलेली असते. कदाचित ती व्यक्ती आपल्याला कठीण परिस्थितीत कसं वागावं हे शिकवत असते किंवा आपल्या वागण्यातल्या काही उणिवांकडे लक्ष वेधत असते. दुःखाचे क्षण हे आयुष्याची शाळा असतात. प्रत्येक वेदना आपल्याला काही ना काही शिकवून जाते. एखाद्याच्या वागणुकीमुळे अन्याय झाल्यासारखं वाटतं, पण त्याच अनुभवातून आपण शहाणे होतो. एखाद्या प्रसंगातून मिळालेला कटू अनुभव आपल्याला भविष्यातील अडचणींचा सामना करण्यासाठी अ...

बाप: न ओळखला जाणारा त्यागाचा झरा घराच्या चार भिंतींमध्ये ज्या व्यक्तीच्या कष्टांनी घराचं अस्तित्व टिकून असतं, ती व्यक्ती म्हणजे बाप. त्याचं आयुष्य म्हणजे न संपणारा त्याग, निस्वार्थ सेवा, आणि न बोलता व्यक्त होणारं प्रेम. बापाच्या प्रत्येक कृतीत त्याच्या मुलांसाठी असलेली निस्सीम माया लपलेली असते, पण ती सहज कधीच ओळखली जात नाही. बापाचं आयुष्य म्हणजे एक संघर्ष. तो कधी अंगावर वळ बसवून कुटुंबाचं उदरनिर्वाह चालवतो, तर कधी स्वतःच्या गरजांवर पाणी सोडून मुलांच्या स्वप्नांना पंख देतो. मुलांच्या गरजा भागवताना स्वतःला विसरणारा बाप, त्याच्या भावना मनात ठेवून सतत झटत राहतो. कठोरतेच्या मुखवट्यामागे बापाचं मऊसूत मन असतं. तो कधी रागावतो, कधी मुलांना वळण लावतो, पण त्या रागामागे असते मुलांच्या भविष्याची काळजी आणि त्यांच्या सुखासाठी असलेली धडपड. त्याच्या रागाला जखम समजण्याऐवजी त्यातलं औषध ओळखायला हवं. बाप हा कधीच थकत नाही, अडचणी सांगत नाही, किंवा थांबत नाही. त्याला हे सगळं परवानगीच नसतं, कारण त्याचं थांबणं म्हणजे कुटुंबाचं थांबणं. पण ज्या माणसाने आयुष्यभर कुटुंबासाठी स्वतःला झिजवलं, त्याला म्हात...

संघर्षातून यशाची मशाल: नेरूळच्या शुभम सुनील शिंदे यांची प्रेरणादायी कहाणी रावेर तालुक्यातील नेरूळ या छोट्याशा खेडेगावात कधीही न संपणाऱ्या संघर्षांचा इतिहास रचला गेला आहे. या गावातील एका सामान्य कुटुंबातून शुभम सुनील शिंदे नावाचा एक मुलगा संघर्षाची मशाल पेटवत यशाच्या शिखरावर पोहोचला. शुभमचे वडील सुनील शिंदे यांना एका रिक्षा अपघातानंतर अर्धांगवायूचा झटका आला आणि कुटुंबावर मोठे संकट कोसळले. घरातील कर्ता माणूस काम करू शकत नसल्याने उदरनिर्वाहाचा प्रश्न गंभीर झाला. मात्र, परिस्थितीला शरण न जाता शुभमच्या आई रंजनाताईंनी व त्याच्या बहिणींनी कष्टांची कास धरली. शेतमजुरीसह विविध छोटे मोठे कामे करत त्यांनी कुटुंब चालवले. आर्थिक अडचणींच्या गराड्यात असतानाही त्यांनी शिक्षणाचा ध्यास सोडला नाही. शुभम आणि त्याच्या बहिणींनी प्राथमिक शिक्षण गावातील जिल्हा परिषद शाळेत घेतले, तर माध्यमिक शिक्षण सरदारजी हायस्कूलमध्ये पूर्ण केले. मोठी बहीण योगिता इंग्रजी विषयात एमएपर्यंत शिक्षण पूर्ण करत होती, तर शुभम सुरुवातीला विज्ञान शाखेत होता. परंतु, आर्थिक परिस्थितीमुळे त्याला राज्यशास्त्रात पदवी करण्याचा नि...

सद्गुणी व्यक्तिमत्त्वाचा अखेरचा निरोप कैलासवासी माधवराव सजन महाजन, हे नाव उच्चारताच डोळ्यांसमोर येते एक सच्चे, निष्ठावान आणि समाजसेवेसाठी झटणारे व्यक्तिमत्त्व. पातोंडा, ता. चाळीसगाव या छोट्या गावातून सुरू झालेली त्यांची जीवनयात्रा आज संपूर्ण जिल्ह्यात आदर्श व्यक्तिमत्त्व म्हणून ओळखली जाते. सेवानिवृत्त ए.एस.आय. म्हणून त्यांनी केवळ एक जबाबदार अधिकारी म्हणून नव्हे, तर प्रेमळ पिता, आदर्श पती आणि समाजातील मार्गदर्शक म्हणून आपले स्थान निर्माण केले. आज त्यांच्या दुःखद निधनाच्या बातमीने संपूर्ण परिसर शोकमग्न झाले आहे. त्यांच्या जीवनाचा प्रत्येक क्षण प्रेरणादायी होता. त्यांनी आयुष्यभर निष्ठेने आणि प्रामाणिकपणे आपले कर्तव्य पार पाडले. पोलिस सेवेत असताना अनेक कठीण प्रसंगांचा सामना करत त्यांनी नेहमीच सत्य आणि नीतिमत्तेचा मार्ग स्वीकारला. त्यांच्या चेहऱ्यावरील शांतता आणि प्रत्येकाशी मृदू संवाद साधण्याची त्यांची शैली आजही सर्वांच्या मनात कोरली गेली आहे. माधवराव हे केवळ व्यक्ती नव्हते, ते एक विचार होते. त्यांच्या कार्यात त्यांनी नेहमीच समाजसेवा आणि प्रामाणिकतेला प्राधान्य दिले. त्यांच्या ...

"खड्डा खणला म्हणून नाराज होऊ नका" जीवनाच्या मार्गावर आपल्याला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो. कधी आपल्याला लोकांचा अपमान सहन करावा लागतो, कधी आपली मेहनत कमी लेखली जाते, तर कधी आपल्याला वाटेत खड्डे दिसतात, जे आपल्याला पाडून ठेवतात. अशा वेळी आपल्याला खूप वाईट वाटू शकते. आपले मन अशा क्षणी चुकतं आणि विचार येतो, "हे असं का?" "आणखी थोडं सहन करायला हवं का?" पण एक गोष्ट लक्षात ठेवा, जेव्हा कुणी तुमच्या वाटेत खड्डा खणतो, तेव्हा त्यावर कधीही नाराज होऊ नका. कारण हेच खड्डे तुम्हाला उंच उडी मारायला शिकवतात. जीवनाच्या या संघर्षात खड्ड्यांचा अस्तित्व असणं आवश्यक आहे. खड्ड्यांनीच आपल्याला खूप काही शिकवलं आहे. खड्ड्यात पडून, नवनवीन धाडस मिळवायला शिकवलं आहे. हे खड्डे केवळ अडथळे नाहीत, ते आपली क्षमता जाणून घेण्याची आणि आपलं सामर्थ्य ओळखण्याची संधी देतात. आपली शारीरिक, मानसिक आणि भावनिक क्षमता ह्यांचा खरा विकास खड्ड्यातून होतो. जेव्हा आपण त्या खड्ड्यात पडून पुन्हा उभं राहतो, तेव्हा आपला आत्मविश्वास वाढतो आणि आपल्याला तेथे उंच उडी मारायला शिकवतात. समोर आलेली अडचण ...

* लोकांसाठी झगणारा पोलीस पाटील:    पोलीस पाटील या पदाचं नाव उच्चारलं की, आपल्या डोळ्यासमोर एक साधा, पण जबाबदार व्यक्तिमत्व उभं राहतं, जो आपल्या गावाच्या आणि समाजाच्या सुरक्षेसाठी सतत झटत असतो. हा एक असा माणूस आहे, जो ना केवळ कायद्याचं पालन करताना समाजाचं हित पाहतो, तर लोकांच्या समस्या, दुखं, आनंद, सण-उत्सव या सर्व गोष्टींमध्येही खंबीरपणे उभा असतो. त्याची भूमिका केवळ एका प्रशासनिक अधिकार्‍यापुरती सीमित नसते, तर तो एक नेता, एक मित्र, आणि अनेकांच्या आयुष्यात आशेचा किरण असतो. पोलीस पाटील कोणत्याही वेळी आपल्या गावातल्या प्रत्येक माणसाच्या मदतीसाठी तत्पर असतो. त्याचं आयुष्य खूप सोपं नसतं. तो आपल्या कुटुंबापासून दूर राहून समाजासाठी काम करतो. प्रत्येक संकटाच्या वेळी, गावावर आलेल्या आपत्तीच्या प्रसंगी तो पहिल्यांदा पुढे उभा असतो. त्याचं ध्येय असतं, गावात शांतता आणि सुव्यवस्था टिकवणे. गावातली भांडणं मिटवणं, लोकांच्या तक्रारी ऐकून त्यांच्यावर योग्य न्याय देणं, आणि सर्वसामान्य माणसाच्या समस्या सोडवणं हा त्याचा मुख्य कार्यभाग असतो. पण या कामामागे त्याची लोकांवरील प्रेम आणि समर्...

माझ्यासाठी काय केलं ? “माझ्यासाठी काय केलं?” हा प्रश्न आई-वडिलांना विचारताना आपलं मन कधीच त्यांच्या त्यागाचं आणि कष्टाचं पूर्ण मोल करू शकत नाही. आपण ज्या क्षणी हा प्रश्न विचारतो, त्या क्षणी त्यांचं हृदय चिरतं, आणि उत्तर देण्यासाठी त्यांच्या डोळ्यांत फक्त अश्रू दाटतात. आई-वडिलांचं आयुष्य हे त्यागाचं, कष्टाचं आणि निःस्वार्थ प्रेमाचं मूर्तिमंत उदाहरण असतं. त्यांचं अस्तित्व हेच आपलं वरदान आहे, आणि त्यांच्या प्रेमाचं मोल करणं आपल्या हातात नाही. आई ही त्यागाची मूर्ती आहे. ती आपल्यासाठी स्वतःचं सुख विसरते, स्वतःचं शरीर झिजवते, आणि आपल्या हसऱ्या चेहऱ्यासाठी अखंड मेहनत करत राहते. आपल्या पायाला एक ठेच लागली, तरी तिच्या हृदयाला खोल जखम होते. बालपणी आपल्याला वाटायचं, आईला कधी झोपच लागत नाही का? ती सतत आपल्याभोवती का असते? पण तिचं जगणं हे आपल्याच सुखासाठी असतं. तिनं केलेल्या असंख्य गोष्टी आपण कधीच मोजू शकत नाही. तिच्या चेहऱ्यावरचं हसू, तिच्या कपाळावरच्या चिंतेच्या रेषा, आणि तिच्या डोळ्यांतलं आपल्यासाठीचं अढळ प्रेम हे तिच्या कष्टाचं मौन भाष्य असतं. वडील म्हणजे आधाराचा खंबीर स्तंभ. ते आपल...

आनंद आणि समाधान: निस्वार्थ सेवेचे खरे सौंदर्य आनंद आणि समाधान या गोष्टी प्रत्येक माणसाला आयुष्यात हव्या असतात. पण त्या बाहेर कुठेही सापडत नाहीत, तर आपल्या अंतःकरणातूनच उलगडतात. देवाने आपल्याला आयुष्यात जे काही दिलं आहे, त्याबद्दल कृतज्ञ राहणं, हीच खऱ्या अर्थाने त्याची पूजा आहे. मात्र कृतज्ञता म्हणजे फक्त देवाला फुले वाहणं, नवस बोलणं किंवा दक्षिणा देणं नव्हे. खऱ्या अर्थाने देवकार्य करायचं असेल, तर ते गरजूंना मदत करण्याच्या भावनेतूनच होतं. समाजातील जे उपेक्षित, रंजले-गांजले आहेत, त्यांचं दुःख कमी करण्यासाठी पुढे आलात, तरच ती खरी देवपूजा ठरते. अशा व्यक्तींचं दुःख हलकं करणं, त्यांना मदतीचा हात देणं, हेच आपल्या आयुष्याचं खऱ्या अर्थाने साध्य असायला हवं. तुमच्याकडे असलेल्या संपत्तीतील काही भाग जर गरजू लोकांसाठी वापरला, तर त्याने संपत्ती कमी होत नाही, उलट ती वाढते. दिल्याने होणारा आनंद आणि समाधान हे भौतिक सुखांपेक्षा कितीतरी पटींनी मोठं असतं. गरजूंना मदत करून त्यांच्या चेहऱ्यावरचा आनंद पाहणं, हीच खरी आत्मिक तृप्ती आहे. निस्वार्थ भावनेने दिलं जाणं केवळ दुसऱ्याला उपयोगी पडतं असं नाही...

महत्त्व माणसाला नसतं, तर त्याच्या स्वभावाला असतं माणसाच्या आयुष्यात त्याच्या स्वभावाइतकी मोठी गोष्ट दुसरी कुठलीही नाही. माणसाचा स्वभावच त्याला वेगळं आणि खास बनवतो. एखाद्या व्यक्तीचं रूप, कपडे किंवा संपत्ती भलेही आकर्षक वाटतील, पण या गोष्टी क्षणिक असतात. मात्र, स्वभावाचा गोडवा कायम मनाला मोहवतो आणि हृदयात घर करून राहतो. कधी कधी एखादी व्यक्ती पहिल्याच भेटीत आपल्या मनाचा ठाव घेते. तिच्या वागण्यातला साधेपणा, बोलण्यातला जिव्हाळा यामुळे आपण तिच्याकडे ओढले जातो. त्याउलट, काही व्यक्ती आयुष्यभर जवळ असूनही आपल्या मनाला भिडत नाहीत. ही दुरावा निर्माण करणारी गोष्ट ना रूप असतं, ना कपडे, ना संपत्ती – ती असते त्यांच्या स्वभावाची कमतरता. माणसाचं मन म्हणजे एक आरसा आहे. हा आरसा जितका स्वच्छ, तितकी माणसं त्यात स्वतःला पाहून आनंदी होतात. पण आजकाल आपण स्वच्छ मनापेक्षा बाह्य गोष्टींना जास्त महत्त्व देतो. महागडे कपडे, चकचकीत राहणीमान, मोठमोठ्या गोष्टी यावर भर देत असताना, आपण मनाच्या शुद्धतेकडे दुर्लक्ष करतो. खरं तर, स्वच्छ कपडे लोकांचं लक्ष वेधतात, पण स्वच्छ मन देवाचं लक्ष वेधतं. एक साधा प्रसंग घ्...

जगण्याचा अर्थ आयुष्य म्हणजे क्षणांचे सुंदर गाठोडे, जिथे प्रत्येक क्षण अनमोल असतो. मग या अनमोल क्षणांना रुसव्यांमध्ये किंवा फुगव्यांमध्ये का वाया घालवायचे? या आयुष्याचे एक साधे पण मोलाचे रहस्य आहे – त्याला जितके साधे ठेवाल, तितके ते अधिक सुंदर भासेल. कधी तुम्ही विचार केला आहे का, आपण दुसऱ्यांवर का रुसतो? का कुणावर फुगतो? आपल्याला वाटते की समोरच्याने आपल्याशी चुकीचे वागले. पण खरोखर चूक कोणाची असते? समोरच्याची की आपली? बऱ्याचदा आपण आपल्या अपेक्षांचे ओझे नात्यांवर लादतो, आणि त्या अपेक्षांच्या भारामुळे नाती तुटू लागतात. पण जर आपण माणसांच्या चुका स्वीकारल्या आणि त्यांना माफ केले, तर आयुष्य किती सुंदर होईल, नाही का? आयुष्य खूपच थोडकं असतं. आपल्या हातात फक्त चारच क्षण असतात. मग हे क्षण दुःख, द्वेष किंवा मत्सराने भरायचे की प्रेम, आनंद आणि समाधानाने सजवायचे, हे आपणच ठरवायचे असते. हे समजून घेतले पाहिजे की जे येणार आहे, ते अपरिहार्य आहे, आणि जे जाणार आहे, त्याला मुक्तपणे जाऊ द्यावे लागते. हे सत्य समजून घेतले तर आयुष्य अधिक सुसह्य होते. थोडे हसायला शिकावे, थोडे इतरांना हसवायला शिकावे. ह...

ज्यांना आपण हवे असतो... काही व्यक्ती आपल्या आयुष्यात अनमोल ठेवा ठरतात. त्यांचं अस्तित्वच आपल्याला जगण्यासाठी आधार देतं. अशा व्यक्ती आपल्या आयुष्याचं अविभाज्य अंग बनण्याची तीव्र इच्छा बाळगतात. त्यांचं आपल्यावरचं प्रेम अगदी निःस्वार्थ, निर्मळ असतं, आणि त्यांच्या प्रत्येक कृतीत आपल्याबद्दलची आपुलकी आणि काळजी दिसून येते. ही ती माणसं असतात जी आपल्या सुखदुःखात नेहमीच सोबत असतात. त्यांना आपल्याशी संवाद साधायला नेहमीच उत्सुकता असते. त्यांचं काम कितीही महत्त्वाचं असलं तरीही ते आपल्यासाठी वेळ काढतात. आणि कधी वेळ मिळाला नाही, तरीही त्यांच्या शब्दांत एक प्रामाणिकपणा जाणवतो – "मी काम आटपून आलो, नंतर बोलू." अशा वाक्यांतून त्यांच्या आपुलकीचा ओलावा प्रतीत होतो. अशा व्यक्तींना आपल्या भावनांचा खूप आदर असतो. त्या आपल्याला महत्त्व देतात, आपल्या विचारांना समजून घेतात. आपलं मन मोकळं करण्यासाठी त्या केवळ ऐकतच नाहीत, तर आपल्या प्रत्येक शब्दाचा अर्थ समजून घेत, त्यातून सकारात्मक दृष्टिकोन निर्माण करण्याचा प्रयत्न करतात. त्या नुसतं बोलत नाहीत, तर आपल्याला खरंच समजून घेतात. परंतु, दुर्दैवाने...

"खड्डा खणला म्हणून नाराज होऊ नका" जीवनाच्या मार्गावर आपल्याला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो. कधी आपल्याला लोकांचा अपमान सहन करावा लागतो, कधी आपली मेहनत कमी लेखली जाते, तर कधी आपल्याला वाटेत खड्डे दिसतात, जे आपल्याला पाडून ठेवतात. अशा वेळी आपल्याला खूप वाईट वाटू शकते. आपले मन अशा क्षणी चुकतं आणि विचार येतो, "हे असं का?" "आणखी थोडं सहन करायला हवं का?" पण एक गोष्ट लक्षात ठेवा, जेव्हा कुणी तुमच्या वाटेत खड्डा खणतो, तेव्हा त्यावर कधीही नाराज होऊ नका. कारण हेच खड्डे तुम्हाला उंच उडी मारायला शिकवतात. जीवनाच्या या संघर्षात खड्ड्यांचा अस्तित्व असणं आवश्यक आहे. खड्ड्यांनीच आपल्याला खूप काही शिकवलं आहे. खड्ड्यात पडून, नवनवीन धाडस मिळवायला शिकवलं आहे. हे खड्डे केवळ अडथळे नाहीत, ते आपली क्षमता जाणून घेण्याची आणि आपलं सामर्थ्य ओळखण्याची संधी देतात. आपली शारीरिक, मानसिक आणि भावनिक क्षमता ह्यांचा खरा विकास खड्ड्यातून होतो. जेव्हा आपण त्या खड्ड्यात पडून पुन्हा उभं राहतो, तेव्हा आपला आत्मविश्वास वाढतो आणि आपल्याला तेथे उंच उडी मारायला शिकवतात. समोर आलेली अडचण ...