खान्देश माझा

सेवा हीच श्रद्धा — नंदू हिरालाल चौधरी यांची गोसेवेची वाटचाल जळगाव जिल्ह्यातील धरणगाव या लहानशा गावात मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्मलेले मा.नंदू हिरालाल चौधरी हे नाव आज गोसेवा आणि भारतीय गोवंश संवर्धन क्षेत्रात एक आदरयुक्त प्रेरणास्त्रोत ठरले आहे. शेतकरी वडिलांच्या कष्टात वाढलेले, साधेपणात संस्कारांचे बीज घेऊन मोठे झालेले मा.चौधरी यांनी आपल्या जीवनाची दिशा लहानपणातच निश्चित केली होती. त्यांचे बालपण कष्टमय होते. घरची आर्थिक परिस्थिती सर्वसामान्य असताना ही, त्यांनी शिक्षण आणि मातापित्यांच्या कर्तव्यांमध्ये संतुलन साधले. शेतीत आई-वडिलांना मदत करत, अभ्यास करत आणि आसपासच्या सामाजिक वास्तवाचा अभ्यास करत मोठे होत असताना त्यांच्या मनात एक दृढ संकल्प निर्माण झाला."घराच्या आणि समाजाच्या उन्नतीसाठी शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही." मात्र शिक्षणाइतकाच त्यांच्या मनाचा एक कोपरा गोसेवेच्या पवित्र भावनेने व्यापलेला होता. गायीं विषयी त्यांना लहानपणापासून अपार प्रेम होते. त्यांच्या मनात गोमातेला केवळ जनावर न मानता, ती आपली माय आहे असा श्रद्धेचा भाव होता. गायत्री परिवाराचे बालवयातच लाभलेले संस्क...

सेवानिवृत्ती–एका प्रवासाचा थांबा, दुसऱ्या प्रवासाची सुरुवात आज नाशिक ग्रामीण पोलीस आयुक्तालयात एक अत्यंत भावूक आणि मनाला स्पर्श करणारा क्षण अनुभवास आला. आपल्या सेवेत नितांत प्रामाणिकपणे, शांतपणे आणि निष्ठेने कार्य करणारे आदरणीय श्री. सदाशिव फकिरा गोलाईत यांचा सेवानिवृत्तीचा समारंभ अत्यंत सन्मानपूर्वक संपन्न झाला. हा क्षण केवळ एका व्यक्तीच्या सेवानिवृत्तीचा नाही, तर एका प्रदीर्घ सेवापथाचा, एका कर्तव्यनिष्ठ आयुष्याच्या यशस्वी पूर्णत्वाचा आहे. श्री. गोलाईत यांनी पोलीस खात्यात ‘पोलीस हवालदार (वाहनचालक)’ या पदावर २९ वर्षे सेवा केली. नोकरीची सुरुवात त्यांनी मुंबई पोलीस दलात केली आणि त्यानंतर मालेगाव या संवेदनशील शहरात मा.अप्पर पोलीस अधीक्षक यांचे वाहनचालक म्हणून कार्यरत राहिले. ही नोकरी केवळ वाहन चालवण्यापुरती मर्यादित नव्हती, तर ती होती. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचा विश्वास संपादन करण्याची, वेळेवर, सुरक्षित आणि काटेकोर सेवा देण्याची, सतत दक्ष राहण्याची आणि प्रसंगी जबाबदारीचे ओझे खांद्यावर घेण्याची. त्यांच्या संपूर्ण सेवा काळात एक ही अनुचित प्रसंग किंवा अपघात न घडणे, ही बाब त्यांच्या कौशल...

स्व. चिंधू पांडू महाजन – एक काळजीवाहू काळजाचा माणूस एरंडोल नगरीतील एक सर्वसामान्य, कष्टकरी शेतकरी कुटुंब – आणि त्यातूनच उदयाला आलेलं एक तेजस्वी व्यक्तिमत्त्व, स्वर्गीय चिंधू पांडू महाजन. हे नाव आज ही एरंडोलवासीयांच्या हृदयात अत्यंत आदराने, प्रेमाने घेतलं जातं. त्यांच्या आयुष्यात संपत्ती नव्हती, पण संस्कार होते; सत्ता नव्हती, पण समाजहिताची तळमळ होती; गर्व नव्हता, पण अस्मितेचा ठाम निर्धार नक्कीच होता. बालपणातच त्यांनी आपल्या आई-वडिलांचे, विशेषतः वडिलांचे शेतातील कष्ट पाहिले आणि जीवनाचा खरा अर्थ उलगडला. "घराची प्रगती हवी असेल, तर शिक्षणा शिवाय पर्याय नाही," ही जाणीव त्यांनी लहान वयातच स्वतःच्या मनात खोलवर रुजवली. त्या काळी 'जुनी सातवी' उत्तीर्ण होणे ही मोठी बाब मानली जात होती, आणि त्यांनी ते शिक्षण केवळ घेतलेच नाही, तर त्याद्वारे समाजसेवेचा मूलमंत्रच आत्मसात केला. लहानपणापासूनच त्यांना समाजकार्याची गोडी लागली होती. कोणती ही समस्या असो, कोणता ही गरजू असो चिंधू बाबांचं मन नेहमीच अशा प्रसंगी साद घालायचं. त्यांच्या सहानुभूतीशील आणि संवेदनशील वृत्तीमुळे लोक त्यांन...

संघर्षातून तेजाकडे : राजू श्रीराम पाटील यांची प्रेरणादायी जीवनगाथा गरिबी, अपंगत्व, अडचणी व मर्यादा या साऱ्या गोष्टी काहींना खचवून टाकतात; तर काहींना अधिक झळाळून निघण्याचं बळ देतात. बिलखेडा या छोट्याशा गावात जन्मलेले श्री. राजू श्रीराम पाटील हे अशाच दुर्मीळ जिद्द, कष्ट आणि ध्येयवेड्या वृत्तीचे उत्तम उदाहरण आहेत. शेतकरी कुटुंबात जन्मलेले राजू पाटील लहानपणापासूनच गरिबीच्या सावटात वाढले. त्यांच्या वडिलांची शेती हीच उपजीविकेचे एकमेव साधन होते, तर त्यांची मातोश्री शेतात खांद्याला खांदा लावून मेहनत करत असत. त्यांचा घरात आर्थिक चणचण होती, मात्र माणुसकी, आपुलकी आणि प्रेमाचा अमूल्य ठेवा नशिबी होता. बालपणीच त्यांनी आपल्या आई-वडिलांच्या चेहऱ्यावरच्या घामाच्या थेंबांतून एक गोष्ट शिकली “घर सावरणं असेल, तर शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही.” शिक्षणाच्या प्रवासात राजूंचं जीवन म्हणजे शाळा आणि शेत यांचं दुहेरी गणित होतं. सकाळी शाळा, संध्याकाळी शेतकाम अशा जीवनशैलीत एका हाताने अपंगत्व असून ही दुसऱ्या हातात भविष्यासाठीची उमेद त्यांनी घट्ट धरली होती. त्यांच्यात असलेली जिद्द, आत्मविश्वास, आणि अपार मेहनत य...

माणुसकीच्या वाटेवरचा एक दीपस्तंभ ! शिंदखेडा तालुक्यातील नरडाणा परिसरातल्या एका छोट्याशा गावात, मध्यमवर्गीय पण विचारांनी श्रीमंत अशा कुटुंबात पारसमल राजमल जैन यांचा जन्म झाला. त्यांच्या वडिलांचा शेतीसोबतच व्यापार ही होता. त्या काळी त्यांच्या कुटुंबाला गावाचा ‘नगरसेठ’ म्हणून ओळख मिळालेली होती. मात्र या प्रतिष्ठेच्या मागे होते. साधेपणाचे, सज्जनतेचे आणि माणुसकीचे ठसठशीत संस्कार. त्यांच्या आजोबांचे शांत, निगर्वी जीवन आणि त्यांच्या वागणुकीतून उमटणारा माणुसकीचा गंध याचं गहिरं प्रभाव त्यांच्या बालमनावर पडला. आणि त्याच क्षणी त्यांच्या मनात एक संकल्प ठसठसून रुजला  "आपल्याला शिक्षकच व्हायचं आहे!" बालपण म्हणजे स्वप्नांची मखमली झुला. शिक्षणाची ओढ आणि समाजासाठी काहीतरी करण्याची जाणीव यामुळे ते झुल्यावर बसल्यासारखे शिक्षणाच्या दिशेने झोके घेत गेले. शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर १९८२ साली त्यांची शिक्षक म्हणून पहिली नियुक्ती शिरपूर तालुक्यातील विखरण गावात झाली. ही केवळ नोकरी नव्हती, तर विद्यार्थ्यांच्या मनावर प्रेमाने, ज्ञानाने आणि सुसंस्कारांनी कोरली जाणारी एक सुंदर व शाश्वत शिकवण होत...

शिखराची उंची आई-वडिलांच्या कुशीतूनच सुरू होते… आपल्यापैकी प्रत्येकाला आयुष्यात काहीतरी मोठं व्हायचं असतं. नाव कमवायचं असतं, पैसा मिळवायचा असतो, यशाचं शिखर गाठायचं असतं. आपण रात्रंदिवस झटतो, धडपडतो. आणि एक दिवस येतो, जेव्हा आपण त्या शिखरावर पोहोचतो. लोक टाळ्या वाजवतात, कौतुक करतात. आपणही मनात म्हणतो, “हो, मी काहीतरी करून दाखवलं!” पण खरं सांगायचं तर त्या “मी”मध्ये एक “आपण” लपलेलं असतं… आणि त्या “आपण”मध्ये सगळ्यात पहिलं नाव येतं — आई-वडिलांचं. शाळेच्या पहिल्या दिवसाला रडणारं आपलं छोटं बोट घट्ट पकडून शाळेपर्यंत सोडणारे, सकाळी उठून आपल्या डब्यात काय टाकायचं याचा विचार करणारे, अभ्यास न समजला की पुन्हा पुन्हा समजावून सांगणारे, आपल्या चुका समजून घेत प्रेमानं मागे उभे राहणारे… हे सगळं करताना त्यांनी कधीही आपली काळजी किंवा थकवा दाखवला नाही. आई… जी झोपताना आपल्या अंगावर चादर सावधपणे ओढून द्यायची, वडील… जे नोकरीच्या मुलाखतीसाठी बाहेर पडताना आपल्या खांद्यावर विश्वास ठेवून हात ठेवायचे. ते स्वतः झुकले, जेणेकरून आपण उंच उडी मारू शकू. आज आपण जिथे आहोत, तिथं पोहोचवायला त्यांनी किती गोष्टी गम...

एक साधा माणूस, असामान्य आठवणी — स्वर्गीय शिवाजी काशीराम धोबी (निकुंभ) कधी कधी काही व्यक्तींचं आयुष्य हे एक शांत, खोल अर्थाने भारलेलं गाणं असतं ज्यात कष्टांची लय, साधेपणाचा सूर आणि माणुसकीची गोडी गुंफलेली असते. स्वर्गीय शिवाजी काशीराम धोबी (निकुंभ) यांचं जीवन ही असंच एक गाणं होतं, जे ऐकताना अंतःकरण हेलावून जातं. जळगाव जिल्ह्यातील आडगाव या छोट्याशा गावात एका सामान्य शेतकरी कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. घरात चैन नव्हती, श्रीमंती नव्हती, आणि लहान वयातच आईचं छत्र हरपल्यामुळे वात्सल्याचा आधार नव्हता. पण त्यांच्या मनात होती ती जिद्द, काही तरी मोठं करून दाखवायची आस आणि स्वतःच्या पायावर उभं राहायची तळमळ. वडिलांनी शेती करून आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह चालवला आणि त्यांची ती रात्रंदिवसाची मेहनत शिवाजीभाऊंच्या मनावर कोरली गेली. त्यामुळे त्यांच्या मनात एक विचार ठामपणे रूजला "घराची प्रगती हवी असेल, तर शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही." स्वतःच्या कर्तृत्वावर त्यांनी शिक्षण पूर्ण केलं. घरातील जबाबदाऱ्या पेलत, परिस्थितीशी झगडत त्यांनी आपल्या आयुष्याची दिशा स्वतः ठरवली. शिक्षण पूर्ण झाल्यानंत...

सामाजिक समर्पणाचा सात्त्विक प्रवास:संजय आनंदा बागड साधेपणा, सात्त्विकता आणि समाजकार्य या त्रिसूत्रीचा वारसा घेऊन जगणारी काही माणसं असतात, ज्यांचं संपूर्ण आयुष्यच प्रेरणादायी ठरतं. अशाच व्यक्तिमत्त्वाचं नाव आहे संजय आनंदा बागड. एरंडोल तालुक्यातील फरकांडे या छोट्याशा गावात अत्यंत सामान्य आणि गरिबीत ही स्वाभिमानाने जगणाऱ्या कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. त्यांचे वडील शेतीकाम करणारे श्रमजीवी तर त्यांच्या आईच्या पदराखाली त्यांनी कष्ट, संस्कार आणि माणुसकी यांचा वारसा घेतला. घरची परिस्थिती अतिशय हलाखीची असली तरी संजयजींचे स्वप्न मोठं होतं. घर उभं करायचं, आयुष्य घडवायचं. आणि हे शक्य आहे, फक्त शिक्षणाच्या बळावर, हे त्यांनी बालपणातच ओळखलं. आई-वडिलांना शेतीत मदत करत त्यांनी शिक्षण पूर्ण केलं. सकाळी शाळा, दुपारी शेतात काम, संध्याकाळी अभ्यास ही त्यांच्या बालपणाची दिनचर्या होती. अनेक अडचणी आल्या, संकटं ओढवली, पण संजय बागडांनी कधीही हार मानली नाही. त्यांच्या डोळ्यांतील आईच्या श्रमांची जाणीव आणि मनातील समाजासाठी काही तरी करून दाखवण्याची तळमळ यांचं बळ त्यांच्या पाठीशी होतं. शिक्षण पूर्ण केल्या...

शास्त्री फार्मसीमधील भावनिक निरोप — एक अविस्मरणीय क्षण विद्यार्थी जीवनातील सर्वात भावस्पर्शी आणि अविस्मरणीय टप्पा म्हणजे शिक्षण प्रवासातील अंतिम दिवस. या दिवशी मन आठवणींच्या गर्दीत हरवलेलं असतं, डोळ्यांत नकळत अश्रू तरळत असतात आणि हृदयात एक वेगळीच ओल भरून आलेली असते. शास्त्री फाउंडेशन संचलित शास्त्री इन्स्टिट्यूट ऑफ फार्मसी, पळासदळ, एरंडोल येथे २३ मे २०२५ रोजी अंतिम वर्षातील विद्यार्थ्यांचा निरोप समारंभ मोठ्या उत्साहात आणि भावनांच्या साक्षीने पार पडला. कार्यक्रमाची सुरुवात अत्यंत पावन वातावरणात सरस्वती व धन्वंतरी पूजनाने करण्यात आली. यामुळे संपूर्ण सभागृहात एक पवित्र आणि सकारात्मक उर्जा दरवळू लागली. व्यासपीठावर संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष व महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. विजय शास्त्री, सचिव सौ. रूपा शास्त्री आणि उपप्राचार्य डॉ. पराग कुलकर्णी हे मान्यवर उपस्थित होते. त्यांची उपस्थिती विद्यार्थ्यांसाठी मोठ्या प्रेरणेचा स्रोत ठरली. सत्कार समारंभात जेव्हा प्राचार्य डॉ. विजय शास्त्री आणि सचिव सौ. रूपा शास्त्री यांच्या हस्ते विद्यार्थ्यांचा सन्मान करण्यात आला, तेव्हा प्रत्येक क्षण आई-...

दानशीलतेच्या पायवाटेवर चालणारा एक तेजस्वी प्रकाश — दादासाहेब बाबुराव गोबाजी चौधरी खरा मोठेपणा माणसाच्या पदावरून नव्हे, तर त्याच्या मनाच्या विशालतेवरून ओळखावा लागतो. दादासाहेब बाबुराव गोबाजी चौधरी हे या विचाराचे मूर्तिमंत उदाहरण आहेत. तेजस्वी, प्रामाणिक आणि सच्च्या विचारांनी भरलेले त्यांचे व्यक्तिमत्त्व समाजासाठी एक दीपस्तंभ ठरले आहे. दादासाहेबांचा जन्म जळगाव जिल्ह्यातील एका साध्या, कष्टकरी शेतकरी कुटुंबात झाला. त्यांचे शालेय शिक्षण जळगाव येथेच झाले. बालपणापासूनच त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात प्रामाणिकपणा, कष्टाची तयारी आणि माणुसकीची झळाळी दिसून येत होती. त्यांच्या वडिलांचा शेती व्यवसाय होता, पण त्यांच्या मनात उपजतच दानशीलता होती. त्यांच्या आजोबांनी तेली समाजासाठी जळगावमध्ये दिलेली जागा, जिथे आज एक भव्य व्यापारी संकुल आणि समाजोपयोगी कार्यालय कार्यरत आहे, ही त्यांच्या कुटुंबाच्या समाजसेवी वारशाची साक्ष देणारी आहे. १९६६ साली दादासाहेबांनी जळगाव येथील सिव्हिल हॉस्पिटलमध्ये नोकरी सुरू केली. अनेकांसाठी सरकारी नोकरी म्हणजे सुरक्षित भविष्य, पण दादासाहेबांसाठी ती सेवा होती. पुढे त्यांची...

जिद्दीची ज्योत : सौ.ज्योती खैडकर यांची प्रेरणादायी जीवनकहाणी कुंभार समाजातून आलेल्या सौ. ज्योती खैडकर यांचा गरिबीपासून आत्मनिर्भरतेकडे झालेला प्रवास एक जिद्द, संघर्ष आणि यशाची उजळलेली वाटचाल. "जन्म नशिबावर ठरतो," असं म्हटलं जातं. मात्र काही व्यक्ती आपल्या कर्तृत्वाने नशिबाला ही वाकवतात. सौ. ज्योती खैडकर यांची ही कहाणी म्हणजे अशाच एका धैर्यवान, जिद्दी आणि आत्मविश्वासू स्त्रीची प्रेरणादायी जीवनगाथा ज्यांनी स्वतःच्या प्रवासात संघर्षाची ठिणगी जपून यशाचा दिवा प्रज्वलित केला. महाराष्ट्रातील रावेर या छोट्याशा गावात, कुंभार समाजात सौ.खैडकर यांचा जन्म झाला. वडील वीटभट्टीवर मजुरी करणारे. घरात पाच बहिणी, एक भाऊ आणि सतत जाणवणारी आर्थिक तंगी. त्याकाळी मुलगी जन्माला येणं दु:ख मानलं जात होतं. मात्र सौ. खैडकर यांचे डोळे मात्र वेगळ्याच स्वप्नांनी उजळलेले होते. शिक्षण घेऊन स्वतःचं अस्तित्व सिद्ध करण्याचं. घरात अन्नाचे ही हाल असताना त्या अभ्यासात मागे राहिल्यात नाहीत. दिवसभर छोटेमोठे काम करून, रात्रीचा वेळ अभ्यासाला देत त्यांनी दहावी पर्यंतचं शिक्षण पूर्ण केलं. त्यांच्या बहिणींना शि...

प्रकाश यशोदा गणेश महाजन – जिद्दीची प्रेरणादायक कहाणी "जिथे परिस्थितीची मर्यादा संपते, तिथे जिद्द सुरू होते." ही ओळ ज्या व्यक्तीच्या जीवनावर अक्षरश: लागू पडते, ती व्यक्ती म्हणजे प्रकाश यशोदा गणेश महाजन. जळगाव जिल्ह्यातील एरंडोल या गावातील एका सर्वसामान्य कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. वडील टेलरिंगचे काम करून कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करायचे. कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती मर्यादित होती, पण जबाबदाऱ्या मोठ्या होत्या. अशा कठीण परिस्थितीत ही प्रकाश यांनी हार मानली नाही. लहानपणापासूनच शिक्षणाची ओढ होती. पण गरिबीमुळे लवकरच त्यांना मजुरीच्या कामाकडे वळावं लागलं. पाचवी पर्यंतचं शिक्षण पूर्ण होत असतानाच त्यांनी विटभट्टीवर काम करण्यास सुरुवात केली. वय होतं कोवळं, पण खांद्यावर जबाबदाऱ्या मात्र प्रौढांसारख्या होत्या. दिवसभर विटा बनवण्याचं कष्टाचं काम आणि रात्री अभ्यास हाच त्यांचा जीवनक्रम झाला. कधी गवंडी म्हणून, तर कधी पाव विक्री करत त्यांनी आपलं शिक्षण सुरू ठेवलं. विटभट्टीवर काम करत दहावी, गवंडी म्हणून काम करत असताना आय.टी.आय., पाव विक्री करताना बारावी आणि अखेर पदवी शिक्षण पूर्ण केलं. ही...

डॉक्टर पांडुरंग पिंगळे : एक जीवंत देवदूत! माणुसकीच्या गंधाने भारलेली काही व्यक्तिमत्त्वं समाजाच्या अंतःकरणात अशी खोलवर रुजतात, की त्यांच्या कार्याच्या तेजाने देवत्वही लाजावं. अशाच थोर, पण अत्यंत साध्या व्यक्तिमत्त्वाचं नाव म्हणजे डॉ. पांडुरंग पिंगळे. कासोदा ता. एरंडोल या छोट्याशा गावात एका सर्वसामान्य कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. त्यांच्या वडिलांचा व्यवसाय किराणा माल विकण्याचा. ते खेडोपाड्यांतून फिरत, लोकांच्या गरजा भागवण्यासाठी झटत असत. घरची परिस्थिती बेताची होती. दैनंदिन गरजा ही मोठ्या कष्टाने पूर्ण होत असत. याच दारिद्र्याच्या सावलीत पांडुरंगरावांचं बालपण घडलं. अतिशय कोवळ्या वयातच त्यांना मातृछत्र गमवावं लागलं. केवळ दोन वर्षांचे असतानाच त्यांच्या आईचं निधन झालं. त्यामुळे त्यांचं बालपण आईच्या मायेपासून वंचित राहिलं. मात्र वडिलांच्या झिजलेल्या हातातून, त्यांच्या निःस्वार्थ कष्टातून त्यांनी जीवनाची खरी ओळख घेतली. घरातील गरिबी, वडिलांची धडपड आणि स्वतःचं भविष्य उभारायचं स्वप्न या साऱ्या गोष्टी त्यांच्या मनात खोलवर रुजल्या. "घराची परिस्थिती सुधारायची असेल, तर शिक्षण हाच एकम...

कष्टांच्या पायऱ्यांवरून उंच भरारी घेणारा – प्रथमेश महाजन धानोरा, तालुका चोपडा हे एक छोटंसं, पण मनाने मोठं गाव. याच गावात जन्मलेला प्रथमेश शशिकांत महाजन नावाचा एक साधा मुलगा, आज ठाणे सारख्या प्रगत शहरात आपल्या मेहनतीच्या बळावर स्वतंत्र ओळख निर्माण करून उभा आहे. कोणाला ही वाटलं नसतं की एका सर्वसामान्य कुटुंबातून आलेला हा तरुण, आयुष्याच्या रणांगणात इतक्या आत्मविश्वासाने झुंज देईल आणि यशाच्या शिखरावर पोहोचेल. प्रथमेश यांचा जन्म एका साध्या, कष्टकरी कुटुंबात झाला. वडील शिक्षण घेतलेले असून ही रोजगार मिळत नसल्याने रिक्षा चालवायचे. आई घरची जबाबदारी खांद्यावर घेऊन संसार सांभाळायची. अशा परिस्थितीत प्रथमेशचं बालपण कष्टाने आणि जबाबदारीने भारलेलं होतं. लहान वयातच त्याला कळून चुकलं "फक्त स्वप्नं पाहून काही होत नाही, ती सत्यात उतरवण्यासाठी अथक परिश्रम करावे लागतात." त्या जाणिवेनेच प्रेरित होऊन प्रथमेशने शिक्षणात सातत्य ठेवलं. दिवसा शाळा, संध्याकाळी आई-वडिलांना मदत असा त्याचा दिनक्रम असायचा. परिस्थितीने किती ही आव्हानं दिली, तरी त्याने शिक्षणाचा पाय सोडला नाही. त्याचे वडील त्या का...

साधेपणातून उभा राहिलेला दीपस्तंभ : जयसिंग घनश्याम परदेशी ज्यांच्या जीवनात काहीही सहजासहजी मिळालं नाही, परंतु जे काही मिळवलं, ते प्रामाणिक कष्ट आणि निष्ठेच्या बळावर मिळवलं, अशा व्यक्तींची नावं कदाचित इतिहासाच्या पुस्तकांत सापडणार नाहीत. मात्र, अशा व्यक्ती जनमानसाच्या हृदयात अढळ स्थान मिळवतात. अशाच एका तेजस्वी, पण सौम्य व्यक्तिमत्त्वाची ओळख म्हणजे श्री. जयसिंग घनश्याम परदेशी. रायपूर (ता. जळगाव) या छोट्याशा गावात एका अत्यंत सर्वसामान्य कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. त्यांचे वडील सालदारकी करून कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करीत असत. घरात नेहमीच आर्थिक अडचणींचं सावट होतं. जेवढं मिळायचं, त्यातून घर चालवणं हेच मोठं आव्हान होतं. या प्रतिकूल परिस्थितीत सुद्धा जयसिंगजींच्या मनात एक ठाम संकल्प रुजला होता. “आपलं आयुष्य बदलायचं आहे आणि त्यासाठी शिक्षण हाच एकमेव मार्ग आहे.” ते केवळ ९ महिन्यांचे असताना त्यांच्या आईचं निधन झालं. लहानपणापासूनच त्यांच्या जीवनात दुःखाची रेषा उमटली होती. पुढे त्यांनी एका अपंग (अद्दू) महिलेशी विवाह केला आणि तब्बल ४० वर्षे तिची प्रामाणिक साथ दिली. त्यांच्या सहजीवनात त्यांनी...

संघर्षाच्या पायवाटेवरून तेजाच्या शिखराकडे - दगडू रामचंद्र मोरे  दगडू रामचंद्र मोरे एक साधा, सरळ, कष्टाळू माणूस. त्यांचा जन्म जळगाव जिल्ह्यातील एरंडोल या गावात एका सर्वसामान्य कुटुंबात झाला. गरिबी, मर्यादा, कष्ट यांना सामोरे जात त्यांनी आपले आयुष्य उभे केले. जीवनात कुठल्या ही गोष्टींची चैन नव्हती, पण मनात होते स्वप्न आपल्या कुटुंबासाठी काही तरी करून दाखवण्याचं. त्यांचं ह.मु. बदलापूर (पू.) हे ठिकाण. त्यांनी वसंत सहकारी साखर कारखाना, कासोदा येथे सन १९७६ पासून मेंटेनन्स विभागात काम सुरू केलं. जबाबदारीनं आणि निष्ठेनं काम करत ते आपल्या संसाराची गाडी हळूहळू पुढं नेत होते. पण नियतीला कदाचित त्यांची परीक्षा घ्यायची होती. दि. ३० ऑगस्ट १९९६ हा दिवस त्यांच्या आयुष्यात एक वज्राघात घेऊन आला. क्लिनिंगचं काम सुरू असताना, सुमारे सात ते साडेसात क्विंटल वजनाची रोलरची बेअरिंग त्यांच्या दोन्ही पायांवर घसरून पडली. त्या अपघातात त्यांचे दोन्ही पाय फ्रॅक्चर झाले. कारखाना थांबला, नोकरी गेली, आणि आयुष्य अंधारात बुडालं. जळगाव येथे डॉ. अनिल खडके यांच्या कडे जवळपास दोन वर्षं उपचार सुरू राहिले. घरात ...

"शिक्षणाचा दीप आणि साधेपणाचा संग – बाळासाहेब मैराळ यांची अमर आठवण" एरंडोलच्या पवित्र भूमीत जन्मलेलं एक तेजस्वी सुसंस्कृत आणि सुसंवादशील व्यक्तिमत्त्व आज आपल्या आठवणींतून आपल्याशी संवाद साधत आहे.स्वर्गस्थ प्रकाश जयकृष्ण मैराळ, ज्यांना सर्वत्र लोक “बाळासाहेब” या प्रेमळ आणि आदरयुक्त नावाने त्यांना ओळखत. आज त्यांच्या दुसऱ्या पुण्यतिथीच्या निमित्ताने त्यांच्या जीवनाचा मागोवा घेताना, डोळ्यांत अश्रू अनावर होतात. त्यांचा जन्म एका साध्या पण मूल्यांनी परिपूर्ण अशा कुटुंबात झाला. वडील शेती करत असतानाच गावातील केशव मंदिरात पूजा-अर्चा करून ईशसेवेत स्वतःला अर्पण करत. आई-वडिलांच्या कष्टमय जीवनशैलीचा आणि साधेपणाचा प्रभाव त्यांच्या बालमनावर खोलवर बसला. त्या वातावरणात वाढत असताना, बाळासाहेबांनी लहान वयातच जाणले की, परिस्थिती बदलण्याचे एकमेव मार्ग म्हणजे शिक्षण. त्या काळात शिक्षण घेणे ही सोपी गोष्ट नव्हती. आर्थिक अडचणी, घरगुती जबाबदाऱ्या आणि आपल्या स्वप्नांशी सतत चालणारी तडजोड — या सर्व अडथळ्यांवर मात करत त्यांनी शिक्षण पूर्ण केले. दिवसभर वडिलांना शेतात मदत, मंदिरातील सेवा-सांभाळत, ...

शून्यातून विश्व निर्माण करणारे – मूलचंद महादू कोळी एखाद्याचं आयुष्य म्हणजे संघर्षाचं जिवंत उदाहरण असतं. गरिबीच्या दलदलीतून मार्ग काढत, दररोजच्या जगण्यासाठी लढत, आपलं विश्व उभं करणाऱ्या व्यक्तींच्या कथा सदैव प्रेरणादायी ठरतात. मूलचंद महादू कोळी यांची जीवन कहाणी देखील अशाच असामान्य प्रवासाची साक्ष देत तही आहे. एका सामान्य माणसाची, पण असामान्य जिद्दीची कहाणी. पारोळा परिसरातील अत्यंत साधारण कुटुंबात मूलचंदजींचा जन्म झाला. घरात प्रचंड आर्थिक हलाखीची होती. त्यांचे वडील हमालीचे काम करत असत. दोन वेळचे अन्न मिळवणं देखील नशिबावर अवलंबून असे. अशा परिस्थितीत अनेकांचं बालपण हरवतं, पण मूलचंदजी वेगळे होते. लहान वयातच त्यांनी मनाशी एक गोष्ट ठरवली. "शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही." त्यांनी बालपणी मिळेल ते काम करत, उन्हा-तान्हात खपून आपलं शिक्षण पूर्ण केलं. घरातील सर्वात मोठे असल्याने जबाबदारी लवकरच त्यांच्या खांद्यावर आली. चार भाऊ आणि चार बहिणींच्या या मोठ्या कुटुंबात प्रत्येकाचं स्वप्न ते स्वतःचं समजून त्यांनी त्यासाठी प्रयत्न केले. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर त्यांनी पाटबंधारे विभागात रोजंद...

जनतेच्या मनावर अधिराज्य गाजवणारे एक अजिंक्य योद्धा – ना.गिरीशभाऊ महाजन सत्तेच्या शिखरावर पोहोचणं सहज शक्य असतं, परंतु जनतेच्या हृदयात स्थान मिळवणं हे केवळ निस्वार्थ सेवेच्या वृत्तीनेच शक्य होतं. अशीच एक प्रभावी, कणखर आणि संवेदनशील व्यक्तीमत्त्व म्हणजे आमचे लाडके, आदरणीय ना. गिरीशभाऊ महाजन. गिरीशभाऊंच्या व्यक्तिमत्त्वात एक विलक्षण तेज आहे. हे तेज केवळ त्यांच्या पदामुळे किंवा अधिकारामुळे नाही, तर त्यांच्या प्रत्येक कृतीमागील जनसेवेच्या नितळ भावना न मुळे आहे. एकीकडे जबाबदारीची मोठी धुरा खांद्यावर असताना, दुसरीकडे समाजातील  तळागाळातील व्यक्तींच्या समस्यांवर बारकाईने लक्ष देणं  ही त्यांची जाणीव खऱ्या लोकनेत्याचं उदाहरण आहे. "आरोग्य सेवा हीच ईश्वर सेवा" हे त्यांनी केवळ ब्रीदवाक्य म्हणून नव्हे, तर जीवनधर्म म्हणून अंगीकारलं आहे. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली हजारो रुग्णांना वेळेवर उपचार मिळाले, अनेक आरोग्य शिबिरांनी ग्रामीण भागात नवसंजीवनी दिली. गिरीशभाऊंचं काम म्हणजे केवळ योजनांची अमलबजावणी नव्हे, तर हजारो आयुष्यांना नवीन आशेचा किरण देणारी एक प्रभावी चळवळ आहे. ते केवळ एक सक्षम ...