खान्देश माझा

साधेपणात मोठेपणा शोधणारे – स्व.सुभाष नरहर मालपुरे धरणगावची माती अनेक मौल्यवान गुपितं आपल्या कुशीत जपून ठेवते. त्यातलं एक तेजस्वी, सोज्वळ आणि मनाच्या गाभ्याला स्पर्शून जाणारं गुपित म्हणजे स्वर्गीय सुभाष नरहर मालपुरे. मध्यमवर्गीय घरात जन्म घेऊनही, मूल्यांची शिदोरी आणि कष्टाची वाटणी घेतलेले सुभाषराव हे केवळ एक नाव नव्हते – ते एक विचार होते, एक आदर्श होते, आणि अनेकांसाठी प्रेरणास्थान होते. त्यांचे वडील शेती करत असतानाच एक छोटंसं किराणा दुकानही चालवायचे. घराची परिस्थिती तशी बेताचीच होती. पण त्यांच्या घरात कधीही तक्रारीचा सूर उमटला नाही, कारण तिथे होती केवळ कामाची निष्ठा आणि जबाबदारीची जाण. लहानगा सुभाष याच परिस्थितीत वाढत गेला. त्याने आपल्या आई-वडिलांचे कष्ट पाहिले आणि मनात घट्ट निर्धार केला – घराची प्रगती हवी असेल तर कष्टाशिवाय पर्याय नाही. घरच्या कामात मदत करत करत त्यांनी स्वतःचं शिक्षण पूर्ण केलं. पण त्यांचं शिक्षण फक्त पुस्तकापुरतं मर्यादित नव्हतं. त्यांनी आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावरून, प्रत्येक अनुभवातून काहीतरी शिकण्याचा प्रयत्न केला. त्यांना मिळालेलं शिक्षण हे जगण्यातू...

स्वप्नांचे वटवृक्ष : अनिल अंबुलाल महाजन यांची संघर्षगाथा धानोरा, तालुका चोपडा या लहानशा गावात मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्मलेले अनिल अंबुलाल महाजन यांचे आयुष्य म्हणजे जिद्द, कष्ट आणि स्वप्नांची संघर्षमय कहाणी आहे. वडील रेल्वे सेवेत कार्यरत होते आणि सोबतच दुधाचा व्यवसाय ही करत होते. घरात काटकसरीचं वातावरण होतं, पण स्वप्नं मात्र आभाळा एवढी मोठी होती. चोपडा येथे शिक्षण घेत असताना अनिलजींच्या मनात नेहमीच एक वेगळी उमेद धगधगत होती — "आपण काही तरी वेगळं करायचं." या स्वप्नाने त्यांना कधी ही स्वस्थ बसू दिलं नाही. लहानपणापासूनच त्यांनी स्वबळावर काही तरी मोठं घडवायचं ठरवलं होतं. भुसावळच्या गजबजलेल्या वातावरणात त्यांनी आयुष्याचं एक छोटंसं रोप लावलं — "सदगुरु आयुर्वेदिक डिस्ट्रीब्यूटर" या नावाने आयुर्वेदिक औषधांचा व्यवसाय सुरू केला. सुरुवातीला वाटलं ही नसेल की हे छोटेसे रोप एक दिवस वटवृक्ष बनेल. पण त्यांच्या प्रामाणिक प्रयत्नांनी, मेहनतीने आणि लोकसेवेच्या भावना ठेवून त्या रोपट्याने मजबुतीने मुळे धरली. आज "सदगुरु" हा ब्रँड संपूर्ण जिल्ह्यात आयुर्वेदि...

दिलदार मनाचा दिलदार माणूस ! माणसाचे मोठेपण त्याच्या पदाने किंवा संपत्तीने मोजले जात नाही; ते त्याच्या मनाच्या दिलदारीतून उमगते. मनापासून माणसे जोडणारा, प्रेमाने नाती जपणारा आणि संकटसमयी मदतीचा हात पुढे करणारा दिलदार माणूस म्हणजेच आत्माराम श्रावण पाटील. हिरापूर (तालुका पारोळा) या छोट्याशा गावातील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. वडील शेती करत असत. बालपणापासूनच आत्मारामभाईंनी आपल्या आई-वडिलांचे कष्ट आणि त्यांच्या घामाने भिजलेले आयुष्य जवळून पाहिले. तेव्हाच त्यांच्या मनात एक ठाम विचार रुजला — "घर उंचावायचं असेल, तर शिक्षणाशिवाय दुसरा मार्ग नाही!" या जाणिवेने प्रेरित होऊन त्यांनी शिक्षणाकडे विशेष लक्ष दिले. घरच्या गरिबीची जाणीव असल्याने त्यांनी अभ्यासासोबतच आई-वडिलांच्या कामातही मदत केली. सकाळी शाळा, संध्याकाळी रानात श्रम, आणि रात्री अभ्यास — असा त्यांचा कठोर दिनक्रम होता. संघर्ष हा त्यांच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग झाला, आणि त्याच संघर्षाने त्यांना अधिक बळकट व झुंजार बनवले. या अथक प्रयत्नांमुळे आत्मारामभाऊंना टाटा मोटर्स लिमिटेड, पिंपरी-चिंचवड येथे नोकरी मिळा...

प्रतापराव गुलाबरावजी पाटील — दिलदार मनाचा, प्रत्येकाच्या हृदयात घर करणारा माणूस आजचा दिवस खास आहे. कारण आज आपण फक्त एखाद्या व्यक्तीचा वाढदिवस साजरा करत नाही, तर एका विचारांचा, एका स्वप्नांचा आणि एका माणुसकीच्या प्रवासाचा उत्सव साजरा करतो. हा प्रवास आहे प्रतापराव गुलाबरावजी पाटील यांचा — जळगाव जिल्ह्याच्या मातीवर उमटलेला एक असा ठसा, जो काळानंही पुसता येणार नाही. प्रतापरावजी म्हणजे प्रेमाने वागणारा, हसतमुखाने सर्वांशी संवाद साधणारा आणि प्रत्येक वेळी "मी नाही, आपण" म्हणणारा माणूस. ते जिल्हा परिषद सदस्य असले तरी त्यांची खरी ओळख ही 'नेता' म्हणून नाही, तर 'आपला माणूस' म्हणून आहे. गावातील कुठलीही समस्या असो, व्यक्ती असो, वा कोणतंही दु:ख असो — प्रतापरावजी स्वतःहून त्या ठिकाणी पोहोचतात आणि मदतीचा हात पुढे करतात. त्यांचं दिलदार मन एवढं मोठं आहे की, ते कधीच माणसात भेद करत नाहीत. गरीब असो की श्रीमंत, शेतकरी असो की विद्यार्थी, वृद्ध असो की बालक — सर्वांशी त्यांनी सारखंच नातं जोडलं आहे. त्यांचं बोलणं समजून घेणारं आहे, त्यांचं ऐकणं धीर देणारं आहे, आणि त्यांच्या भ...

शून्यातून विश्व उभारणारे शिवदास वामन पाटील : कष्टाच्या मातीतील सोनं प्रत्येक यशस्वी व्यक्तीमागे एक संघर्षमय कथा असते. परंतु काही कथा केवळ संघर्षापुरत्या मर्यादित राहत नाहीत, तर त्या इतरांना प्रेरणा देणाऱ्या ठरतात. ‘ओम साई मार्बल, कन्नड पीशोर’ जिल्हा संभाजीनगर या व्यवसायाचे संचालक शिवदास वामन पाटील यांची याच प्रकारची कथा आहे — साधेपणात जन्मलेली, कष्टात फुललेली आणि यशात नांदणारी. शिवदासरावांचा जन्म जळगाव जिल्ह्यातील एरंडोल तालुक्यातील दापोरी या लहानशा गावात, एका अत्यंत साध्या आणि सामान्य शेतकरी कुटुंबात झाला. वडील शेती करीत असत. मात्र, शिवदासराव अजून लहान असतानाच वडिलांचं छत्र हरपलं. वडिलांच्या अकाली निधनामुळे संपूर्ण घराचा भार त्यांच्या आईच्या खांद्यावर आला. एका आईसाठी हे ओझं अत्यंत कठीण होतं — स्वतःचा संसार, पोरंबाळं, उद्याची चिंता, समाजाची नजर... या साऱ्या गोष्टींनी तिचं आयुष्य व्यापून गेलं. शिवदासरावांनी लहानपणीच हे सगळं समजून घेतलं. त्यांच्या डोळ्यांसमोर आईचे कष्ट सतत साकार व्हायचे. ते पाहून त्यांच्या मनात एक निश्चय होत गेला — घराची प्रगती हवी असेल, तर कष्टाशिवाय पर्याय ...

सुवर्ण सहजीवनाचा तेजस्वी सोहळा : आदर्श जोडप्याला साष्टांग वंदन आदरणीय गुरुवर्य अहिरराव सर आणि सौ. आईसाहेब, आपल्या सहजीवनाच्या सुवर्ण महोत्सवाच्या पावन क्षणी, आम्ही संपूर्ण मनापासून कृतज्ञता, प्रेम आणि शुभेच्छांचे अर्घ्य अर्पण करतो. पन्नास वर्षांचा हा दीर्घ प्रवास, केवळ दोन जीवांचा नव्हे, तर दोन आत्म्यांचा, दोन संस्कृतींचा आणि दोन स्वप्नांचा एक सुंदर संगम आहे. गुरुवर्य अहिरराव सरांचे आयुष्य म्हणजे ज्ञान, विचार, प्रगल्भता आणि समाजसेवेची झळाळती ज्योत. संपादन क्षेत्रात साधलेली प्रावीण्यता आणि समाजसेवेतील आपल्या निःस्वार्थ योगदानाने आपण असंख्यांना प्रेरणादायी दीपस्तंभ बनला आहात. आपल्या मनमिळावूपणाने, मितभाषी स्वभावाने व अभ्यासू वृत्तीने आपण समाजाच्या मनात अढळ स्थान मिळवले आहे. सौ. आईसाहेबांचे मृदु व मायेने ओथंबलेले व्यक्तिमत्त्व म्हणजे घराला, परिवाराला आणि समाजाला एकत्र बांधणारे प्रेमाचे बंधन. त्यांच्या सौम्य हास्याने, मृदु वाणीने व प्रेमळ सहवासाने त्यांनी प्रत्येक नात्यात अमृत ओतले आहे. या सुवर्णक्षणी आम्ही प्रार्थना करतो की, परमेश्वराच्या आणि आई कुलस्वामिनीच्या आशीर्वादाने आपल...

मनाच्या शिंपल्यात जपलेले डी. व्ही. सरांचे अमूल्य मोती मित्रांनो-- *या जगण्यावर या जन्मावर शतदा प्रेम करणाऱ्या सरांच्या सर्व विद्यार्थ्यांच्या वतीने-- आज पंचवीस एप्रिल-- डी व्ही कुलकर्णी सरांच्या चौथ्या स्मृति दिनानिमित्त सरांना अत्यंत आदरपूर्वक ही श्रद्धांजली समर्पित*---आदरणीय डी व्ही सरांवर मनापासून प्रेम करणाऱ्या मित्रांनो--- *डी व्ही कुलकर्णीसरांनी इहलोकीची यात्रा संपवली यावर मन विश्वासच ठेवायला तयार नाही!आज सरांच अस्तित्व संपलं असलं तरी मनाच्या शिंपल्यात त्यांच्या अनेक आठवणी मोत्यासारख्या आम्ही जपून ठेवलेल्या आहेत*! मित्रांनो- *आठवीला आरटी काबरे विद्यालयात* मी प्रवेश घेतला! *सर आम्हाला इंग्रजी शिकवायचे* - मला तो दिवस लख्ख आठवतोय! *सरांनी आम्हाला वर्गात फिंगरच स्पेलिंग विचारलं*! काहीच चुकलं काहीच बरोबर आलं यावर सर म्हणाले *ज्यांचं स्पेलिंग बरोबर आलाय ते सगळे ज्वारीच्या कणसातील मोत्याचे दाणे आणि ज्यांचं स्पेलिंग चुकलं ते सगळे भड*! सुदैवाने माझ् स्पेलिंग बरोबर होतं! मी ज्वारीतला मोती- अन्नरसाचा दाणा! मित्रांनो-- *फिंगर म्हणजे बोट! बोट धरल्याशिवाय यशाचा तट गाठता येत नाह...

"मैत्रीचा खरा गंध — किरणभाऊ महाजन यांना वाढदिवसाच्या प्रेमळ शुभेच्छा" मैत्री म्हणजे निखळ भावना, समर्पण आणि नात्यांची अनोखी उब. आणि या सगळ्या भावनांना आपल्या स्वभावातून आयुष्यभर जपणारा आपला खास मित्र म्हणजे किरणभाऊ महाजन. आज या दिलदार मित्राचा वाढदिवस... आणि खरंच, शब्द अपुरे पडतात किरणभाऊंच्या व्यक्तिमत्त्वाचं वर्णन करताना! त्यांचं हसतमुख रूप, प्रत्येकाच्या सुखदुःखात सहभागी होणारी वृत्ती, आणि एकदा का मित्रांनी आरोळी मारली की क्षणात होकार देणारा तो त्यांच्या दिलदार स्वभावाचा खरा ठसा आहे. किरणभाऊ हे केवळ नावानेच नाही तर मनानेही मोठे आहेत. कोणतीही मदतीची हाक असो, कोणत्याही अडचणीचा प्रसंग असो, त्यांच्या उभ्या राहण्यातली तत्परता पाहून प्रत्येक मित्राला वाटतं — "आपण खरंच नशिबवान आहोत की आपल्याला किरणभाऊसारखा मित्र लाभला." त्यांच्या सहवासात मोकळेपणा आहे, त्यांच्या हास्यात विश्वास आहे, आणि त्यांच्या शब्दांत एक अशी जादू आहे जी थेट मनाला भिडते. त्यांनी मैत्रीचे नाते केवळ निभावले नाही, तर ते जिवंत ठेवलं आहे — प्रेमाने, आपुलकीने आणि निस्वार्थ भावनेने. आज त्यांच्या वा...

"नात्यांच्या सावलीत फुललेलं जीवन – अशोक शंकर कानडे" एका लहानशा गावात, साध्या घरात आणि अत्यंत सामान्य परिस्थितीत जन्मलेली एक थोर माणूस—स्वर्गीय अशोक शंकर कानडे. कठीण परिस्थितींवर मात करत, नात्यांची वीण सांभाळत आणि सामाजिकतेचं व्रत उराशी बाळगून त्यांनी जगलेलं आयुष्य म्हणजे खऱ्या अर्थाने एक प्रेरणादायी गाथा होय. त्यांचे वडील समाजसेवेत गुंतलेले होते आणि त्याच प्रेरणेतून लहानपणापासूनच अशोकजींच्या मनात समाजासाठी काही तरी करण्याची तळमळ निर्माण झाली. आई-वडिलांचे कष्ट पाहत मोठं होत असताना, त्यांना बालवयातच कळून चुकलं की, "घराची प्रगती शिक्षणाशिवाय शक्य नाही." त्या काळात शिक्षण हीच खऱ्या अर्थाने संपत्ती मानली जात असे. त्यांनी जुनी अकरावी परीक्षा पुणे बोर्डातून उत्तम गुणांनी उत्तीर्ण केली. नूतन मराठा कॉलेज, जळगाव येथे त्यांना सहज नोकरीची संधी मिळू शकत होती. परंतु, पाठीमागे आई-वडील, लहान भावंडं आणि संपूर्ण घराची जबाबदारी होती. म्हणूनच त्यांनी स्वतःच्या प्रगतीपेक्षा कुटुंबाच्या उभारणीला प्राधान्य दिलं आणि नोकरीकडे पाठ फिरवली. ते केवळ स्वतःपुरते जगले नाहीत, तर आपल्या ...

शुभेच्छांचा सागर : राजेंद्र लोटनराव ठाकरे यांच्यासाठी एखाद्या व्यक्तीचं आयुष्य म्हणजे जसं एका नदीचं प्रवाह... संयमाने, शांतीने आणि दिलदारीने वाहणारा! फरकांडे गावाच्या मातीला लाभलेलं असंच एक गोडसं, सुसंस्कृत आणि समजूतदार व्यक्तिमत्व म्हणजे राजेंद्र लोटनराव ठाकरे! आज त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त हा लेख त्यांच्या मृदू स्वभावाच्या, कर्तृत्वाच्या आणि निरलस सेवाभावाच्या गौरवासाठी! राजेंद्रसाहेब म्हणजे गावातल्या प्रत्येक घराशी जोडलेलं नातं. कोणाचं दु:ख ओळखायचं असेल, कोणाला आधार द्यायचा असेल, कोणाचं ऐकून घ्यायचं असेल – तर साहेब नेहमी पुढे. एक शब्द न बोलता लोकांच्या डोळ्यातलं वाचणारा हा माणूस, माणुसकीच्या प्रत्येक परीक्षेत यशस्वी उतरलेला. संयम हा त्यांचा खरा दागिना आहे. गावात एखादा वाद झाला, एखादी समस्या निर्माण झाली, तर सगळे म्हणतात, "राजेंद्रसाहेब बोलतील ते मान्य!" एवढा लोकांचा विश्वास त्यांच्या शब्दांवर. शांत आणि स्थिर विचार, कुणालाही न दुखावता मार्ग काढण्याचं कसब फार थोड्यांकडे असतं. त्यांच्या दिलदारीचा उल्लेख न झाल्यास लेख अपूर्णच! कित्येक वेळा त्यांनी आपल्या घराचं उंबरठ...

* भैय्यासाहेब भगतसिंग शालिग्राम पाटील: साधेपणातली महानता आडगाव ता. एरंडोल येथील मातीशी नाळ घट्ट जोडलेले, सर्वसामान्य कुटुंबातील एक नाव म्हणजे भैय्यासाहेब भगतसिंग शालिग्राम पाटील. आज त्यांचा वाढदिवस साजरा होत आहे, आणि या विशेष प्रसंगी त्यांच्या साधेपणातून उभ्या राहिलेल्या महानतेची आठवण करून देणे हीच खरी आदरांजली ठरेल. स्व. आदरणीय खंडेरावआबा पाटील यांचा पुतण्या असणाऱ्या भैय्यासाहेबांनी जीवनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर आदर्श नेतृत्व दाखवले आहे. त्यांनी केवळ स्वत:च्या यशासाठी कार्य केले नाही, तर समाजातील प्रत्येक सामान्य माणसाला प्रगतीची वाट दाखवली. कासोदा येथील फ्रुटसेल सोसायटीचे चेअरमन म्हणून शेतकऱ्यांचे हित साधणे, जळगांव जिल्हा माध्यमिक शिक्षक कर्मचारी सहकारी पतपेढीचे संचालक म्हणून शिक्षकांच्या आर्थिक गरजा भागवणे, आणि डी.के. पाटील माध्यमिक विद्यालय आडगावचे कार्याध्यक्ष म्हणून विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक भवितव्याची जबाबदारी सांभाळणे – या साऱ्या भूमिका त्यांनी अत्यंत निष्ठेने पार पाडल्या. त्यांचे नेतृत्व हे केवळ पदांपुरते मर्यादित राहिले नाही. मुळात त्यांच्या नेतृत्वात जी माणुसकी ह...

कष्ट, संयम आणि सात्विकतेचा विजय - योगेश पाटीलची प्रेरणादायक कथा जीवनातील कठीण मार्ग आणि संघर्ष, अनेक वेळा, आपल्याला खरी यश मिळवायला शिकवतात. योगेश ललित पाटीलची कथा त्याचे उत्तम उदाहरण आहे. एक साधा युवक, ज्याच्या आयुष्यात एकच ध्येय होतं - आपल्या कुटुंबाचं, गावाचं आणि स्वत:चं नाव उंचावर नेणं. त्याच्या यशाची खरी गोष्ट म्हणजे त्याच्या कष्टांमधून, सात्विकतेतून, आणि संघर्षाच्या प्रत्येक क्षणात त्याने साधलेला धैर्य. योगेश ललित पाटील हा आमोदा ता.यावल गावातल्या एक सामान्य कुटुंबातील एक लहान मुलगा. त्याचं जीवन जितकं साधं होतं, तितकंच ते संघर्षपूर्ण होतं. त्याच्या कुटुंबाच्या इतिहासात त्याचे आजोबा "पंढरीभाऊ" हे एक प्रेरणादायक व्यक्तिमत्त्व होते. वराडसीम गावातून अमोदा येथे येऊन त्यांनी एक छोटे टपरी व्यवसाय सुरू केला. त्यांच्या आयुष्यातल्या कष्टांमुळे आणि प्रामाणिकपणामुळे त्यांना गावकऱ्यांचे मन जिंकले होते. याच पंढरीभाऊंच्या कष्टांचा आदर्श घेत योगेशने आपल्या जीवनाची दिशा ठरवली होती. योगेशच्या कुटुंबाला जे कष्ट घ्यावे लागले, ते पाहून त्याच्या मनात एक ध्यास निर्माण झाला - आपलं स...

जिद्दीच्या पावलांवर चाललेला मेंढपाळ... एक आयपीएस झाला! एका सामान्य मेंढपाळाच्या पायाखालील माळरान कोरडं, खडतर आणि उन्हाळ्याच्या झळांनी भरलेलं होतं. पण त्याच्या डोळ्यांत मात्र एक स्वप्न दाटलेलं होतं – दिल्लीच्या राजपथावरून आत्मविश्वासाने चालणाऱ्या गणवेशातील अधिकाऱ्याचं! हे स्वप्न केवळ पहायचं नव्हतं, तर ते साकार करायचं होतं... आणि आज, ज्या पाळ्यावर बसून अभ्यास केला, त्याच पाळ्यावर त्याचा सत्कार एक आयपीएस अधिकारी म्हणून होत आहे. हा केवळ एक सन्मान नाही, तर समाजासाठी नव्या विचाराची पहाट आहे – “स्वप्नं सगळ्यांनाच दिसतात, पण त्यांच्यामागे धावणाऱ्यांनाच ती गवसतात.” बिरदेव सिद्धपा डोने – कोल्हापूर जिल्ह्यातील यमगे गावातील एका धनगर कुटुंबातील, साध्या मेंढपाळाचा मुलगा. अक्षर ओळख नसलेल्या आई-वडिलांच्या कुशीत वाढलेला हा मुलगा. जिथे शिक्षण ही चैनीची गोष्ट मानली जाते, अशा वातावरणात त्याने मात्र अभ्यासाला आपली दिशा बनवलं. मेंढ्यांसोबत डोंगर-दऱ्यांत फिरताना, उन्हातान्हात, अंगावर सावली नसताना, त्याने पुस्तकं हाती घेतली. ती पुस्तकं त्याचं भविष्य घडवत गेली. UPSC सारखी देशातील सर्वात कठीण परीक्ष...

शब्दांच्या सावलीतला प्रकाश: श्रीराम चिंतामण कुलकर्णी माणसाच्या मोठेपणाचं मोजमाप त्याच्या पदाने ठरत नाही, तर जीवन वाटेवर आलेल्या संघर्षांनी आणि त्यातून साकार झालेल्या मूल्यांनी होतं. मूळगाव फरकांडे, तालुका एरंडोल आणि सध्या मुरबाळ, जिल्हा ठाणे येथे वास्तव्यास असलेले श्रीराम चिंतामण कुलकर्णी हे याचं जिवंत उदाहरण आहेत. त्यांचा जन्म एकदम सामान्य कुटुंबात झाला. वडील ‘नूतन फूडसेल सोसायटी’, कासोदा येथे व्यवस्थापक म्हणून कार्यरत होते. घराचं अर्थकारण सांभाळण्यासाठी आई-वडील रात्रदिवस मेहनत करत. बालपण खडतर होतं, पण त्या अंधारात ही एक प्रकाशकिरण होता — आईवडिलांचा कष्टमय जीवनप्रवास आणि त्यांनी मनात खोलवर रुजवलेलं शिक्षणाचं महत्त्व. लहान वयातच श्रीराम सरांनी मनाशी ठरवलेलं — “घराची उन्नती हवी असेल, तर शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही.” त्यांनी मनापासून शिक्षण घेतलं. अडथळ्यांवर मात करत शिकले आणि शिक्षणाचा दीप पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी शिक्षक झाले. शिक्षक झाल्यावर त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या डोळ्यांत केवळ ज्ञानाचीच नव्हे, तर स्वप्नांची ही ज्योत पेटवली. त्यांचं बोलणं मृदू, पण अर्थवाही. शिकवणीत ...

प्रामाणिकतेच्या वाटेवरचा उजळ पुरस्कार ! शिक्षण म्हणजे केवळ ज्ञान देण्याचे साधन नसून, ते जीवनाला आकार देण्याची, विद्यार्थ्यांच्या मनामध्ये स्वप्नांची बीजे पेरण्याची आणि त्यांना घडवण्याची एक पवित्र तपश्चर्या आहे. या तपश्चर्येत निष्ठेने आणि समर्पणाने सहभागी होणाऱ्या व्यक्ती जेव्हा पुढे जातात, तेव्हा तो क्षण केवळ त्या व्यक्तीपुरता मर्यादित राहत नाही, तर संपूर्ण शिक्षण क्षेत्राचा तो गौरव ठरतो. असाच एक गौरवाचा आणि आत्मिक समाधान देणारा क्षण सध्या अनुभवत आहोत — श्री. विजय नामदेव भामरे यांची शिक्षण विस्तार अधिकारी या पदावर झालेली पदोन्नती ही त्यांच्या सातत्यपूर्ण मेहनतीची, प्रामाणिकतेची आणि कर्तव्यनिष्ठेची अधिकृत पावती आहे. जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक शाळा, सांगवी (ता. पारोळा) येथे त्यांनी मुख्याध्यापक म्हणून दिलेली सेवा केवळ प्रशासकीय नव्हे, तर मुलांमध्ये मूल्यांची रुजवण करणारी आणि शाळेला एक संस्कारमूल्यांची पाठशाळा बनवणारी ठरली. त्यांच्या प्रत्येक कृतीत, निर्णयात आणि संवादात शिक्षकत्वाची शालीनता आणि सौम्यता आढळते. त्यामुळे विद्यार्थ्यांपासून ते पालकांपर्यंत आणि सहकारी शिक्षकांपर्यं...

सहकाराचं उभं आयुष्य – भाऊसाहेब संजयजी पवार यांना वाढदिवसाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा समाजासाठी अहोरात्र झिजणारी माणसं विरळाच असतात. त्यांचा जन्म केवळ एका कुटुंबापुरता मर्यादित राहत नाही, तर तो समाजासाठी एक वरदान ठरतो. त्यांच्या विचारसंपत्तीमुळे, कार्यशैलीमुळे आणि सातत्यपूर्ण कामगिरीमुळे ते जनतेच्या हृदयात अढळ स्थान निर्माण करतात. असंच एक प्रेरणादायी नाव म्हणजे भाऊसाहेब संजयजी पवार. भाऊसाहेबांचं व्यक्तिमत्त्व म्हणजे संयम, दूरदृष्टी, कार्यनिष्ठा आणि सातत्याचं मूर्त स्वरूप होय. महाराष्ट्र पणन महासंघाचे विभागीय संचालक, जिल्हा कॉटन मार्केटिंगचे अध्यक्ष, राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे जिल्हाध्यक्ष, जळगाव जिल्हा बँकेचे चेअरमन, जिल्हा दूध फेडरेशनचे संचालक, तसेच श्री क्षेत्र चांदसर ते श्री क्षेत्र पंढरपूर पायी वारीचे संयोजक अशा विविध जबाबदाऱ्या ते अत्यंत कुशलतेने सांभाळत आहेत. त्यांनी कधीही केवळ पदासाठी राजकारण केले नाही, तर प्रत्येक पदाचा उपयोग समाजकारणासाठी करत, लोककल्याण साधलं. ते सहकार महर्षी का म्हणवले जातात, याचं उत्तर त्यांच्या कृतीत स्पष्टपणे दिसून येतं. सहकार क्षेत्रात त्यांनी के...

शून्यातून विश्व घडवणारा गोसेवक : मेहुल चेंनकरण जैन यांची जीवनगाथा आपल्या देशात काही व्यक्ती अशा असतात, ज्या मोठमोठ्या घोषणा करत नाहीत, प्रसिद्धीच्या झोतात राहत नाहीत; मात्र त्यांच्या कृतीमुळे समाजाला नवा मार्ग मिळतो. अशाच निस्वार्थ, कष्टाळू आणि सेवाभावी व्यक्तिमत्त्वाचे नाव म्हणजे — मेहुल चेंनकरण जैन. जळगावसारख्या छोट्या शहरात, एका अत्यंत साध्या आणि कष्टकरी कुटुंबात मेहुलजींचा जन्म झाला. त्यांच्या वडिलांचा रद्दी विक्रीचा व्यवसाय होता. घराची आर्थिक परिस्थिती अतिशय कठीण होती. बालपण हालअपेष्टांत गेले, परंतु या कठीण काळाने त्यांच्या मनात एक विचार खोलवर रुजवला — "या परिस्थितीतून बाहेर पडायचं असेल, तर शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही." हाच निर्धार घेऊन त्यांनी शिक्षणाच्या वाटेवर पाय ठेवला. अनेक अडचणींना सामोरे जात त्यांनी बी.टेक.ची पदवी मिळवली. शिक्षण पूर्ण होताच एका नामांकित कंपनीत उच्च पदावर नोकरी ही मिळाली. घरात आनंदाचे क्षण आले, पण त्यांच्या मनात मात्र एक वेगळीच ओढ सतत खदखदत होती — गायांची सेवा. लहानपणापासूनच गायींबाबत त्यांना विशेष प्रेम होते. रस्त्यावर उपाशी गाय दिसली, की...

कष्टांची वीण, स्वप्नांचा संसार–श्री गजानन कलेक्शनचा हृदयस्पर्शी प्रवास एरंडोल शहरामध्ये अल्पावधीत लोकप्रिय ठरलेले श्री गजानन कलेक्शन हे केवळ एक व्यवसायिक केंद्र नाही, तर एका सामान्य तरुणाच्या असामान्य संघर्षाची जिवंत कहाणी आहे – ती म्हणजे योगेश बबनराव वाघ यांची. योगेश वाघ यांचा जन्म एरंडोलमधील अत्यंत सर्वसामान्य कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील सार्वजनिक बांधकाम विभागात मजूर पदावर कार्यरत होते. घरची आर्थिक परिस्थिती अत्यंत हलाखीची होती. लहानपणापासूनच त्यांनी गरिबी व वंचनेचे वास्तव जवळून अनुभवलं. मात्र, परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली तरी त्यांचे मन ध्येयवेडं आणि स्वप्नांनी भरलेलं होतं. बालवयातच त्यांनी ठरवलं – "घराची प्रगती हवी असेल, तर कष्टाशिवाय पर्याय नाही." या विचारातून त्यांनी वडिलोपार्जित व्यवसाय – कपड्यांना इस्त्री करण्याचा – हाती घेतला. गरम इस्त्रीचा धूर, कपाळावरून वाहणारा घाम आणि डोळ्यांत चमकणारी स्वप्नं... यांच्यातूनच त्यांचा दिवस सुरू व्हायचा. शिक्षण पूर्ण करतानाच त्यांनी कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्याही खांद्यावर घेतल्या आणि जीवनाला स्वतःच्या मेहनतीनं आकार दिला. शाळ...

स्वतःच्या कर्तृत्वावर घडलेली यशोगाथा – संदीप प्रल्हाद पाटील धरणगाव तालुक्यातील भोद खुर्द या लहानशा गावात जन्मलेले संदीप प्रल्हाद पाटील हे नाव आज अनेकांसाठी प्रेरणेचे स्रोत ठरले आहे. एका अत्यंत सामान्य व गरीब शेतकरी कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. घरात आर्थिक टंचाई होती, जीवन म्हणजे संघर्षच होता. बालपण अपार कठीणतेत गेले. लहान वयातच वडिलांचे छत्र हरपले आणि संपूर्ण जबाबदारी त्यांच्या आईवर म्हणजेच विठाआई वर येऊन पडली. आईच्या डोळ्यांतले अश्रू, आणि दोन वेळच्या अन्नासाठीचा तिचा संघर्ष संदीप यांनी जवळून अनुभवला. परिस्थिती इतकी बिकट होती की, अनेक वेळा उपासमार ही ओढवायची. त्याच वेळी त्यांनी मनाशी ठाम निर्धार केला – “आयुष्य बदलायचं असेल, तर शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही.” त्यामुळे शिक्षणाकडे त्यांनी विशेष लक्ष दिलं. घरात कोणती ही आर्थिक मदत नव्हती. मात्र जिद्द, आत्मविश्वास आणि कष्ट करण्याची तयारी यामुळे त्यांनी शिक्षण पूर्ण करण्याचा निश्चय केला. शाळेनंतर बिगारी कामं केली, रेल्वे स्टेशनवर हमाली केली, उन्हातान्हात कष्ट उपसले, पण शिकण्याची इच्छा कधीच मावळली नाही. स्वतःच्या कष्टाच्या बळावर त्यांनी...

"दहावी नापास… पण यशात प्रथम क्रमांक!" एरंडोल – एक लहानसं, पण माणुसकीने परिपूर्ण असं गाव. याच गावातील एका सामान्य कुंभार कुटुंबात संजय विठ्ठल कुंभार यांचा जन्म झाला. घरात फारसं काही नव्हतं – ना संपत्ती, ना मोठ्या ओळखी. होते ते फक्त आई-वडिलांचे अथक कष्ट आणि संजयच्या डोळ्यांत सतत झळकणारी स्वप्नांची चमक. त्यांचे वडील पारंपरिक कुंभार व्यवसायात रमलेले. सकाळी माती गोळा करणं, दुपारी चाकावर भांडी घडवणं आणि संध्याकाळी ती वाळवणं – हाच त्यांचा रोजचा जीवनक्रम. लहानपणापासून संजय या सगळ्याचा साक्षीदार होता. आईच्या हातातील जुनी फाटकी शाल, अंगावर साधे कपडे आणि चेहऱ्यावर प्रसन्न हसू – हीच त्याच्या बालपणातील खऱ्या संपत्तीची ओळख होती. पण या साऱ्या परिस्थितीतही त्याच्या मनात सतत एकच प्रश्न घोंगावत राहायचा – "हे आयुष्य असंच चालू राहणार का?" त्याच्या अंतर्मनात एक ठिणगी सतत पेटलेली असायची – "आपण काहीतरी वेगळं, काहीतरी मोठं करायला हवं!" शाळेतील अभ्यास त्याला विशेषसा रुचला नाही. दहावीच्या परीक्षेत तो नापास झाला. घरच्यांच्या आशा क्षणभरातच कोसळल्या. वडिलांनी त्याला वीटभट्...

जगदीशभाऊ ठाकूर : समर्पित जीवनाची जिवंत प्रेरणा एरंडोल हे शहर आपल्या ऐतिहासिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक परंपरेसाठी प्रसिद्ध आहे. याच नगरीत एका साधारण कुटुंबात जन्म घेऊन, असाधारण कार्याचा ठसा उमटवणाऱ्या व्यक्तिमत्त्वाचं नाव म्हणजे जगदीशभाऊ ठाकूर. किराणा दुकान चालवणाऱ्या कष्टकरी वडिलांच्या घरात वाढलेले भाऊ बालपणापासूनच काहीसे वेगळे भासत. त्यांच्या डोळ्यांत समाजासाठी काही तरी भव्य घडवण्याची चमक होती, तर मनात होती निस्वार्थ सेवेची जळणारी तळमळ. अवघ्या वयाचा सातव्या वर्षी त्यांनी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या शाखेत पाऊल टाकलं आणि तिथूनच त्यांच्या समर्पित जीवन यात्रेला आरंभ झाला. लहान वयातच संघाच्या विचारधारेशी ते पूर्णपणे एकरूप झाले. ईश्वरदत्त नेतृत्वगुण त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातून सातत्याने प्रकट होत असत. त्यामुळे त्यांचं आजूबाजचं वातावरण जिवलग मित्रांनी नेहमीच भरलेलं असे. त्यांच्या बोलण्यात वजन, विचारांत स्पष्टता आणि कृतीत सातत्य दिसून येत असे. एरंडोल शहरातून प्रथम प्रचारक होण्याचा मान त्यांना मिळाला, आणि ही घटना त्यांच्या जीवनातील एक सोनेरी पर्व ठरली. भाऊ केवळ संघाचे कार्यकर्ते नव...

संस्कारांचे लेणं : प्रा. जी.आर. महाजन यांचा प्रेरणादायी प्रवास एरंडोल नगरीतील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्मलेले प्रा. जी.आर. महाजन हे केवळ एक व्यक्तिमत्त्व नसून, एक विचारधारा, एक मूल्य संस्कृती आणि समाजभान असलेला झरा आहेत. त्यांच्या जीवन प्रवासात जशी प्रबळ जिद्द आहे, तसाच त्याग, सेवाभाव आणि समाजप्रेमाचाही स्थिर आणि गहिरा प्रवाह आहे. त्यांचे वडील, सलग ३० वर्षे एरंडोल नगरपालिकेत चीफ ऑफिसर म्हणून कार्यरत राहिले. त्यांच्या कार्यातील पारदर्शकता, निष्ठा आणि सेवाभाव लहानग्या महाजन सरांच्या मनावर गडद छाप उमटवणारे ठरले. लहानपणापासूनच जी.आर. महाजन सरांनी आपल्या वडिलांचे कार्य नजरेने आणि अंतःकरणाने अनुभवले. त्यामुळे त्यांच्या मनात नेहमी एक विचार ठामपणे रुजले “आपल्या ही हातून समाजोपयोगी कार्य घडले पाहिजे.” त्यांना लवकरच समजले की, खऱ्या समाजपरिवर्तनाचं शस्त्र म्हणजे शिक्षण आहे. “एक शिक्षक हजारो आयुष्यांचे भविष्य घडवू शकतो,” या ठाम विश्वासाने त्यांनी शिक्षण क्षेत्रात पदार्पण केलं. शिक्षक होणं हे त्यांच्या दृष्टीने केवळ एक नोकरी नव्हती, तर ती त्यांच्या आत्म्याची आणि समाजाप्रती असलेल्या ब...

सर्वसामान्यांच्या मनातील नगराध्यक्ष – स्वर्गीय सुभाष शिवचरण बिर्ला सामान्य कुटुंबात जन्म घेऊन आपल्या कार्यकर्तृत्वाच्या बळावर समाज मनावर अमिट छाप पाडणाऱ्या व्यक्ती फार थोड्या असतात. त्यां पैकीच एक तेजस्वी, अजातशत्रू आणि सदैव प्रेरणा देणारं व्यक्तिमत्त्व म्हणजे स्वर्गीय सुभाष शिवचरण बिर्ला. एरंडोल सारख्या शांत गावात मध्यमवर्गीय शेतकरी कुटुंबात जन्मलेले सुभाषराव पुढे संपूर्ण परिसरातील जनतेच्या मनात श्रद्धेचा, विश्वासाचा आणि प्रेमाचा अढळ आधारस्तंभ बनले. बालवयापासूनच मनात लोकसेवेची जिवंत तळमळ होती. शालेय जीवनातच त्यांचा मित्रपरिवार मोठा होता. त्यांचं बोलणं, वागणं, आणि सर्वांशी मनमोकळंपणाने मिसळणं – यामुळे ते लवकरच सर्वांचे लाडके बनले. त्यांच्यातील संयम, सहिष्णुता, समतेची भावना आणि सर्वांना सोबत घेऊन चालण्याची हातोटी हीच त्यांची खरी ओळख होती. नेतृत्वगुण त्यांच्यात अगदी नैसर्गिकरित्या होते. त्यांच्या विचारांवर मा. सुरेशदादा जैन आणि मा.मु.गं. पवार यांचा मोठा प्रभाव होता. तर घरातून मिळालेली प्रेरणा आणि मार्गदर्शन म्हणजे स्व.आमदार श्री. सितारामभाई बिर्ला – त्यांचे आजोबा. आजोबांच्या ...

धनश्री ऑप्टिकल्सचे संचालक मोहनसिंग (बाळासाहेब) पाटील – शून्यातून विश्व उभारणारा संघर्षमय प्रवास "स्वप्न मोठं असावं लागतं, पण त्याहून मोठं त्यासाठीचं झगडणं असतं." या ओळींचा सार्थ अनुभव मोहनसिंग धनसिंग पाटील यांच्या जीवनप्रवासातून प्रकर्षाने जाणवतो. एरंडोल शहरातील ‘धनश्री ऑप्टिकल्स’ हे आज तालुक्यातील एक विश्वसनीय आणि लोकप्रिय नाव आहे. परंतु या नावामागे दडलेली संघर्षकथा आणि आत्मविश्वासाने जगलेल्या वाटचालीची कहाणी खरंच मन हेलावून टाकते. बाळासाहेबांचा जन्म धरणगाव तालुक्यातील कल्याणे होळ या छोट्याशा गावात एका सर्वसामान्य कुटुंबात झाला. त्यांच्या वडिलांनी गावाचे सरपंच म्हणून काम पाहिले, मात्र दुर्दैवाने चुकीच्या संगतीत पडून व्यसनांच्या आहारी गेले. वडिलांच्या अकाली निधनाने केवळ १६व्या वर्षी बाळासाहेबांच्या खांद्यावर संपूर्ण घराची जबाबदारी येऊन पडली. ते वय जेव्हा इतर मुले शिक्षणात, खेळात आणि आयुष्याची दिशा ठरवण्यात मग्न असतात, तेव्हा बाळासाहेब मात्र आपल्या कुटुंबाच्या भवितव्याची लढाई लढत होते. मोठे भाऊ म्हणून बहिणींची लग्न, भावाचे लग्न, घरातील जबाबदाऱ्या आणि स्वतःच्या संसा...

संकटांना सामोरे जाण्याची कला – आत्मविश्वासाचा आणि धैर्याचा खरा परीघ आयुष्यात येणाऱ्या संकटांना घाबरून नव्हे, तर आत्मविश्वासाने आणि धैर्याने सामोरे जाण्याची खरी कला काय आहे, हे या भावनिक आणि हृदयस्पर्शी मराठी लेखातून जाणून घ्या. संकटांना सामोरे जाण्याची कला – आत्मविश्वासाचा आणि धैर्याचा खरा परीघ मित्रांनो, आयुष्य हे एक सुंदर प्रवास आहे, पण या प्रवासात काही वळणं अशी येतात, जिथे प्रकाश क्षीण होतो, आणि अंधार गडद होतो. हीच ती वेळ असते – संकटांची. ही संकटं आपल्या क्षमतेची, धैर्याची आणि संयमाची परीक्षा घेत असतात. पण खरा कलाकार तोच असतो, जो या अंधारातसुद्धा स्वतःचं प्रकाशपथ शोधतो. आपल्यापैकी प्रत्येकजण काही ना काही संकटांचा सामना करत असतो – कुणाचं नातं तुटतं, कुणाचा व्यवसाय बुडतो, कुणी जवळचं व्यक्ती गमावतो, तर कुणाच्या मनातले स्वप्नंच कोसळतात. पण एक सत्य आहे – संकटं ही टळत नाहीत, ती स्वीकारावी लागतात. आणि त्यांना सामोरं जाण्याची कला म्हणजेच आपलं खरं सामर्थ्य. कधी-कधी संकटं आपल्याला वाकवतात, पण मोडत नाहीत... माझ्या एका ओळखीचे, शांत स्वभावाचे एक गृहस्थ होते – विनायक काका. आयुष्याच्या...

एक आदर्श शिक्षकाचा प्रकाशवाट ! स्व. प्रा. दिनकर पुंडलिक मराठे (शेडगे) यांचे संपूर्ण आयुष्य म्हणजे ज्ञान, त्याग, कष्ट, माणुसकी आणि निःस्वार्थ सेवेचा एक अनुपम संगम होय. जळगाव जिल्ह्यातील धरणगाव तालुक्यातील बोरगाव बुद्रुक या लहानशा खेड्यात एका अत्यंत सामान्य शेतकरी कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. वडील शेती करून उदरनिर्वाह करत असत, तर आई घरकाम आणि शेतीचे काम सांभाळून संसाराचा गाडा पुढे नेत होती. लहान वयातच त्यांनी गरिबीचे तीव्र चटके अनुभवले. मात्र ती गरिबी त्यांच्या आत्मविश्वासाला कधीच खचवू शकली नाही. उलट तीच गरिबी त्यांच्या यशाची खरी प्रेरणा ठरली. बालपणापासूनच त्यांच्या मनात एक गोष्ट ठसली होती — "शिक्षणाशिवाय उन्नती नाही." त्यामुळे वडिलांना शेतात मदत करत, आईला घरकामात साथ देत, त्यांनी आपले शिक्षण कधीच थांबू दिले नाही. ते तिघे भाऊ आणि दोन बहिणींमध्ये दोन नंबरचे होते. लहानपणापासूनच त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात एक वेगळंच तेज होतं. अभ्यासात त्यांना विशेष गोडी होती. अंमळनेर आणि कोल्हापूरसारख्या शिक्षणाच्या केंद्रांमध्ये जाऊन त्यांनी आपली शैक्षणिक घडण पूर्ण केली. शिक्षणात त्यांनी...