"शाहीर शिवाजीराव पाटील: संघर्षाची गोडी आणि समाजाच्या उत्क्रांतीची ध्वनी"

"शाहीर शिवाजीराव पाटील: संघर्षाची गोडी आणि समाजाच्या उत्क्रांतीची ध्वनी"

समाजात विविध प्रकारची माणसे आढळतात. काही वडिलोपार्जित संपत्तीच्या आधारावर यश मिळवतात, काहींच्या आयुष्यात वरदहस्ताने प्रगती होते, तर काही माणसे आपल्या मेहनतीने आणि स्वकर्तृत्वावर पुढे जातात. यातील तिसऱ्या प्रकारच्या माणसांचे जीवन नेहमीच वेगळं आणि विशेष असतं. या माणसांच्या जीवनात अनेक संघर्ष, अडचणी आणि कठीण प्रसंग येतात, मात्र ते या सर्वांना जिद्द आणि इच्छाशक्तीच्या आधारावर मात करून यशाच्या शिखरावर पोहोचतात. अशाच एका अद्वितीय व्यक्तिमत्वाचे उदाहरण म्हणजे खान्देशभूषण शाहीर शिवाजीराव पाटील.

शिवाजीराव पाटील यांचा जन्म १ जानेवारी १९५५ रोजी खान्देशातील नगरदेवळे, तालुका पाचोरा, जिल्हा जळगाव येथील शेतकरी कुटुंबात झाला. घराची परिस्थिती अत्यंत कठीण होती. शालेय जीवनाच्या प्रारंभापासूनच घरातील सर्व जबाबदारी त्यांच्यावर आली होती. लहानपणापासूनच शेतमजुरी करत असताना त्यांना संगीताची गोडी लागली. शेतात काम करत असताना त्यांनी ओव्या, भजनं आणि लोकगीते ऐकली आणि हळूहळू गोड आवाजात गाणी गायची सुरुवात केली. त्यांचा आवाज ऐकायला लागला आणि ते शाहीर म्हणून ओळखले जाऊ लागले.

शिवाजीराव पाटील यांचे जीवन संघर्षाने भरलेले होते. लहानपणापासूनच त्यांना शिक्षणाचे महत्त्व समजले होते. त्यामुळे त्यांनी केवळ स्वतःचं शिक्षण घेतलं नाही, तर इतर शेतकरी मुलांना शाळेत जाण्याचं महत्त्वही सांगितलं. त्यांचे गाणे आणि लेखन लोकांमध्ये एक नवीन आत्मविश्वास आणि जागरूकता निर्माण करत होते. विशेषतः 'शेतकऱ्यांनी आत्महत्या करू नये' या उद्देशाने त्यांनी 'शेतकरी आत्मबळ प्रेरणा अभियान' सुरू केलं, ज्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांना मानसिक आधार मिळाला.

शिवाजीराव पाटील यांचे शाहिरी कार्य त्यांच्यापर्यंतच मर्यादित राहिले नाही. त्यांनी आपल्या लेखणीने आणि गायनाने समाजातील विविध समस्यांवर प्रकाश टाकला. महापुरुषांचे गुणगान करत, त्यांनी समाजाच्या विविध मुद्द्यांना आपल्या शाहीरीतून उठाव दिला. त्यांचा पोवाडा 'खान्देश महोत्सव'च्या उद्घाटनासाठी गायला गेला आणि तो पोवाडा अत्यंत लोकप्रिय झाला.

आज, शाहीर शिवाजीराव पाटील यांचे कार्य अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यांच्या योगदानामुळे महाराष्ट्र शाहीर परिषदेत त्यांना एक विशेष स्थान प्राप्त झाले आहे. शाहीरी कलेचा प्रचार-प्रसार करण्यासाठी त्यांनी शाहीरी प्रशिक्षण कार्यशाळा आयोजित केली, ज्यामुळे अनेक नवोदित शाहीरांना प्रेरणा मिळाली.

शिवाजीराव पाटील यांचे कार्य अजूनही चालू आहे, आणि त्यांच्या शाहीरीतून समाजात जागरूकता, प्रबोधन आणि सकारात्मक बदल घडवून आणले जात आहेत.

© शब्दांकन: दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा