आजी नावाचं विद्यापीठ घरातच असावं !

आजी नावाचं विद्यापीठ घरातच असावं !

घर म्हणजे फक्त भिंती आणि छप्पर नाही, तर ते असतं प्रेम, आपुलकी आणि संस्कारांनी भरलेलं जिवंत गोकुळ. घरात प्रत्येक सदस्याचं महत्त्व असतं, पण आजी म्हणजे घराचा आत्मा. तिच्या मायेच्या गारव्याखालीच कुटुंब फुलतं, नात्यांना बळ येतं, आणि मुलांचं बालपण संस्कारांनी सजतं. आजीच्या सहवासाशिवाय कुटुंब म्हणजे नुसत्या पानांवरचं झाड, ज्याला फळं फुलायला वेळ लागतो.

आजी म्हणजे अनुभवांनी भरलेलं एक विद्यापीठ असतं. तिच्या गोष्टींमधून मुलांना फक्त मनोरंजन नाही, तर जीवनाचे अमूल्य धडे मिळतात. तिच्या चटकदार, खट्याळ गोष्टींतून शिकता येणारे धडे हे कुठल्याही पुस्तकात सापडत नाहीत. तिच्या बोलण्यातल्या गोडव्याने मुलांच्या मनावर प्रेम, आदर आणि शिस्त रुजते. तिच्या हाताच्या चविष्ट जेवणासोबत ती संस्कारांचं बाळकडूही मुलांच्या मनात रुजवते.

पण दुर्दैवाने, विभक्त कुटुंबपद्धती आणि आधुनिक जीवनशैलीमुळे वृद्ध व्यक्तींना वृद्धाश्रमात जावं लागतं. वृद्धाश्रम ही काही सुविधा देणारी जागा असेल, पण तिथे कुटुंबाचा सहवास नसतो. मुलं आजीच्या मायेपासून दूर राहतात आणि त्यामुळे घराचं मर्म हरवतं. आजीच्या सहवासात न वाढलेली मुलं संवेदनशीलतेचा आणि परंपरांचा अर्थ समजू शकत नाहीत.

जर आजी घरात असेल, तर मुलं तिच्या जवळ बसून गोष्टी ऐकतात, जीवनाचं शहाणपण शिकतात, आणि तिला कधीच कंटाळत नाहीत. ती मुलांना फक्त शिकवत नाही, तर प्रत्येक चुकांमध्ये दडलेलं शिकवणं त्यांना सोप्या भाषेत समजावते. तिच्या डोळ्यांतील प्रेम आणि चेहऱ्यावरील समाधान म्हणजेच मुलांसाठी खरी शाळा असते.

आजी नसलेलं घर म्हणजे भावनाशून्य वास्तू. तंत्रज्ञानाने मुलांना माहिती दिली असेल, पण आजीच्या मायेच्या सहवासात मिळणाऱ्या शिकवणीचं मोल नाही. आजी ही कुटुंबाच्या मुळाशी असलेली अशी शक्ती आहे, जिच्या अस्तित्वामुळे घरातील प्रत्येक नातं अधिक घट्ट होतं.

कुटुंब प्रमुखांनी ठरवणं गरजेचं आहे की घरातली ही माया वृद्धाश्रमात जाऊ नये. आजी घरात असल्याने मुलं केवळ संस्कारी नाही, तर जबाबदार नागरिकही बनतात. तिच्या अनुभवांचा वारसा पुढच्या पिढीला देणं, हेच खरं तिच्या अस्तित्वाचं मोल आहे.

आजी नावाचं हे विद्यापीठ प्रत्येक घरात हवं. तिचा सहवास म्हणजेच घराचं खरं सौंदर्य आहे. तिच्या हातांनी दिलेली शिदोरी ही मुलांच्या आयुष्याचा खरा आधार आहे. म्हणूनच, आजीने आपल्या प्रेमाचं सावलीपण कायम घरातच पसरवावं आणि वृद्धाश्रमाचं नावही आपल्या घराला लागू देऊ नये.

कारण आजी ही फक्त माणूस नसून संस्कारांचं अनमोल विद्यापीठ आहे. ती घरात असेल, तरच घर खरंच घरपण टिकवून ठेवू शकतं.

© शब्दांकन: दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा 

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सेवा हीच श्रद्धा — नंदू हिरालाल चौधरी यांची गोसेवेची वाटचाल

इमेज
सेवा हीच श्रद्धा — नंदू हिरालाल चौधरी यांची गोसेवेची वाटचाल जळगाव जिल्ह्यातील धरणगाव या लहानशा गावात मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्मलेले मा.नंदू हिरालाल चौधरी हे नाव आज गोसेवा आणि भारतीय गोवंश संवर्धन क्षेत्रात एक आदरयुक्त प्रेरणास्त्रोत ठरले आहे. शेतकरी वडिलांच्या कष्टात वाढलेले, साधेपणात संस्कारांचे बीज घेऊन मोठे झालेले मा.चौधरी यांनी आपल्या जीवनाची दिशा लहानपणातच निश्चित केली होती. त्यांचे बालपण कष्टमय होते. घरची आर्थिक परिस्थिती सर्वसामान्य असताना ही, त्यांनी शिक्षण आणि मातापित्यांच्या कर्तव्यांमध्ये संतुलन साधले. शेतीत आई-वडिलांना मदत करत, अभ्यास करत आणि आसपासच्या सामाजिक वास्तवाचा अभ्यास करत मोठे होत असताना त्यांच्या मनात एक दृढ संकल्प निर्माण झाला."घराच्या आणि समाजाच्या उन्नतीसाठी शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही." मात्र शिक्षणाइतकाच त्यांच्या मनाचा एक कोपरा गोसेवेच्या पवित्र भावनेने व्यापलेला होता. गायीं विषयी त्यांना लहानपणापासून अपार प्रेम होते. त्यांच्या मनात गोमातेला केवळ जनावर न मानता, ती आपली माय आहे असा श्रद्धेचा भाव होता. गायत्री परिवाराचे बालवयातच लाभलेले संस्क...
अधिक वाचा

"मातीपासून दीपस्तंभापर्यंत – प्रा. डॉ. अनंत चौधरी यांची प्रेरणादायी वाटचाल"

इमेज
"मातीपासून दीपस्तंभापर्यंत – प्रा. डॉ. अनंत चौधरी  यांची प्रेरणादायी वाटचाल"  शेतीची माती, घामाने ओले झालेलं कपाळ आणि डोळ्यांत लपलेलं शिक्षणाचं स्वप्न ही प्रा. डॉ. अनंत लालचंद चौधरी यांची खरी ओळख. चोपडा येथील एका साध्या मध्यमवर्गीय शेतकरी कुटुंबात जन्मलेले डॉ. अनंत सर आज शिक्षणाच्या क्षेत्रात एक तेजस्वी दीपस्तंभ ठरले आहेत. घरात आर्थिक सुबत्तेपेक्षा मेहनत, शिस्त आणि मूल्यांचा वारसा मोठा होता. वडील शेतीमध्ये राबत आणि आई घरकामासह शेतीची जबाबदारी ही निभावत असे. अशा वातावरणात शिक्षणाला फारसा वाव नव्हता, पण डॉ. अनंत सरांनी लहानपणातच ठरवलं होतं."आपलं आयुष्य बदलायचं असेल तर शिक्षणाशिवाय दुसरा पर्याय नाही." आई-वडिलांच्या कामात मदत करत करतच त्यांनी आपलं शिक्षण पूर्ण केलं. अभ्यास, कष्ट आणि चिकाटी या त्रिसूत्रीवर विश्वास ठेवत त्यांनी जीवनाचा प्रवास सुरू केला. त्यांना लहानपणापासूनच शिक्षक होण्याची प्रबळ इच्छा होती. पुस्तकांची ओढ, विद्यार्थ्यांप्रती असलेली आत्मीयता आणि समाजासाठी काही तरी करण्याची प्रेरणा हे सारे गुण त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात अगदी कोवळ्या वयातच रुजले ह...
अधिक वाचा

संकटांना सामोरे जाण्याची कला !

इमेज
संकटांना सामोरे जाण्याची कला – आत्मविश्वासाचा आणि धैर्याचा खरा परीघ आयुष्यात येणाऱ्या संकटांना घाबरून नव्हे, तर आत्मविश्वासाने आणि धैर्याने सामोरे जाण्याची खरी कला काय आहे, हे या भावनिक आणि हृदयस्पर्शी मराठी लेखातून जाणून घ्या. संकटांना सामोरे जाण्याची कला – आत्मविश्वासाचा आणि धैर्याचा खरा परीघ मित्रांनो, आयुष्य हे एक सुंदर प्रवास आहे, पण या प्रवासात काही वळणं अशी येतात, जिथे प्रकाश क्षीण होतो, आणि अंधार गडद होतो. हीच ती वेळ असते – संकटांची. ही संकटं आपल्या क्षमतेची, धैर्याची आणि संयमाची परीक्षा घेत असतात. पण खरा कलाकार तोच असतो, जो या अंधारातसुद्धा स्वतःचं प्रकाशपथ शोधतो. आपल्यापैकी प्रत्येकजण काही ना काही संकटांचा सामना करत असतो – कुणाचं नातं तुटतं, कुणाचा व्यवसाय बुडतो, कुणी जवळचं व्यक्ती गमावतो, तर कुणाच्या मनातले स्वप्नंच कोसळतात. पण एक सत्य आहे – संकटं ही टळत नाहीत, ती स्वीकारावी लागतात. आणि त्यांना सामोरं जाण्याची कला म्हणजेच आपलं खरं सामर्थ्य. कधी-कधी संकटं आपल्याला वाकवतात, पण मोडत नाहीत... माझ्या एका ओळखीचे, शांत स्वभावाचे एक गृहस्थ होते – विनायक काका. आयुष्याच्या...
अधिक वाचा