भाऊसाहेब – एक साधा माणूस, असामान्य जीवनयात्रा

भाऊसाहेब – एक साधा माणूस, असामान्य जीवनयात्रा

संतोष वेडू वंजारी — एरंडोल नगरपालिकेच्या कार्यालयात एकेकाळी अचूकतेने फाईल हाताळणारे, शांत, सुसंस्कृत आणि समंजस व्यक्तिमत्त्व. पण या शांत चेहऱ्यामागे एक संघर्षांनी भरलेली, प्रेरणादायी जीवनकहाणी दडलेली आहे. अशी कहाणी, जी ऐकणाऱ्याच्या डोळ्यांत पाणी आणते आणि मनात प्रेरणेचा दीप प्रज्वलित करते.

त्यांचा जन्म एरंडोल मधील एका सामान्य, कष्टकरी कुटुंबात झाला. वडील दुसऱ्याच्या शेतात राबून घर चालवत होते. आर्थिक परिस्थिती अत्यंत हालाखीची होती, पण माणुसकी आणि प्रामाणिक कष्टांची शिदोरी मात्र भरपूर होती. लहानपणापासूनच संतोषरावांनी गरिबीचा सामना केला. गरिबी ही लज्जास्पद नसली, तरी ती घालवायची असेल तर शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही, हे त्यांना बालवयातच जाणवले.

शिक्षणाची वाट काही सोपी नव्हती. आर्थिक अडचणी, घरची जबाबदारी आणि स्वतःची स्वप्ने यांचा समतोल राखत त्यांनी डॉक्टर वासुदेव पुरुषोत्तम जोशी यांच्या दवाखान्यात कंपाउंडर म्हणून नोकरी स्वीकारली. दिवसा रुग्णसेवा आणि रात्री अभ्यास, असा कठोर आणि शिस्तबद्ध जीवनक्रम त्यांनी स्वीकारला. हे केवळ त्यांच्या वैयक्तिक प्रगतीसाठी नव्हते, तर कुटुंबाच्या भविष्याची खात्री होती.

शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्यांची एरंडोल नगरपालिकेत लिपिक म्हणून नियुक्ती झाली. अनेकांसाठी सरकारी नोकरी हे अंतिम ध्येय असते, पण भाऊसाहेबांसाठी ती एक सेवा होती. त्यांनी कधीही कामचुकारपणा केला नाही, कुणालाही दुखावले नाही. त्यांची दस्तावेज हाताळण्याची पद्धत, सुबक लेखन आणि नागरिकांशी नम्र संवाद यामुळे ते लवकरच सर्वांचे लाडके झाले. सहकाऱ्यांना मदत करणे आणि गरजूंना योग्य मार्गदर्शन करणे, हे त्यांच्या स्वभावातच होते.

वयाच्या ५८व्या वर्षी ते सेवानिवृत्त झाले. पण ज्या माणसाच्या मनात समाजसेवेची ओढ असते, त्याचं मन कधीही निवृत्त होत नाही. अनेकांनी निवृत्तीनंतर विश्रांती स्वीकारली असती, पण भाऊसाहेबांनी मात्र समाजासाठी काम करत राहण्याचा संकल्प सोडला नाही.

निवृत्तीनंतर त्यांनी एरंडोल नगर वाचनालयात सहचिटणीस म्हणून कार्य सुरू केलं. हे काम त्यांनी पगारासाठी नव्हे, तर निष्ठा आणि समाजाप्रती कृतज्ञतेने प्रेरित होऊन स्वीकारले. आजही ते वाचनालय अत्यंत नेटकेपणाने आणि जबाबदारीने चालवत आहेत. नव्या पिढीला वाचनाची गोडी लागावी यासाठी ते अहोरात्र प्रयत्नशील असतात.

वाचनालयात येणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्याला ते केवळ पुस्तकं देत नाहीत, तर जीवनाचे मोलाचे धडे देखील देतात — संघर्ष, प्रामाणिकपणा, चिकाटी, आणि माणुसकीचे. लहानांपासून वृद्धांपर्यंत प्रत्येकाशी ते प्रेमाने बोलतात, आपुलकीने वागतात आणि नेहमी मदतीसाठी तयार असतात. म्हणूनच त्यांना आज ‘संतोष वंजारी’ म्हणून नाही, तर सर्वजण प्रेमाने आणि आदराने “भाऊसाहेब” म्हणून ओळखतात.

त्यांचे जीवनच शिकवते — साधेपणातही थोरपणा असतो, निष्ठेने केलेले कार्य काळाच्या कसोटीवर टिकून राहतं, आणि समाजासाठी काही करण्याची जिद्द असेल तर निवृत्ती ही केवळ कागदावरची बाब ठरते.

भाऊसाहेब हे केवळ एक नाव नाही, तर एरंडोलकरांच्या हृदयात कोरलेलं श्रद्धास्थान आहे — त्यांच्या आठवणीत, आणि शेकडो मनांत.

 © दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा