"मातीशी नातं आणि माणुसकीशी जोडलेलं आयुष्य – पांडुरंग गांगोडें"

"मातीशी नातं आणि माणुसकीशी जोडलेलं आयुष्य  पांडुरंग गांगोडें"

 

जगण्यात काही माणसं अशी असतात की त्यांच्या थोरपणाची जाणीव त्यांच्या शांत, साध्या आणि संयमी वागणुकीतून नकळत होते. त्यांनी कधीही कीर्तीचा गवगवा केलेला नसतो, पण त्यांच्या अस्तित्वाने अनेक आयुष्यांवर अमिट ठसा उमटलेला असतो. अशाच व्यक्तींमध्ये एक नाव जपून ठेवावं लागेल, ते म्हणजे स्वर्गीय पांडुरंग विठोबा गांगोडे.

वयाच्या अठ्ठ्याहत्तराव्या वर्षी, हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांची जीवनयात्रा संपली. त्यांचं निधन केवळ त्यांच्या कुटुंबासाठीच नव्हे, तर त्यांना ओळखणाऱ्या आणि त्यांच्या सुसंस्कारांशी मनःपूर्वक जोडलेल्या प्रत्येक व्यक्तीसाठी मोठी हानी ठरली आहे.

नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील वारे या लहानशा गावात त्यांचा जन्म झाला. स्वभावाने अत्यंत शांत, संयमी आणि परोपकारी असलेल्या पांडुरंग गांगोडे यांनी आपल्या सेवायात्रेला मंडळ अधिकारी म्हणून सुरुवात केली. कार्यक्षमतेच्या जोरावर ते ठाणे जिल्ह्यातील वाडा येथे नायब तहसीलदार पदावर कार्यरत राहिले. त्यांच्या प्रशासकीय कार्यकाळात त्यांनी कधीही प्रामाणिकपणा, पारदर्शकता व लोकाभिमुखतेचा मार्ग सोडला नाही. पदाचा उपयोग स्वतःच्या फायद्यासाठी कधीच केला नाही. सामान्य नागरिकांच्या अडचणी समजून घेत त्या सोडवण्यासाठी ते नेहमी तत्पर असायचे.

सेवानिवृत्तीनंतरही त्यांचे आयुष्य शांततेत न गेले. शेती हे त्यांचं जिव्हाळ्याचं क्षेत्र होतं. मातीशी असलेलं त्यांचं नातं केवळ उदरनिर्वाहापुरतं मर्यादित नव्हतं, तर ते भावनिक होतं. शेवटच्या श्वासापर्यंत ते शेतात राबले, झाडांची निगा राखली आणि मातीचा गंध मनात साठवत राहिले. वय वाढत होतं, शरीर थकत होतं, पण मन मात्र नेहमीप्रमाणेच जागृत आणि उत्साही होतं.

त्यांचं कुटुंब हेच त्यांचं खरं सामर्थ्य होतं. त्यांच्या पश्चात पत्नी, एक मुलगी कमल हिरामण महाले (ज्या धरणगाव पोलीस ठाण्यातील सेवानिवृत्त पीएसआय हिरामण महाले यांच्या पत्नी आहेत), आणि तीन सुपुत्र गणेश, दीपक आणि किशोर असा परिवार त्यांच्या आठवणी जपत आहे. त्यापैकी एक मुलगा वनविभागात अधिकारी आहे, तर इतर दोघे व्यवसायात स्थिर व यशस्वी आहेत. पांडुरंग गांगोडे यांनी आपल्या मुलांमध्ये प्रामाणिकपणा, कष्ट करण्याची तयारी, माणसांप्रती आदर व नम्रता ही मूल्यं बालपणापासूनच रुजवली.

त्यांचा स्वभाव अत्यंत सोज्वळ, मनमिळावू आणि जमिनीशी जोडलेला होता. त्यांनी कधीच आपलं मोठेपण मिरवलं नाही. कोणत्या ही पदावर असताना, त्यांनी नेहमीच नम्रपणे आणि साधेपणाने आयुष्य जगणं पसंत केलं. गावात, नात्यांत किंवा सामाजिक वर्तुळात त्यांची वागणूक, शिस्त आणि संयम याचं नेहमीच कौतुक केलं जात असे. साधेपणा हीच त्यांची खरी ओळख होती.

पांडुरंग गांगोडे यांच्या जाण्याने केवळ एक व्यक्ती हरपली नसून, एक विचार, एक मूल्यसंस्था आणि एक जीवनशैली हरवली आहे. त्यांच्या आठवणी, त्यांची शिकवण आणि त्यांनी जगलेली मूल्याधारित जीवनपद्धती कोणत्याही काळात विसरली जाणार नाही. त्यांच्या जाण्याने त्यांच्या कुटुंबात निर्माण झालेली पोकळी ही शब्दांत मांडण्यास अवघड आहे.

तरीही, त्यांनी जसं आयुष्य जगलं, त्यातून आपल्याला एक मोलाची शिकवण मिळते – आयुष्य मोठं नसावं, पण ते मोठेपणाने जगायला हवं. त्यांच्या कृतींमधून त्यांनी हेच शिकवलं. त्यांच्या जीवनातून उरलेली संस्कारांची शिदोरी ही त्यांच्या पुढील पिढ्यांसाठी दीपस्तंभासारखी मार्गदर्शक ठरेल.

त्या साध्या, पण तेजस्वी व्यक्तिमत्त्वाला शतशः नमन.

"शांततेच्या वाटेवरून चालणारा, माणुसकीचा उबदार हात देणारा एक थोर माणूस आज आपल्या आठवणीत सामावला आहे."

पांडुरंग विठोबा गांगोडे यांना विनम्र श्रद्धांजली.

© दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा