विद्यार्थ्यांच्या हृदयात लोकशाहीची पहिली पालवी...!

विद्यार्थ्यांच्या हृदयात लोकशाहीची पहिली पालवी...!

धरणगाव शहरातील सुवर्ण महोत्सव शाळा म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या महात्मा फुले हायस्कूलच्या प्रांगणात, २५ जुलै २०२५ रोजी एक आगळावेगळा आणि स्मरणीय लोकशाहीचा उत्सव पार पडला. निमित्त होतं शालेय मंत्रिमंडळ निवडणुकीचं. विशेषत्व म्हणजे ही निवडणूक पार पडली आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने, म्हणजेच मोबाईल व टॅबवर ‘ईव्हीएम अ‍ॅप’च्या माध्यमातून.

या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना केवळ मत देण्याचा अनुभव नव्हता, तर लोकशाही मूल्यांची सखोल ओळखही मिळाली. प्रत्यक्ष निवडणूक प्रक्रियेत सहभाग घेताना, त्यांनी जबाबदार नागरिक म्हणून स्वतःला अनुभवण्याची पहिलीच संधी मिळवली. या अभिनव उपक्रमामागे शाळेतील शिक्षकांचे मार्गदर्शन आणि तालुक्याचे तहसीलदार महेंद्र सूर्यवंशी यांची प्रेरणादायी उपस्थिती होती. त्यांच्या प्रोत्साहनामुळे कार्यक्रमाला एक वेगळंच अधिष्ठान लाभलं.

कार्यक्रमाची सुरुवात सुसंगत आणि प्रभावी प्रास्ताविकाने झाली, जे प्रा. एस. व्ही. आढावे यांनी सादर केलं. कार्यक्रमाचे अध्यक्षस्थान भूषवले मुख्याध्यापक जे. एस. पवार यांनी, जे स्वतः या निवडणुकीचे निर्णय अधिकारी म्हणून कार्यरत होते. या कार्यक्रमात प्रमुख अतिथी म्हणून तहसीलदार महेंद्र सूर्यवंशी, नायब तहसीलदार सी. बी. देवराज, लक्ष्मण सातपुते, ज्येष्ठ पत्रकार कडू महाजन, अँड. व्ही. एस. भोलाणे, आबासाहेब राजेंद्र वाघ आणि महेंद्र पवार या मान्यवरांनी उपस्थिती लावली. राष्ट्रपिता महात्मा फुले आणि क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या प्रतिमांचे पूजन करून कार्यक्रमाची सुरुवात झाली.

या निवडणुकीची सुरुवात २१ जुलै रोजी उमेदवारी अर्ज भरण्याने झाली. त्यानंतर प्रचार, चिन्हवाटप, मतदार यादी, ओळखपत्रे, बुथ सजावट, बॅलेट वाटप, मतदान, मतमोजणी आणि अखेरीस विजय मिरवणूक या सर्व टप्प्यांत विद्यार्थ्यांनी भरघोस आणि उत्साही सहभाग नोंदवला. संपूर्ण प्रक्रियेचा अनुभव विद्यार्थ्यांसाठी एक शैक्षणिक पर्वणी ठरली. मतदानासाठी तयार करण्यात आलेल्या दोन बुथांवर मतदान केंद्र अधिकारी म्हणून व्ही. टी. माळी, जी. पी. महाजन, एच. डी. माळी कार्यरत होते, तर बॅलेट अधिकारी म्हणून एम. के. कापडणे आणि केंद्राध्यक्ष म्हणून एम. बी. मोरे यांनी आपली जबाबदारी पार पाडली.

या लोकशाहीच्या छोटेखानी प्रयोगात ९६ टक्क्यांहून अधिक विद्यार्थ्यांनी उत्स्फूर्त मतदान करत नागरिकत्त्वाची जाणीव दाखवून दिली. १४ उमेदवारांपैकी ७ जण विजयी झाले. शालेय मुख्यमंत्री म्हणून पुरुषोत्तम पाटील आणि उपमुख्यमंत्री म्हणून मयुरी भोई यांची निवड झाली. अभ्यास, शिस्त, क्रीडा, स्वच्छता आणि सहलीसारख्या विभागांसाठी निवडले गेलेले मंत्री म्हणजे दिव्या भोई, राज पाटील, यश जाधव, भायराम बारेला आणि भावना बारेला यांनी आपल्या जबाबदाऱ्या स्वीकारल्या. मुख्याध्यापक कोट्यातून वैभव माळी आणि शितल भोई यांची सहाय्यक मंत्री म्हणून नियुक्ती झाली.

विजयी उमेदवारांचा गुलाल, पुष्पहार आणि सन्मानचिन्हांनी सत्कार करण्यात आला. त्यांच्या खांद्यावर मंत्रीपदाची जबाबदारी सोपवली गेली, आणि शाळेच्या प्रांगणात मिरवणुकीच्या गजरात एक वेगळाच लोकशाहीचा रंग खुलला.

अँड. व्ही. एस. भोलाणे यांनी आपल्या भाषणात या निवडणुकीचं महत्त्व अधोरेखित करत, हे केवळ एक शालेय उपक्रम नसून विद्यार्थ्यांच्या जीवनातील समृद्ध अनुभव असल्याचं स्पष्ट केलं. तहसीलदार महेंद्र सूर्यवंशी यांनी शिक्षकांचे विशेषत: डिजिटल माध्यमातून बूथ उभारणाऱ्या तंत्रस्नेही शिक्षकांचे कौतुक करत, या उपक्रमाची नोंद राज्यस्तरावर व्हावी, असे गौरवोद्गार काढले.

या निवडणुकीच्या निमित्ताने विद्यार्थ्यांच्या मनात लोकशाही, जबाबदारी, मतदानाचे महत्त्व आणि नागरिकत्त्व यांची पक्की पेरणी झाली. ही निवडणूक म्हणजे फक्त एक शाळेतील घटना नव्हे, तर भावी नागरिकांच्या मनात लोकशाही संस्कार रुजवण्याचं एक सुंदर बीजारोपण होतं.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन पी. डी. पाटील यांनी तर आभारप्रदर्शन एस. एन. कोळी यांनी केलं. या उपक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी शाळेतील सर्व शिक्षक, शिक्षिका आणि कर्मचारी वृंद यांनी समर्पित सहभाग दिला.

हा अनुभव विद्यार्थ्यांच्या जीवनात एक दीर्घकालीन प्रकाश देणारा दीपस्तंभ ठरेल, अशी खात्री वाटते.