गावात 'तंटामुक्ती' की 'तंटावाढ' ?


गावात 'तंटामुक्ती' की 'तंटावाढ' ? 

गाव म्हणजे माणसांचा जीव असतो. कुणाच्या घरात सण असो की दुःख, शेजाऱ्याच्या ओसरीवर हाक मारली की मदतीचा हात पुढं येत असे. गाव म्हणजे नात्यांचं झाड. कोणी कुणाचं नसलं तरी सगळे एकमेकांचे असायचे. पण हल्ली गाव बदललंय… माती तीच आहे, रस्ते ही काहीसे पक्के झालेत, पण माणसांचं मन मात्र फुटकं झालंय.

एकेकाळी गावात कुठे ही वाद झाला, तर वडीलधारी लोक चावडीवर बोलावायचे, एकत्र बसायचे, चहा-साखरेच्या घोटांतून समजुतीचा सूर उमटायचा. कुणी झुकायचं, कुणी समजून घ्यायचं, आणि भांडण मिटायचं. तंटामुक्त गाव म्हणजे त्यावेळी फक्त संकल्पना नव्हती, तर जिवंत आचारधर्म होता.

पण आज… गावातल्या शाळेच्या भिंतीवर 'तंटामुक्ती समिती' असते, आणि गावाच्या गल्ल्यांमध्ये वाढती तंटावाढ दिसते. वाद हे आता नुसते व्यक्तिगत नसतात. त्यात पक्ष, जाती, भावकी, आणि राजकारण यांचा कडवट मिसळ झालेला असतो. वाद मिटवणाऱ्यांच्या मागे झेंडे असतात, आणि वाद लावणाऱ्यांच्या मागे टोळ्या असतात.

एकाच बोअरिंग वरून दोन शेजाऱ्यांत तणाव निर्माण होतो, पाणी नकोसं होतं पण भांडण ओसंडून वाहतं. एकाच शाळेत शिकलेली मुलं आज एकमेकांकडे संशयाने पाहतात, कारण त्यांचे पालक दोन वेगळ्या राजकीय गटांमध्ये विभागले गेलेले असतात.

तंटामुक्तीचं खोटं मुखवटा लावून, खऱ्या माणुसकीची हत्या होत चालली आहे. आज तंटा मिटवायला पंच लागतो, आणि पंच ठरवायला राजकीय आदेश. तंटा मिटत नाही, तो सरकतो पुढच्या निवडणुकीच्या प्रचारात पुन्हा उभा राहायला.

या सगळ्यांत हरवली आहे ती गावाची खरी ओळख  जिथं भांडणं मिटवण्यासाठी हाक मारली की चावडीवर सगळे आपलेपणाने गोळा व्हायचे. आज हाक मारली की लोक मोबाईलवर रेकॉर्डिंग सुरु करतात. समजुतीची जागा 'पुरावे गोळा करण्याच्या' स्पर्धेने घेतली आहे.

गावाला खरंच तंटामुक्त व्हायचं असेल, तर फक्त समिती नव्हे मनं, विचार, आणि दृष्टिकोन बदलायला हवेत. जुन्या लोकांकडून शिकलेली ती समजूत, ती विनम्रता, तो संयम पुन्हा गावात रुजवावा लागेल.

कारण शेवटी गाव म्हणजे फक्त घरांची रचना नव्हे, ती माणसांची भावनिक रचना असते. जिथं 'आपण' हा शब्द 'मी' पेक्षा मोठा असतो. आणि त्या 'आपण'च्या भावनेनं गाव खरंच तंटामुक्त होऊ शकते.

© दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा 

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सेवा हीच श्रद्धा — नंदू हिरालाल चौधरी यांची गोसेवेची वाटचाल

इमेज
सेवा हीच श्रद्धा — नंदू हिरालाल चौधरी यांची गोसेवेची वाटचाल जळगाव जिल्ह्यातील धरणगाव या लहानशा गावात मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्मलेले मा.नंदू हिरालाल चौधरी हे नाव आज गोसेवा आणि भारतीय गोवंश संवर्धन क्षेत्रात एक आदरयुक्त प्रेरणास्त्रोत ठरले आहे. शेतकरी वडिलांच्या कष्टात वाढलेले, साधेपणात संस्कारांचे बीज घेऊन मोठे झालेले मा.चौधरी यांनी आपल्या जीवनाची दिशा लहानपणातच निश्चित केली होती. त्यांचे बालपण कष्टमय होते. घरची आर्थिक परिस्थिती सर्वसामान्य असताना ही, त्यांनी शिक्षण आणि मातापित्यांच्या कर्तव्यांमध्ये संतुलन साधले. शेतीत आई-वडिलांना मदत करत, अभ्यास करत आणि आसपासच्या सामाजिक वास्तवाचा अभ्यास करत मोठे होत असताना त्यांच्या मनात एक दृढ संकल्प निर्माण झाला."घराच्या आणि समाजाच्या उन्नतीसाठी शिक्षणाशिवाय पर्याय नाही." मात्र शिक्षणाइतकाच त्यांच्या मनाचा एक कोपरा गोसेवेच्या पवित्र भावनेने व्यापलेला होता. गायीं विषयी त्यांना लहानपणापासून अपार प्रेम होते. त्यांच्या मनात गोमातेला केवळ जनावर न मानता, ती आपली माय आहे असा श्रद्धेचा भाव होता. गायत्री परिवाराचे बालवयातच लाभलेले संस्क...
अधिक वाचा

"मातीपासून दीपस्तंभापर्यंत – प्रा. डॉ. अनंत चौधरी यांची प्रेरणादायी वाटचाल"

इमेज
"मातीपासून दीपस्तंभापर्यंत – प्रा. डॉ. अनंत चौधरी  यांची प्रेरणादायी वाटचाल"  शेतीची माती, घामाने ओले झालेलं कपाळ आणि डोळ्यांत लपलेलं शिक्षणाचं स्वप्न ही प्रा. डॉ. अनंत लालचंद चौधरी यांची खरी ओळख. चोपडा येथील एका साध्या मध्यमवर्गीय शेतकरी कुटुंबात जन्मलेले डॉ. अनंत सर आज शिक्षणाच्या क्षेत्रात एक तेजस्वी दीपस्तंभ ठरले आहेत. घरात आर्थिक सुबत्तेपेक्षा मेहनत, शिस्त आणि मूल्यांचा वारसा मोठा होता. वडील शेतीमध्ये राबत आणि आई घरकामासह शेतीची जबाबदारी ही निभावत असे. अशा वातावरणात शिक्षणाला फारसा वाव नव्हता, पण डॉ. अनंत सरांनी लहानपणातच ठरवलं होतं."आपलं आयुष्य बदलायचं असेल तर शिक्षणाशिवाय दुसरा पर्याय नाही." आई-वडिलांच्या कामात मदत करत करतच त्यांनी आपलं शिक्षण पूर्ण केलं. अभ्यास, कष्ट आणि चिकाटी या त्रिसूत्रीवर विश्वास ठेवत त्यांनी जीवनाचा प्रवास सुरू केला. त्यांना लहानपणापासूनच शिक्षक होण्याची प्रबळ इच्छा होती. पुस्तकांची ओढ, विद्यार्थ्यांप्रती असलेली आत्मीयता आणि समाजासाठी काही तरी करण्याची प्रेरणा हे सारे गुण त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात अगदी कोवळ्या वयातच रुजले ह...
अधिक वाचा

संकटांना सामोरे जाण्याची कला !

इमेज
संकटांना सामोरे जाण्याची कला – आत्मविश्वासाचा आणि धैर्याचा खरा परीघ आयुष्यात येणाऱ्या संकटांना घाबरून नव्हे, तर आत्मविश्वासाने आणि धैर्याने सामोरे जाण्याची खरी कला काय आहे, हे या भावनिक आणि हृदयस्पर्शी मराठी लेखातून जाणून घ्या. संकटांना सामोरे जाण्याची कला – आत्मविश्वासाचा आणि धैर्याचा खरा परीघ मित्रांनो, आयुष्य हे एक सुंदर प्रवास आहे, पण या प्रवासात काही वळणं अशी येतात, जिथे प्रकाश क्षीण होतो, आणि अंधार गडद होतो. हीच ती वेळ असते – संकटांची. ही संकटं आपल्या क्षमतेची, धैर्याची आणि संयमाची परीक्षा घेत असतात. पण खरा कलाकार तोच असतो, जो या अंधारातसुद्धा स्वतःचं प्रकाशपथ शोधतो. आपल्यापैकी प्रत्येकजण काही ना काही संकटांचा सामना करत असतो – कुणाचं नातं तुटतं, कुणाचा व्यवसाय बुडतो, कुणी जवळचं व्यक्ती गमावतो, तर कुणाच्या मनातले स्वप्नंच कोसळतात. पण एक सत्य आहे – संकटं ही टळत नाहीत, ती स्वीकारावी लागतात. आणि त्यांना सामोरं जाण्याची कला म्हणजेच आपलं खरं सामर्थ्य. कधी-कधी संकटं आपल्याला वाकवतात, पण मोडत नाहीत... माझ्या एका ओळखीचे, शांत स्वभावाचे एक गृहस्थ होते – विनायक काका. आयुष्याच्या...
अधिक वाचा